W ostatnich latach obserwujemy dynamiczny wzrost liczby przedsiębiorstw prowadzonych przez obywateli Ukrainy na terytorium Polski. W praktyce gospodarczej bardzo często pojawia się jednak pytanie, czy pochodzenie przedsiębiorcy wpływa na zakres obowiązków środowiskowych. Odpowiedź jest jednoznaczna – kluczowe znaczenie ma nie obywatelstwo, lecz miejsce rejestracji działalności gospodarczej. Niniejszy artykuł koncentruje się przede wszystkim na przedsiębiorstwach, które zostały zarejestrowane w Polsce i działają w oparciu o polskie przepisy prawa, mimo że ich właścicielami są obywatele Ukrainy. Dla takich podmiotów obowiązują dokładnie te same przepisy, co dla firm polskich – w tym obowiązki generowane przez system BDO.
Czym jest system BDO i kogo dotyczy?
System BDO, czyli Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, obejmuje szerokie spektrum działalności gospodarczej. Obowiązek wpisu do rejestru powstaje w sytuacji, gdy przedsiębiorstwo wprowadza na rynek produkty w opakowaniach, importuje towary (magazynuje, transportuje), wytwarza odpady inne niż komunalne lub prowadzi działalność usługową, w ramach której powstają odpady. W praktyce oznacza to, że nawet niewielkie firmy działające w branży gastronomicznej, usługowej czy handlowej mogą podlegać obowiązkom ewidencyjnym i sprawozdawczym.
W przypadku przedsiębiorstw (np. spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, jednoosobowych działalności gospodarczych) zarejestrowanych w Polsce, niezależnie od obywatelstwa właściciela, konieczne jest uzyskanie wpisu do BDO jeszcze przed rozpoczęciem działalności objętej regulacją. Następnie firma zobowiązana jest do prowadzenia bieżącej ewidencji odpadów w systemie elektronicznym, w tym do określania ich rodzaju (kody odpadów), ilości oraz sposobu zagospodarowania. Każde przekazanie odpadów musi zostać udokumentowane za pomocą karty przekazania odpadów (KPO) lub dokumentu potwierdzającego recykling (DPR). Natomiast raz w roku przedsiębiorstwo składa sprawozdanie obejmujące m.in. informacje o wytworzonych odpadach, poziomach odzysku oraz wprowadzonych opakowaniach.
W zależności od charakteru działalności mogą pojawić się również dodatkowe obowiązki. Mowa np. o konieczności rozliczania opłaty produktowej, o raportowaniu do KOBiZE, czyli do Krajowego Ośrodka Bilansowania i Zarządzania Emisjami, czy spełnianiu wymogów wynikających z rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP).
Osobna sytuacja – przedsiębiorstwa zarejestrowane na terenie Ukrainy
Odrębną kategorię stanowią przedsiębiorstwa zarejestrowane na Ukrainie, które prowadzą działalność o charakterze transgranicznym. W takich przypadkach zakres obowiązków uzależniony jest od modelu biznesowego oraz tego, gdzie faktycznie dochodzi do wprowadzenia produktu na rynek.
Jeżeli towary są importowane do Polski i sprzedawane na jej terytorium, obowiązki związane z systemem BDO (rejestracja jako „wprowadzający produkty w opakowaniach”) najczęściej spoczywają na podmiocie wprowadzającym produkty do obrotu jako pierwszy wprowadzany na teren Unii Europejskiej. W praktyce może to być polski importer, dystrybutor lub w określonych sytuacjach sam podmiot zagraniczny (tzw. upoważniony przedstawiciel), jeśli sprzedaje bezpośrednio do klientów końcowych. Coraz częściej dotyczy to sprzedaży internetowej, gdzie granice między rynkami ulegają zatarciu, a odpowiedzialność środowiskowa wymaga precyzyjnego ustalenia.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku tranzytu towarów przez Polskę do innych państw Unii Europejskiej. Jeżeli produkty nie są wprowadzane na rynek polski, a jedynie przechodzą przez jego terytorium, zazwyczaj nie powstaje obowiązek rejestracji w systemie BDO. Nie oznacza to jednak braku obowiązków w ogóle. Mogą one wystąpić w kraju docelowym, zgodnie z lokalnymi przepisami oraz systemami ROP, obowiązującymi w danym państwie i wynikającymi z obowiązku rejestracji i raportowania zarówno opakowań, jak i sprzętu elektronicznego, baterii i akumulatorów.
Najczęstszy błąd ukraińskich przedsiębiorców
W praktyce jednym z najczęstszych problemów jest nieprawidłowe określenie podmiotu odpowiedzialnego za wprowadzenie produktu na rynek. Błędne założenie, że brak rejestracji działalności w Polsce zwalnia z obowiązków środowiskowych, może również prowadzić do poważnych konsekwencji administracyjnych, a nawet karnych w przypadku wprowadzania produktów niebezpiecznych. Dlatego kluczowe znaczenie ma każdorazowa analiza modelu działalności oraz przepływu towarów.
System BDO jako element strategii ukraińskich przedsiębiorstw
System BDO staje się dla wielu przedsiębiorstw prowadzonych przez obywateli Ukrainy pierwszym realnym kontaktem z rozbudowanym systemem regulacji środowiskowych obowiązujących w Unii Europejskiej, a przez to w Polsce. Wymaga on nie tylko znajomości przepisów prawnych związanych z szeroko rozumianą ochroną środowiska, lecz także wdrożenia odpowiednich procedur wewnętrznych i zewnętrznych dla zapewnienia zgodności operacyjnej. Przedsiębiorstwa, które traktują te obowiązki jako element strategii zarządzania, zyskują nie tylko bezpieczeństwo prawne, lecz także większą wiarygodność wizerunkową.
Perspektywa regulacyjna i wnioski dla biznesu
Podsumowując, przedsiębiorstwa zarejestrowane w Polsce, niezależnie od obywatelstwa właściciela, podlegają pełnemu zakresowi obowiązków narzucanych przez system BDO i KOBiZE. W przypadku działalności transgranicznej, prowadzonej przez podmioty zarejestrowane na terenie Ukrainy, zakres ten może się różnić, jednak zawsze wymaga indywidualnej oceny. W realiach dynamicznie zmieniających się przepisów właściwe podejście do obowiązków środowiskowych staje się nie tylko koniecznością, ale również istotnym elementem budowania stabilnego i odpowiedzialnego biznesu.
Źródła:
Artykuł został napisany na podstawie własnych opracowań ze strony ekopro-grupa.pl
rys. na otwarcie A. Adamczak/Grupa Ekopro
Artykuł opublikowany w ramach współpracy z firmą Grupa EKOPRO – partnerem merytorycznym serwisu sozosfera.pl
