Wadliwe regulacje prawne i rozwiązania organizacyjne w obszarze zarządzania wodami publicznymi – m.in. to legło u podstaw nieprawidłowości, stwierdzonych przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie dostępu do jezior. NIK wytyka zarządcom akwenów brak zainteresowania i dbałości o powierzony majątek.
Inspektorzy uzmysławiają również, że na wielu jeziorach po prostu brakuje gospodarza. Mimo bowiem upływu kilkunastu lat od wejścia w życie ustawy Prawo wodne, blisko połowa akwenów należących do Skarbu Państwa na obszarze skontrolowanych sześciu województw ma wciąż nieuregulowany stan prawny.
Przeprowadzona przez Izbę wizja lokalna fragmentów linii brzegowej 25 jezior wykazała aż 75 przypadków grodzenia linii brzegowej jezior, w sposób uniemożliwiający przejście brzegiem jeziora. Ustalenia kontrolerów pokazują też przypadki „wchodzenia” ogrodzeń wzniesionych przez właścicieli posesji przylegających do jeziora w głąb lustra wody – nawet na kilka metrów (m.in. nad jeziorami Drawsko, Inulec czy Sępoleńskim).
NIK ujawnił także 411 samowoli budowlanych w postaci nabrzeży, pomostów i przystani, oraz bezprawnego wykorzystywania takich gruntów. Skrajnym przykładem jest jedno z jezior w województwie pomorskim, nad brzegiem którego działa ośrodek szkoleniowo-rekreacyjny. Na potrzeby ośrodka bezumownie zagospodarowano tam grunty Skarbu Państwa o powierzchni blisko 1,5 tys. m2. Bez wymaganych pozwoleń wyremontowano stojące tam budynki – bar i hangar na łodzie, a nad samym brzegiem wzniesiono dwa pomosty i slip do wyciągania łodzi.
Ustalenia inspektorów wskazują również, że zarządcy nie dbają o majątek Skarbu Państwa. Liczba kontroli zapewnienia powszechnego dostępu do jezior, przeprowadzona przez Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej i działające w imieniu marszałków Zarządy Melioracji i Urządzeń Wodnych, jest niewspółmiernie mała w stosunku do skali stwierdzonych przez Izbę nieprawidłowości.
Kontrolerzy podkreślają, że szczególnie niepokoić może fakt nieskutecznego eliminowania stwierdzonych nieprawidłowości: dyrektorzy RZGW i ZMiUW wiedzieli o 143 przypadkach grodzeń uniemożliwiających dostęp do wód publicznych, ale tylko w 27 interwencje podjęte przez dyrektorów skutkowały ich usunięciem. Nieefektywne były także działania odnośnie obiektów budowlanych wzniesionych samowolnie na gruntach Skarbu Państwa niepokrytych wodą, lecz stanowiących części działek, na których znajdowały się jeziora: Spośród 1837 takich obiektów żadnych działań nie podjęto w odniesieniu aż do 1499 z nich, a tylko w 25 przypadkach doprowadzono do ich likwidacji.
Fot. pixabay.com
