18 października 2016 r. Rada Ministrów przyjęła ze zmianami projekt ustawy – Prawo wodne. W nowej ustawie, regulującej system zarządzania gospodarką wodną, projektowane jest wprowadzenie szeregu istotnych zmian.
Jedną z nich jest instytucja zgody wodnoprawnej, która w projektowanych przepisach została uregulowana w Dziale IX ustawy (art. 387 i następne). Ponadto novum ma być ocena wodnoprawna, która obowiązkowo będzie poprzedzała wskazane w projektowanych przepisach przedsięwzięcia, w szczególności w zakresie usług wodnych. Efektem przeprowadzonej procedury byłaby osobna decyzja, odrębna od pozwolenia wodnoprawnego i innych decyzji inwestycyjnych.
Zgoda wodnoprawna ma być udzielana przez wydanie pozwolenia wodnoprawnego, przyjęcie zgłoszenia wodnoprawnego, wydanie oceny wodnoprawnej. Ma być ona również udzielana po spełnieniu warunków określonych w Prawie wodnym, jako wydanie decyzji zwalniającej od zakazów wynikających z uregulowań:
- obszarów szczególnego zagrożenia powodzią – m.in. zakaz lokalizowania cmentarzy, gromadzenia odpadów i niektórych innych substancji i materiałów (art. 77 ust. 3),
- poruszania się pojazdami w wodach powierzchniowych oraz po gruntach pokrytych wodami (art. 77 ust. 8),
- niektórych robót lub czynności, które mogą wpływać na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych (art. 176 ust. 4).
Pozwolenia i zgłoszenia wodnoprawne z niewielkimi zmianami
Zgodnie z uzasadnieniem projektu, kwestie dotyczące pozwoleń oraz zgłoszeń wodnoprawnych nie ulegają istotnym zmianom – względem obecnie obowiązującego stanu prawnego. W mocy pozostają także regulacje dotyczące wyłączenia wydawania pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód, jakim jest rybackie korzystanie z wód, które określono w Ustawie z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne. Oddawanie obwodów rybackich w użytkowanie jest dokonywane na podstawie umów podpisywanych z dyrektorem regionalnego zarządu gospodarki wodnej (RZGW), po przeprowadzeniu przez niego konkursu ofert (lub procedury konkursowej). Zmieni się jednak sposób organizacji organów, które wydają pozwolenia wodnoprawne.
Projekt przewiduje, że kompetencje w tym zakresie uzyska nowa instytucja, która zastąpi urząd Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej. Pozwolenia wodnoprawne będą więc wydawane przez Wody Polskie w drodze decyzji, przy czym tej ostatniej instytucji pozwolenia wodnoprawne będzie wydawał minister właściwy ds. gospodarki wodnej, również w drodze decyzji. W projekcie ustawy znajduje się przyporządkowanie kategorii pozwoleń wydawanych przez Wody Polskie do poszczególnych rodzajów jednostek organizacyjnych Wód Polskich oraz określenie instancji postępowania w ramach struktury organizacyjnej tego podmiotu.
W założeniu ma to rozwiązać obecnie istniejący problem, polegający na skumulowaniu kompetencji w ramach jednego organu. Aktualnie bowiem dyrektor RZGW wykonuje kompetencje na płaszczyźnie zarówno administracyjnej, m.in. poprzez stanowienie prawa miejscowego, wydawanie pozwoleń wodnoprawnych, jak i zarządzania majątkiem Skarbu Państwa oraz prowadzi kluczowe procesy inwestycyjne w obszarze gospodarki wodnej. Należy zgodzić się ze stanowiskiem, że posiadanie przez organ dwóch odmiennych rodzajów kompetencji niekorzystnie oddziałuje na skuteczność działań w obu tych obszarach. Opisywane zmiany mają rozwiązać problem nieskuteczności kontroli gospodarowania wodami.
Nowość – ocena wodnoprawna
W art. 56, 57, 59 oraz 61 projektu ustawy określono cele środowiskowe. Po pierwsze, zakładają one ochronę oraz poprawę jakości jednolitych części wód powierzchniowych niewyznaczonych jako sztuczne lub silnie zmienione – ich stanu ekologicznego i chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry stan ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich stanu ekologicznego i stanu chemicznego. Po drugie, dla sztucznych i silnie zmienionych jednolitych części wód powierzchniowych jako cel wskazano ochronę tych wód oraz poprawę ich potencjału ekologicznego i stanu chemicznego, tak aby osiągnąć co najmniej dobry potencjał ekologiczny i dobry stan chemiczny wód powierzchniowych, a także zapobieganie pogorszeniu ich potencjału ekologicznego oraz stanu chemicznego. Po trzecie, dla jednolitych części wód podziemnych – celem jest zapobieganie lub ograniczanie wprowadzania do nich zanieczyszczeń, zapobieganie pogorszeniu oraz poprawa ich stanu, ochrona i podejmowanie działań naprawczych, a także zapewnianie równowagi między poborem a zasilaniem tych wód, tak aby osiągnąć ich dobry stan.
Podjęcie inwestycji lub działania mogącego wpłynąć na możliwość osiągnięcia powyższych celów środowiskowych wymaga uzyskania oceny wodnoprawnej. W ten sposób autorzy projektu wyłączyli z procedury oceny oddziaływania na środowisko kwestię badania dotyczącego zgodności przedsięwzięć z Ramową Dyrektywą Wodną, w szczególności przesłanek niezbędnych dla uzyskania derogacji od osiągnięcia celów środowiskowych w oparciu o art. 4 ust. 7 tej Dyrektywy. Badanie tych przesłanek nie będzie już więc w kompetencji regionalnych dyrekcji ochrony środowiska, a zostanie włączone w obszar zadań organów właściwych w sprawach gospodarowania wodami.
