Stawy w Niwach

Stawy w Niwach – prace remontowe zakończone!

Po kilku miesiącach prac remontowych stawy w Niwach na terenie Nadleśnictwa Daleszyce odzyskały pełną funkcjonalność – informuje Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu (RDLP). Daleszyccy leśnicy wyremontowali skarpy oraz groble oddzielające poszczególne zbiorniki zniszczone przez potężną falę powodziową w maju 2018 r. Zyskały one nową wzmocnioną konstrukcję oraz rozwiązania pozwalające na przelewanie się wody w sytuacji nagłego wezbrania – zaznacza RDLP.

Obiekt małej retencji, czyli stawy w Niwach, znów funkcjonują

Obiekt małej retencji nizinnej znów gromadzi wodę, zatrzymując ją w ekosystemie leśnym dzięki czemu stabilizuje stosunki wodne na znacznie większej powierzchni niż sam zajmuje. Jak podkreślają leśnicy: „Korzysta przede wszystkim przyroda!”.

Nadleśnictwo Daleszyce jest jednym z blisko 200 nadleśnictw – beneficjentów pierwszej edycji projektu pn.: „Zwiększanie możliwości retencyjnych oraz przeciwdziałanie powodzi i suszy w ekosystemach leśnych na terenach nizinnych”. Leśnicy podkreślają, że projekt w skrócie zwany jest małą retencją nizinną.

W ramach projektu zrealizowane zostało przedsięwzięcie polegające na remoncie zbiorników retencyjnych (czterech stawów śródleśnych o łącznej powierzchni 2,55 ha) zlokalizowanych na terenie leśnictwa Sieraków.

Historia zbiorników na strumieniu Dopływ

Historia tych zbiorników jest złożona i sięga okresu II wojny światowej, gdy na potrzeby funkcjonującego w Lasach Cisowskich niemieckiego tartaku parowego, spiętrzono wodę w jednym zbiorniku, wykopanym w ciągu strumienia o mało wyszukanej nazwie Dopływ, płynącej przez rozległy kompleks leśny i stanowiącym dopływ Belnianki – tłumaczy RDLP.

Radomscy leśnicy podkreślają, że staw ten przetrwał działania wojenne i zniszczenie urządzeń tartaku przez wojska radzieckie, jako śródleśny zbiornik. W latach siedemdziesiątych XX w. zbiornik odmulono i poszerzono, a następnie włączono w kompleks nowo wybudowanych trzech kolejnych zbiorników stanowiących system paciorkowy stawów. Ideą powstania tych zbiorników było stworzenie gospodarstwa rybackiego, a inicjatorem utworzenia Urząd Wojewódzki w Kielcach, który po kilku latach przejął prowadzenie gospodarstwa od Lasów Państwowych (LP). Z przekazów ustnych leśników pracujących w tym rejonie wiadomo, że hodowla ryb okazała się mało dochodowa z uwagi na kłusownictwo miejscowej ludności, ale również właściwości wody – zażelazionej i słabo się nagrzewającej.

Postępująca degradacja i przystąpienie do programu małej retencji nizinnej

Po latach z powodu braku remontów, zbiorniki ulegały stopniowej degradacji i ostatecznie utraciły swoją funkcjonalność. Po odzyskaniu terenu przez LP funkcjonowały jako śródleśne zbiorniki wodne bez funkcji hodowlanej, stopniowo wypłycały się i zarastały roślinnością szuwarową. W połowie lat 90. XX w. groble zostały przerwane przez powódź co dodatkowo obniżyło lustro wody. Dopiero w 2008 r. po przystąpieniu przez Nadleśnictwo Daleszyce do programu małej retencji nizinnej podjęto prace projektowe pod kątem remontu obiektu i dzięki udanej aplikacji do programu udało się odtworzyć system paciorkowego połączenia części obiektu i połączeniu ich za pomocą śluz.

Jak zaznacza RDLP, główną ideą przyświecającą leśnikom była retencja wody w ekosystemie i wzmocnienie bioróżnorodności poprzez stworzenie dogodnych warunków do rozrodu i bytowania gatunków związanych ze środowiskiem wodnym. Dzięki temu po oddaniu do użytku i napełnieniu w 2013 r. systemu zbiorników, na terenach leśnych udało się magazynować dodatkowo nawet ponad 40 tys. m3 wody. Pozwoliło to na podniesienie poziomu wód gruntowych i poprawę stosunków wodnych na rozległym obszarze wokół stawów.

Umocnienia skarp i groble wykonano, zgodnie z projektem, z kruszywa, a całość inwestycji po remoncie szybko zaczęła się wtapiać w otoczenie dzięki użyciu naturalnych materiałów. Zbiornik szybko stał się cenną oazą bioróżnorodności, przyciągającą ptactwo, a także liczne gatunki płazów i ssaków.

Stawy w Niwach odzyskały swą funkcjonalność

Niestety w wyniku bezprecedensowej nawałnicy jaka przeszła nad Pasmem Cisowskim w maju 2018 r. i fali powodziowej sięgającej wysokości 5 m, zbiorniki uległy dużym zniszczeniom, groble z przepustami zostały rozerwane przez napierającą wodę. W efekcie znacznie ograniczyły możliwości zatrzymywania wody. W 2019 r. Nadleśnictwo częściowo wyremontowało groblę i przepust dzięki czemu swoją funkcję spełniały dwa spośród czterech stawów. Jednocześnie podjęto prace projektowe dotyczące remontu całego obiektu, uwzględniające nowe założenia związane z zabezpieczeniem zbiorników przed tego typu zjawiskami. Udało się również uzyskać środki z ubezpieczenia obiektu – dodają leśnicy.

Jesienią 2020 r. Rozpoczęto kompleksowe prace, których efektem jest obecny kształt i pełna funkcjonalność obiektu.

Stawy w Niwach – jak do nich dotrzeć?

Do Stawów w Niwach można dotrzeć zbaczając z niebieskiego szlaku turystycznego Chęciny – Łagów, odbijając od szlaku na brukowaną drogą leśną łączącą wsie Niwy i Niwki Daleszyckie. Rowerem dotrzeć do Stawów można również drogami leśnymi od Makoszyna, Widełek, Sierakowa i Niw, właśnie przy nich znajduje się ważny węzeł dróg leśnych – informuje RDLP.

Leśnicy dodają, że dla turystów ciekawe mogą być leżące w najbliższym sąsiedztwie Stawów ruiny niemieckiego tartaku z czasów II wojny światowej, pozostałości nasypu, w tym mostki, kolejki wąskotorowej. Przy czwartym zbiorniku jest również obelisk upamiętniający wizytę w Daleszycach Marszałka Piłsudskiego, który zlokalizowano przy dawnej leśniczówce, stanowiącej dziś obiekt edukacyjny Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych.

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. Paweł Kosin

reklama

 

reklama