Gaz fluorowy (sześciofluorek siarki – SF6) znajduje się na szczycie listy najbardziej szkodliwych gazów o globalnym potencjale cieplarnianym, z wynikiem 23,5 tys. razy wyższym niż CO2 – zwraca uwagę firma Eaton i dodaje, że siedem lat temu Unia Europejska (UE) zakazała jego stosowania w produkcji m.in. butów sportowych czy opon samochodowych. Wciąż jednak jest wykorzystywany na dużą skalę w innych gałęziach przemysłu. W efekcie jego stężenie w atmosferze w ciągu ostatnich dwudziestu lat wzrosło ponad dwukrotnie (w tym samym czasie ilość CO2 wzrosła o 11%). Komisja Europejska (KE) dokonuje obecnie przeglądu rozporządzenia, a decyzję o całkowitym zakazie stosowania SF6 odroczyła do września br. Eksperci Eaton ostrzegają, że UE nie osiągnie neutralności klimatycznej bez rozwiązania tego problemu.
Niewidzialne zagrożenie, bez opanowania którego UE nie osiągnie neutralności klimatycznej
Gaz fluorowy jest bezbarwny i cięższy od powietrza, dlatego czasem wykorzystują go iluzjoniści w sztuczkach demonstrujących lewitację przedmiotów. Ze względu na właściwości izolacyjne powszechnie stosuje się go również w przemyśle elektroenergetycznym, w rozdzielnicach wysokiego i średniego napięcia. Służą one do rozdziału energii elektrycznej w sieci, ale są też stosowane w budynkach przemysłowych, centrach przetwarzania danych czy infrastrukturze transportowej. Sześciofluorek siarki ma jednak negatywny wpływ na środowisko: zdarzają się jego wycieki (nawet 15% w skali życia rozdzielnicy). Problemem jest też utylizacja. Raz uwolniony do atmosfery, pozostaje w niej nawet przez 3,2 tys. lat – opisuje wspomniana firma.
W Europie gaz SF6 znajduje się w 10 na 15 mln używanych rozdzielnic: to łącznie 8,6 tys. ton, czyli równowartość 196 mln ton CO2. Według BBC zaledwie jeden kilogram gazu to dla środowiska taki sam koszt, jak 24 pasażerów lecących z Londynu do Nowego Jorku i z powrotem. W samym 2017 r. wycieki tego gazu w Europie spowodowały zanieczyszczenie równe 1,3 mln dodatkowych samochodów na drogach – dodaje Eaton.
UE nie osiągnie neutralności klimatycznej? Czy OZE pogarsza sprawę?
W ostatnich latach negatywny wpływ gazu fluorowego na środowisko i potęgowanie efektu cieplarnianego to także skutek rozwoju proekologicznych źródeł energii. Dotąd energia wytwarzana była bowiem w stosunkowo niewielu dużych instalacjach, takich jak elektrownie węglowe i gazowe. Rozwój OZE i budowa wielu mniejszych elektrowni wiatrowych czy słonecznych decentralizuje sieć. Każdy z tych obiektów wymaga własnego zestawu rozdzielnic, które zawierają gaz fluorowy i tym samym stwarzają zagrożenie dla środowiska. Nie sprzyja to spełnianiu założeń programu działań na rzecz klimatu Unii Europejskiej, który zakłada ograniczenie do 2030 r. emisji gazów cieplarnianych o 40%, w porównaniu z poziomem z 1990 r. – uważa firma.
Potrzebne zmiany na szczycie
Szkodliwy SF6 może zastąpić m.in. bezpieczna i przyjazna dla środowiska technologia próżniowa, od wielu lat stosowana na całym świecie – podkreśla firma. Alternatywne rozwiązania są energooszczędne i niezawodne, wspierają też unijne cele dotyczące neutralności klimatycznej i Zielonego Ładu. Komisja Europejska miała podjąć ostateczną decyzję w sprawie całkowitego zakazu stosowania gazu SF6 już rok temu, jednak została ona odroczona do września br. Jak wskazują eksperci Eaton, konieczne jest jak najszybsze przyjęcie proponowanej ustawy.
– Zakupiona dziś rozdzielnica, wykorzystująca szkodliwy gaz SF6, może być używana nawet przez kilkadziesiąt lat. Pozostawienie tej technologii na rynku oznacza dalsze ryzyko wycieków substancji i dodatkowe pogłębianie niekorzystnych zmian klimatycznych. Odraczanie przez Komisję Europejską decyzji o całkowitej eliminacji SF6 z europejskiego rynku to duży koszt dla środowiska i klimatu. Gaz będzie utrzymywał się w atmosferze przez kilka tysiącleci, dlatego konieczne jest nagłaśnianie problemu i zwiększanie świadomości w sektorze energetycznym. Może to sprawić, że więcej przetargów będzie rozpisywanych z myślą o środowisku, a firmy i zakłady będą chciały same wziąć odpowiedzialność za minimalizowanie emisji SF6 oraz dawać przykład przyjaznych klimatowi rozwiązań także w zewnętrznym otoczeniu biznesowym – wskazuje Mariusz Hudyga, Product Manager w firmie Eaton.
Na podstawie nadesłanej informacji (autorzy wykorzystali: https://www.esrl.noaa.gov/gmd/ccgg/trends/data.html oraz https://www.iee.fraunhofer.de/en/presse-infothek/press-media/overview/2020/Impact-assessment-of-F-gas-free-medium-voltage-switchgear.html)
fot. Eaton
