Komisja Europejska (KE) zaproponowała 17 maja br. nowe podejście do zrównoważonej niebieskiej gospodarki w Unii Europejskiej (UE) dla przemysłu i sektorów związanych z oceanami, morzami i wybrzeżami. Jak zaznacza Komisja Europejska Przedstawicielstwo w Polsce, zrównoważona niebieska gospodarka ma zasadnicze znaczenie dla osiągnięcia celów Europejskiego Zielonego Ładu oraz dla zapewnienia proekologicznej i sprzyjającej włączeniu społecznemu odbudowy po pandemii.
Zrównoważona niebieska gospodarka i ograniczenie wpływu na środowisko
– Zdrowe oceany są warunkiem dobrze prosperującej niebieskiej gospodarki. Zanieczyszczenie, przełowienie i niszczenie siedlisk w połączeniu ze skutkami kryzysu klimatycznego zagrażają bogatej różnorodności biologicznej mórz, od której zależy niebieska gospodarka. Musimy zmienić nasze podejście i wspierać zrównoważoną niebieską gospodarkę, w której ochrona środowiska i działalność gospodarcza idą ze sobą w parze – powiedział Frans Timmermans, wiceprzewodniczący wykonawczy KE ds. Europejskiego Zielonego Ładu.
Według KE, wszystkie sektory niebieskiej gospodarki, w tym rybołówstwo, akwakultura, turystyka przybrzeżna, a także transport morski oraz działalność portowa i przemysł stoczniowy będą musiały ograniczyć swój wpływ na środowisko i klimat. Przeciwdziałanie kryzysom związanym z klimatem i bioróżnorodnością wymaga zdrowych mórz i zrównoważonego wykorzystania ich zasobów w celu stworzenia alternatyw dla paliw kopalnych i tradycyjnej produkcji żywności.
Przejście na zrównoważoną niebieską gospodarkę wymaga również inwestowania w innowacyjne technologie. Energia fal i pływów, produkcja alg, rozwój innowacyjnych narzędzi połowowych czy odbudowa ekosystemów morskich stworzą nowe zielone miejsca pracy i przedsiębiorstwa w niebieskiej gospodarce – dodaje KE.
Okazja do zaczęcia „od nowa”
– Pandemia dotkliwie dotknęła sektory gospodarki morskiej na różne sposoby. Mamy teraz możliwość rozpoczęcia od nowa i chcemy zadbać o to, by podczas odbudowy przesunąć punkt ciężkości z samej tylko eksploatacji na zrównoważony rozwój i odporność. Nasza gospodarka nie będzie naprawdę zielona, jeśli nie będzie również niebieska – podkreślił Virginijus Sinkevičius, komisarz ds. środowiska, gospodarki morskiej i rybołówstwa.
W komunikacie dedykowanym temu zagadnieniu przedstawiono szczegółowy program działań na rzecz niebieskiej gospodarki. Obejmuje on sześć elementów. Są to: osiągnięcie celów neutralności klimatycznej i zerowego poziomu zanieczyszczenia; przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ) i zmniejszenie zanieczyszczenia; zachowanie różnorodności biologicznej i inwestowanie w przyrodę; wsparcie przystosowania się do zmiany klimatu i zwiększania odporności wybrzeży; zapewnienie zrównoważonej produkcji żywności; poprawa zarządzania przestrzenią morską.
Cele neutralności klimatycznej i zerowego poziomu zanieczyszczenia oraz GOZ
Cele neutralności klimatycznej i zerowego poziomu zanieczyszczenia mają zostać osiągnięte głównie poprzez rozwój morskiej energii odnawialnej, dekarbonizację transportu morskiego i ekologizację portów. Zrównoważony koszyk energetyczny mórz i oceanów, w tym pływające farmy energii wiatrowej, cieplnej, fal i pływów, mógłby – wg Komisji – wygenerować jedną czwartą energii elektrycznej w UE w 2050 r. Porty mają kluczowe znaczenie dla połączeń i gospodarki europejskich regionów i państw i mogłyby być wykorzystywane jako węzły energetyczne – dodaje KE.
Z koeli przejście na GOZ i zmniejszenie zanieczyszczenia ma być zrealizowane m.in. dzięki zaktualizowaniu norm dotyczących projektowania narzędzi połowowych, recyklingu statków i likwidacji platform morskich oraz działaniom na rzecz ograniczenia zanieczyszczenia tworzywami sztucznymi i mikrodrobinami plastiku.
W zakresie zachowania bioróżnorodności i inwestowania w przyrodę, KE zaznacza, że ochrona 30% obszaru morskiego UE odwróci proces utraty różnorodności biologicznej, zwiększy stada ryb, przyczyni się też do łagodzenia zmiany klimatu i wzrostu odporności na nią oraz przyniesie znaczące korzyści finansowe i społeczne. Wpływ rybołówstwa na siedliska morskie będzie nadal minimalizowany – dodaje KE.
Zrównoważona niebieska gospodarka – nie tylko odporność wybrzeży
Wsparcie przystosowania się do zmiany klimatu i zwiększania odporności wybrzeży ma polegać na prowadzeniu działań dostosowawczych, takich jak rozwój „zielonej” infrastruktury na obszarach przybrzeżnych i ochrona linii brzegowych przed ryzykiem erozji i powodzi. Tego typu działania – w opinii KE – przyczynią się do zachowania różnorodności biologicznej i krajobrazu, przynosząc korzyści turystyce i gospodarce przybrzeżnej.
W obszarze zapewnienia zrównoważonej produkcji żywności KE zaznacza, że chronić europejskie morza pomogą: zrównoważona produkcja i nowe normy handlowe w odniesieniu do owoców morza, stosowanie alg i traw morskich, ściślejsza kontrola rybołówstwa, a także badania naukowe i innowacje w zakresie żywności pochodzenia morskiego produkowanej na bazie komórek. Wraz z przyjęciem strategicznych wytycznych UE dotyczących zrównoważonej akwakultury Komisja zobowiązała się również do rozwoju zrównoważonej akwakultury w UE.
Poprawa zarządzania przestrzenią morską
Istotna jest również poprawa zarządzania przestrzenią morską. Dialog pomiędzy podmiotami prowadzącymi działalność na morzu, zainteresowanymi stronami i naukowcami zajmującymi się rybołówstwem, akwakulturą, żeglugą, turystyką, energią odnawialną i angażującymi się w inne rodzaje działalności koordynować będzie Nowe niebieskie forum użytkowników morza. Ma ono także stymulować wymianę opinii na zasadach współpracy na rzecz zrównoważonego wykorzystania środowiska morskiego. W 2022 r. zostanie opublikowane sprawozdanie z wdrażania dyrektywy UE w sprawie planowania przestrzennego obszarów morskich, po przyjęciu krajowych planów zagospodarowania przestrzennego obszarów morskich w marcu 2021 r. – dodaje KE.
Komisja zaznacza także, że nadal będzie również tworzyć warunki dla zrównoważonej niebieskiej gospodarki na arenie międzynarodowej zgodnie z programem międzynarodowego zarządzania oceanami.
Zrównoważona niebieska gospodarka i jej finansowanie
Komisja Europejska i Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego, w skład której wchodzą Europejski Bank Inwestycyjny i Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), zacieśnią współpracę w zakresie zrównoważonej niebieskiej gospodarki. Instytucje te będą współpracować z państwami członkowskimi, aby zaspokoić istniejące potrzeby finansowe w celu zmniejszenia zanieczyszczenia europejskich mórz oraz wspierać inwestycje w niebieską innowacyjność i niebieską biogospodarkę – podkreśla KE.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