Ocena wodnoprawna – szerszy katalog przedsięwzięć
Ocena wodnoprawna dotyczy szerszego katalogu przedsięwzięć niż tylko w rozumieniu Ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Nową regulacją objęte zostaną wszystkie inwestycje i działania, które mogą wpłynąć na osiągnięcie celów środowiskowych. Projekt ustawy zakłada uchylenie art. 118-118b ustawy o ochronie przyrody, które w szczególności dotyczą prac utrzymaniowych, wobec których nie była przeprowadzana procedura oceny oddziaływania na środowisko.
Uzyskanie oceny wodnoprawnej będzie wymagane dla inwestycji lub działań w zakresie m.in. korzystania z usług wodnych, długotrwałego obniżenia poziomu zwierciadła wody podziemnej, piętrzenia wody podziemnej, wykonania urządzeń wodnych, regulacji wód, zabudowy potoków górskich oraz kształtowania nowych koryt cieków naturalnych, zmiany ukształtowania terenu na gruntach przylegających do wód, mającej wpływ na warunki przepływu wód, robót i obiektów budowalnych mających wpływ na zmniejszenie naturalnej retencji terenowej (art. 423). Te inwestycje i działania mają być szczegółowo określone dopiero w akcie wykonawczym, uwzględniającym ich wpływ na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych.
Wniosek o wydanie oceny wodnoprawnej powinien zawierać charakterystykę planowanych inwestycji lub działań wraz z podstawowymi danymi technicznymi i opisem planowanej technologii robót, mapę sytuacyjno-wysokościową, pobraną z państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, lub inną mapę uwierzytelnioną przez organ prowadzący ten zasób, albo kopie tych map, potwierdzone przez wnioskodawcę za ich zgodność z oryginałami, z naniesionym schematem planowanych obiektów lub robót, opis wpływu planowanych inwestycji lub działań na możliwość osiągnięcia celów środowiskowych – opisanych powyżej.
Artykuł 436 projektu przewiduje, że ocena wodnoprawna każdorazowo wygasa z dniem aktualizacji planu gospodarowania wodami na obszarze dorzecza, która następuje w drodze rozporządzenia.
Ułatwienia dla inwestorów
W uzasadnieniu projektu wzięto pod uwagę okoliczność współfinansowania istotnej części inwestycji w zakresie gospodarki wodnej ze środków Unii Europejskiej. Wskazano na konieczność wprowadzenia rozwiązań ułatwiających inwestorom przygotowywanie dokumentacji projektowej, pozwalającej na zdobycie środków. W wielu przypadkach częścią tej dokumentacji będzie deklaracja właściwego organu, odpowiedzialnego za gospodarkę wodną – w rozumieniu art. 3 ust. 2 Ramowej Dyrektywy Wodnej.
Deklaracja ta będzie przygotowywana według formularza stanowiącego dodatek 2 do „formatu dokumentu służącego przekazywaniu informacji na temat dużego projektu” – załącznika do II rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2015/207 z 20 stycznia 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 w odniesieniu do wzoru sprawozdania z postępów, formatu dokumentu służącego przekazywaniu informacji na temat dużych projektów, wzorów wspólnego planu działania, sprawozdań z wdrażania w ramach celu „Inwestycje na rzecz wzrostu i zatrudnienia”, deklaracji zarządczej, strategii audytu, opinii audytowej i rocznego sprawozdania z kontroli oraz metodyki przeprowadzania analizy kosztów i korzyści, a także zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1299/2013 w odniesieniu do wzoru sprawozdań z wdrażania w ramach celu „Europejska współpraca terytorialna” (Dz. U. L 38 z 13.2.2015). Deklaracja będzie stanowiła zaświadczenie w rozumieniu art. 217 k.p.a. Co za tym idzie, zgodnie z art. 219 k.p.a., odmowa wydania zaświadczenia lub odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści nastąpi w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Projekt zakłada również ułatwienia dotyczące procedury administracyjnej – m.in. nowe formy zgłoszenia wodnoprawnego, możliwość automatycznego przedłużenia pozwolenia wodnoprawnego (jeśli zmianie nie uległy uwarunkowania hydrologiczne).
Zmiany z myślą o przedsiębiorcach
Planowany kształt zgody wodnoprawnej ma stanowić instrument prawny, który nie będzie wyłącznie kolejnym obciążeniem biurokratycznym, ale ma stanowić rzeczywistą pomoc dla inwestorów. Autorzy projektu zakładają, że na początkowym etapie procesu inwestycyjnego zgoda będzie sygnalizowała potencjalnemu inwestorowi możliwość wykonania postulowanych przez niego urządzeń wodnych czy innego typu robót wpływających na osiągnięcie zakładanych celów środowiskowych. Zapewni to możliwość prowadzenia działalności w pewnych, przewidywalnych warunkach, co ma szczególne znaczenie w przypadku kosztochłonnych inwestycji w obszarze gospodarki wodnej.
Doprecyzowanie przy pomocy nowej terminologii kwestii działań podejmowanych przez różne podmioty ma równolegle ułatwić działania, np. możliwość wydania oceny wodnoprawnej, przy jednoczesnym zachowaniu zrównoważonego gospodarowania wodami, za co odpowiedzialny będzie właściwy minister.
fot. 2 x sozosfera.pl
