BAT dla energetyki

Nowy BAT dla energetyki i remediacja gruntu

Pod koniec kwietnia br. media branżowe obiegła informacja o głosowaniu w sprawie tzw. konkluzji BAT dla dużych obiektów energetycznego spalania. Sprzeciw Polski, Niemiec i sześciu innych krajów okazał się nieskuteczny. W konsekwencji przyjęto dokument, którego najważniejszym aspektem jest zaostrzenie norm emisyjnych dla dwutlenku siarki, tlenków azotu i pyłu oraz rozszerzenie ich na kilka kolejnych substancji.

Ministerstwo Środowiska szacuje łączne koszty dostosowania przedsiębiorstw do przyjętych norm na ok. 10 mld zł. Sam dokument nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Tymczasem z wersją anglojęzyczną można zapoznać się na stronach internetowych Komisji Europejskiej.

Idea BAT

Sama koncepcja najlepszych dostępnych technik (ang. Best Available Technique – BAT) pojawiała się w różnych formach w prawodawstwie unijnym już od lat 80. XX w. Była jedną z podstawowych instytucji Dyrektywy Rady 96/61/WE z 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli (Dz. Urz. UE z 10.10.1996 r. L 257). Akt ten określał najlepsze dostępne techniki jako najbardziej efektywny i zaawansowany etap rozwoju i metod prowadzenia danej działalności, do wykorzystania jako podstawy dla granicznych wielkości emisji. Określenie takich technik miało następować na poziomie poszczególnych postępowań administracyjnych. Równocześnie jednak powołano Europejskie Biuro IPPC w Sewilli, celem zorganizowania wymiany informacji. Efektem jego prac była publikacja tzw. dokumentów referencyjnych (BREF) o niewiążącym charakterze, stanowiących przede wszystkim wsparcie merytoryczne dla organów.

Opisana powyżej formuła nie przyniosła jednak spodziewanych efektów. Pod reżimem nowej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z 24 listopada 2010 r. w sprawie emisji przemysłowych (Dz. Urz. UE z 17.12.2010 r. L 334), na podstawie opracowywanych dokumentów BREF Komisja przyjmuje tzw. konkluzje BAT w formie rozporządzenia. Tym samym dokumenty te mają bezpośrednie zastosowanie w prawie krajowym, przy zapewnieniu jednak pewnych uelastycznień proceduralnych.
Na chwilę obecną przyjęto konkluzje BAT dla 11 branż. Na ukończeniu są również prace nad dokumentem dla przemysłu spożywczego i mleczarskiego oraz wielkotonażowej chemii organicznej.

Analiza warunków pozwolenia zintegrowanego

Procedurę krajową, związaną z przyjęciem nowych konkluzji BAT, określa art. 215 Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. DzU z 2017 r. poz. 519, z późn. zm.). W terminie sześciu miesięcy od dnia publikacji dokumentu w Dzienniku Urzędowym UE organ właściwy do wydania pozwolenia zintegrowanego dokonuje analizy jego warunków. Informuje prowadzącego instalację o rozpoczęciu tej procedury i – w razie potrzeby – żąda przedłożenia niezbędnych informacji. Wyniki analizy udostępnia się prowadzącemu oraz przesyła do Ministerstwa Środowiska. Jeżeli zostanie stwierdzona konieczność zmiany pozwolenia zintegrowanego, prowadzący zostaje wezwany do wystąpienia o zmianę decyzji w określonym zakresie, w ciągu roku od wezwania oraz do dostosowania instalacji do nowych wymagań, jednak nie później niż cztery lata od dnia publikacji konkluzji BAT.

Niezależnie od powyższego, zmiany w konkluzjach BAT wpływają także na procedurę oceny oddziaływania na środowisko. Analiza zgodności planowanego przedsięwzięcia z najlepszymi dostępnymi technikami pozostaje bowiem jednym z wymaganych elementów raportu środowiskowego.

Szczególną uwagę warto zwrócić na problematykę zanieczyszczenia powierzchni ziemi. Postanowienia dyrektywy 2010/75/UE zostały transponowane do prawa krajowego Ustawą z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2014 r. poz. 1101). Dla prowadzących instalacje objęte nowymi konkluzjami istotne znaczenie mają zwłaszcza postanowienia art. 29 tej nowelizacji.

Raport początkowy i zasady odpowiedzialności za zanieczyszczenie

Jeżeli zatem eksploatacja instalacji obejmuje wykorzystywanie, produkcję lub uwalnianie substancji powodujących ryzyko oraz występuje możliwość zanieczyszczenia gleby, ziemi lub wód gruntowych na terenie zakładu, prowadzący pozostaje zobligowany do sporządzenia i przedłożenia raportu początkowego. W przypadku instalacji, dla których dokument ten nie był wcześniej sporządzony, obowiązek może zaktualizować się właśnie w związku z publikacją konkluzji BAT. Raport należy bowiem przygotować przy pierwszym postępowaniu w przedmiocie zmiany pozwolenia zintegrowanego, wszczętym po zakończeniu formalnej aktualizacji, prowadzonej na podstawie art. 28 ust. 2 nowelizacji (dotyczyła ona nieokreślonego czasu obowiązywania pozwolenia oraz pewnych obowiązków monitoringowych).

Co szczególnie istotne, w przypadku stwierdzenia zanieczyszczenia, kopia raportu oraz stosownych pomiarów przesyłane są właściwemu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska. Generalne zasady odpowiedzialności za remediację wyznacza data 30 kwietnia 2007 r. W największym uogólnieniu: do zanieczyszczeń powstałych od tego dnia zastosowanie ma zasada „zanieczyszczający płaci” i podlegają one reżimowi Ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie (t.j. DzU z 2014 r. poz. 1789, z późn. zm.). Zanieczyszczenie, które zaistniało przed 30 kwietnia 2007 r. lub wynika z działalności, która została zakończona przed tym dniem, stanowi natomiast historyczne zanieczyszczenie powierzchni ziemi. Obowiązany do remediacji pozostaje władający gruntem, z bardzo ograniczonymi możliwościami przerzucenia tego obowiązku na inny podmiot.

Podsumowując, poza samą kwestią ograniczania emisji, publikacja konkluzji BAT może wiązać się z istotnymi wydatkami na remediację zanieczyszczeń ziemi – nawet jeżeli nie były one spowodowane przez prowadzącego instalację.

Dotychczasowa praktyka wskazuje jednak, że przedsiębiorca ma realne szanse na przekonanie organów o niewymagalności raportu początkowego w odniesieniu do konkretnego zakładu. Jednocześnie przepisy przewidują kilka możliwości istotnie redukujących potencjalne koszty związane z usunięciem zanieczyszczenia. Już zatem na obecnym etapie warto zapoznać się z problematyką regulacji dotyczących remediacji gruntu, w celu oceny ryzyka i ustalenia optymalnego sposobu jego minimalizacji.

fot. na otwarcie pixabay.com

partner merytoryczny