Komisja Europejska (KE) przedstawiła propozycje zmian w Europejskim Systemie Handlu Uprawnieniami do Emisji (EU ETS). Według zapewnień KE, miały one ograniczyć część obciążeń ponoszonych przez europejski przemysł i zwiększyć finansowanie jego transformacji. Polska Izba Przemysłu Chemicznego (PIPC) poinformowała, iż dostrzega w projekcie rozwiązania odpowiadające na postulaty branży.
Zmiany w EU ETS i ich znaczenie dla przemysłu chemicznego
Jak zaznacza PIPC, od zmian w EU ETS zależą koszty działalności przedsiębiorstw, możliwość realizacji inwestycji dekarbonizacyjnych oraz warunki utrzymania produkcji i miejsc pracy.
– Rewizja EU ETS to krok w dobrym kierunku, ale nadal nie daje gwarancji zatrzymania deindustrializacji. Nie wnosi konkretnych rozwiązań dla pozyskania taniej energii i przede wszystkim długoterminowo nie odbudowuje konkurencyjności przemysłu. Pozytywnie należy ocenić pewne propozycje KE, takie jak utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu z pulą 100 mld euro na projekty dekarbonizacyjne, czy obniżenie współczynnika redukcji liniowej po 2030 r. To ważne sygnały, choć nawet po tej korekcie cele pozostaną dla wielu przedsiębiorstw niezwykle wymagające. Dobry ruch stanowi także spowolnienie wycofywania bezpłatnych uprawnień dla sektorów objętych CBAM i wydłużenie procesu ich wycofywania do 2038 r. Kluczową kwestią nadal pozostaje jednak niewycofywanie darmowych uprawnień, co do zasady. Zaproponowane przez KE mechanizmy same w sobie nie zatrzymają odpływu inwestycji i zakładów, który obserwujemy już teraz, a nie dopiero w perspektywie 2030 r. Dlatego kluczowe będą szczegóły wdrożenia: realne narzędzia obniżające koszty energii, skuteczna ochrona europejskiego rynku oraz instrumenty pozwalające firmom utrzymać produkcję i inwestować w transformację. Widzieliśmy już wiele planów ratowania europejskiej chemii, które kończyły się na wielostronicowych dokumentach. Ta reforma ma szansę być inna, ale tylko wtedy, gdy wsparcie trafi do przedsiębiorstw szybciej, niż konkurencja spoza Europy przejmie kolejne kontrakty – uważa Tomasz Zieliński, prezes zarządu PIPC.
Ważne zmiany EU ETS dla przemysłu chemicznego
Zmiany mają objąć trajektorię redukcji puli uprawnień po 2030 r. Współczynnik redukcji liniowej ma wynosić 3,7% w latach 2031-2035 oraz 1,7% w latach 2036-2040. Jak podaje PIPC, dla sektora chemicznego szczególnie istotne jest utrzymanie po 2030 r. bezpłatnych przydziałów uprawnień oraz rekompensat pośrednich kosztów emisji. Propozycja KE przewiduje powiązanie bezpłatnego przydziału z planem inwestycji w dekarbonizację. Może to mobilizować przedsiębiorstwa do realizacji projektów, jednak zmienia charakter mechanizmu ochrony przed ucieczką emisji. Uzależnia to jego pełne wykorzystanie od spełnienia dodatkowych warunków – zaznacza PIPC.
KE zapowiedziała spowolnienie wycofywania bezpłatnych uprawnień dla sektorów objętych CBAM i wydłużenie procesu ich wycofywania do 2038 r. Jak zaznacza PIPC, propozycja w obecnym kształcie nie eliminuje ryzyk związanych z konkurencyjnością przemysłu. Komisja proponuje przywrócenie części wycofywanego przydziału i przesunięcie jego całkowitego wygaszenia do 2038 roku. Rzeczywista skuteczność CBAM, jego odporność na obchodzenie przepisów i zdolność do wyrównania kosztów producentów unijnych będą jednak weryfikowane w kolejnych latach stosowania mechanizmu.
Bank Dekarbonizacji Przemysłu i aktualizacje benchmarków
Komisja planuje utworzenie Banku Dekarbonizacji Przemysłu o docelowej wartości 100 mld euro. Jego pierwszym etapem ma być ETS Investment Booster o wartości 30 mld euro, finansowany z 400 mln uprawnień. W obecnym kształcie rozwiązanie mogłoby premiować wyłącznie najszybciej przygotowane projekty. Zdaniem ekspertów, przy wyborze projektów należy uwzględniać także skalę redukcji, znaczenie projektu dla europejskich łańcuchów wartości oraz bariery infrastrukturalne danego regionu. W zakresie finansowania dekarbonizacji, propozycja przedstawiona przez KE przewiduje także zobowiązanie państw członkowskich do przeznaczenia 50% krajowych dochodów z aukcji ETS na inwestycje służące dekarbonizacji sektorów objętych systemem.
W planach jest również modyfikacja przepisów określających maksymalne roczne tempo aktualizacji benchmarków dla ciepła i paliw. Ma to ograniczyć tempo zmniejszania bezpłatnych przydziałów ustalanych na podstawie tych benchmarków oraz umożliwić pełniejsze wykorzystanie dostępnej puli uprawnień. Ma też umożliwić pełne wykorzystanie puli około 80 mln uprawnień, które mogą zostać przydzielone bezpłatnie w latach 2026-2030. Benchmarki powinny uwzględniać rzeczywistą dostępność technologii, paliw i infrastruktury w okresie, którego dotyczą – podkreśliła PIPC.
Na podstawie nadesłanej informacji
graf. Sozosfera/Canva AI (obrazek ilustracyjny)
