22 lutego br. wchodzi w życie Ustawa z 11 stycznia 2018 r. o elektromobilności i paliwach alternatywnych, której podstawowym celem jest określenie zasad rozwoju i funkcjonowania infrastruktury służącej wykorzystaniu paliw alternatywnych w transporcie. Wprowadza ona szereg regulacji promujących zakup i użytkowanie pojazdów elektrycznych oraz aut napędzanych paliwami alternatywnymi.
Nowe regulacje mają stymulować rozwój elektromobilności w Polsce oraz zastosowanie w transporcie paliw alternatywnych. Celem niniejszego artykułu jest wskazanie, jakie kategorie samochodów są objęte ustawowym wsparciem, oraz podsumowanie mechanizmów wsparcia i ułatwień dla takich pojazdów przewidzianych w przedmiotowej ustawie.
Jakie samochody?
Ustawa (poza kategorią autobusu zeroemisyjnego) wyróżnia cztery kategorie samochodów, w odniesieniu do których przewidziano katalog regulacji zachęcających do zakupu oraz wprowadzających ułatwienia użytkowania:
- Pojazd elektryczny – pojazd samochodowy wykorzystujący do napędu wyłącznie energię elektryczną akumulowaną przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (tzw. Battery Electric Vehicle – BEV);
- Pojazd hybrydowy – pojazd samochodowy o napędzie spalinowo-elektrycznym, w którym energia elektryczna jest akumulowana przez podłączenie do zewnętrznego źródła zasilania (tzw. Plug-In Hybrid Electric Vehicle – PHEV);
- Pojazd napędzany gazem ziemnym – pojazd samochodowy wykorzystujący do napędu sprężony gaz ziemny (CNG) lub skroplony gaz ziemny (LNG), w tym pochodzący z biometanu;
- Pojazd napędzany wodorem – pojazd samochodowy wykorzystujący do napędu energię elektryczną wytworzoną z wodoru w zainstalowanych w nim ogniwach paliwowych.
Nieco odrębną kwestią (ale mającą związek z powyższymi kategoriami) pozostaje oczywiście zagadnienie zgodności wprowadzanych ustawą rodzajów pojazdów z przepisami regulującymi proces homologacji samochodów, a co za tym idzie z definicjami określonych kategorii pojazdów zawartymi w tych przepisach, nie wspominając już nawet o przepisach wykonawczych regulujących szczegóły dopuszczania ich do ruchu (w tym np. dookreślającymi szczegółowo metody wypełniania dowodów rejestracyjnych, itp.).
Ustawa o elektromobilności – mechanizmy wsparcia i zachęt
Ustawa wprowadza szereg zachęt i udogodnień dla kierowców, którzy zdecydują się na zakup aut napędzanych energią elektryczną lub gazem ziemnym. Poza kwestią budowy bazowej sieci infrastruktury dla paliw alternatywnych w aglomeracjach, na obszarach gęsto zaludnionych oraz wzdłuż transeuropejskich drogowych korytarzy transportowych, ustawa przewiduje następujące mechanizmy wsparcia i promocji:
- Zwolnienie z akcyzy – dotyczy to przede wszystkim akcyzy na zakup aut BEV i pojazdów napędzanych wodorem. Ustawa wprowadziła także czasowe (tj. do 1 stycznia 2021 r.) zwolnienie z akcyzy w odniesieniu do aut PHEV. Zgodnie z treścią przepisów przejściowych, instrument ten stosowany będzie w odniesieniu do pojazdów, w stosunku do których obowiązek podatkowy w akcyzie powstał po dniu ogłoszenia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej o zgodności pomocy publicznej przewidzianej w ustawie ze wspólnym rynkiem lub stwierdzenia przez Komisję, że przepisy te nie stanowią pomocy publicznej.
- Większe odpisy amortyzacyjne dla firm – w odniesieniu do pojazdów BEV przedsiębiorstwa uzyskają możliwość wyższego odpisu amortyzacyjnego (zwiększenie dotychczasowego ograniczenia wartości początkowej pojazdu z 20 tys. do 30 tys. euro). Co ważne, wyższa kwota amortyzacji stosowana będzie w odniesieniu do pojazdów oddanych do użytkowania po dniu zakończenia postępowania notyfikacyjnego przed Komisją Europejską. Wobec czego wyższej kwoty odpisu amortyzacyjnego nie będą mogli stosować posiadacze pojazdów, którzy zakupili pojazd BEV i rozpoczęli amortyzację tego środka przed dniem rozpoczęcia stosowania przepisów.
- Wyznaczenie stanowisk postojowych przy ogólnodostępnych stacjach ładowania pojazdów elektrycznych do wykorzystania tylko podczas ładowania.
- Wyznaczenie bezpłatnych miejsc parkowania w strefach płatnego parkowania (odrębnie od miejsc postojowych przy stacjach ładowania) dla pojazdów BEV oraz napędzanych gazem ziemnym.
- Zwolnienie pojazdów BEV z opłat za postój na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania.
- Dostęp do buspasów – dopuszczenie pojazdów BEV do korzystania z pasów drogi wyodrębnionych dla autobusów, ale tylko do 1 stycznia 2026 r. Przy czym zarządca drogi będzie mógł uzależnić możliwość poruszania się pojazdów BEV po buspasach od liczby osób poruszającymi się tymi pojazdami.
- Tworzenie przez gminy stref czystego transportu – ustawa przewiduje również możliwość (a nie obowiązek) wprowadzenia przez rady gmin stref czystego transportu, po których mogłyby się poruszać, co do zasady, tylko pojazdy BEV oraz samochody napędzane gazem ziemnym i wodorem, choć uchwała rady gminy będzie mogła ustalić dodatkowe kategorie pojazdów dopuszczonych do ruchu w strefach czystego transportu. Na pewnym etapie prac nad ustawą wprowadzono postanowienie o opłatach w wysokości maksymalnie 30 zł dziennie, jakie gminy mogłyby nakładać na tradycyjne pojazdy za wjazd do stref czystego transportu. Zapis ten został w trakcie dalszych prac usunięty. Nieprzestrzeganie ograniczeń związanych ze strefą czystego transportu podlega karze w wysokości 500 zł.
Dla kogo największe wsparcie?
W świetle powyższego, podkreślenia wymaga, iż system zachęt przewiduje różnice, w zależności od tego, z jakim autem mamy do czynienia. Analiza ustawy prowadzi do wniosku, że w najszerszym zakresie wspierane i promowane są pojazdy BEV. Pozostałe kategorie samochodów są obejmowane w ograniczonym zakresie poszczególnymi mechanizmami wsparcia.
