średnia temperatura

Średnia temperatura roczna w górę

Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) ogłosiła, że rok 2023 został uznany za najcieplejszy w historii pomiarów. Charakteryzowała go średnia temperatura globalna przewyższająca o 1,45±0,12°C poziom sprzed ery przemysłowej. Choć Porozumienie Paryskie w sprawie zmian klimatu, mające na celu ograniczenie długoterminowego wzrostu temperatur do nie więcej niż 1,5°C powyżej poziomu przedprzemysłowego odnosi się do średniej wieloletniej, a nie do pojedynczego roku, fakt zbliżenia się do tego progu w 2023 należy uznać za niepokojący – podał Instytut Ochrony Środowiska (IOŚ).

Średnia temperatura roczna na świecie w 2023 r.

Analizy WMO, wykonane na podstawie sześciu zbiorów danych przygotowywanych przez wiodące centra badawcze (Met Office Hadley Centre (HadCRUT5), NOAA (NOAAGlobalTemp), NASA GISS (GISTEMP), Berkeley Earth, Japońska Agencja Meteorologiczna (reanaliza JRA-55) oraz reanaliza Copernicus Climate Change Service, pokazują, że w 2023 r. średnia temperatura roczna na świecie wyniosła 1,45 ± 0,12°C powyżej poziomu przedprzemysłowego (1850–1900). W każdym miesiącu od czerwca do grudnia padały nowe rekordy temperatur. Dodatkowo lipiec i sierpień były dwoma najgorętszymi miesiącami w historii pomiarów – zaznaczył IOŚ.

– Zmiana klimatu to największe wyzwanie, przed jakim stoi ludzkość. Dotyka nas wszystkich, zwłaszcza tych najbardziej bezbronnychNie możemy sobie pozwolić na dłuższe czekanie. Już podejmujemy działania, ale musimy zrobić więcej i to szybko. Musimy drastycznie ograniczyć emisję gazów cieplarnianych i przyśpieszyć przejście na odnawialne źródła energii – powiedziała prof. Celeste Saulo, sekretarz generalny WMO1.

Instytut zwrócił uwagę, że od lat 80. XX w. każda dekada jest cieplejsza od poprzedniej. Ostatnie dziewięć lat było najcieplejszymi w historii. Lata 2016 (silne El Niño) i 2020 zostały już wcześniej sklasyfikowane jako najcieplejsze w historii. Charakteryzowały je temperatury 1,29 ±0,12°C i 1,27 ±0,12°C powyżej epoki przedindustrialnej.

Z raportu WMO wynika, że z uwzględnieniem marginesu niepewności średnia dziesięcioletnia w latach 2014–2023 była o 1,20 ±0,12°C wyższa od średniej z lat 1850–19001.

Średnia temperatura roczna w Polsce – znaczne odchylenia od norm historycznych

W Polsce, podobnie jak w wielu innych regionach świata, odnotowano znaczne odchylenia od historycznych norm temperaturowych. W 2023 r. również w naszym kraju zanotowano rekordowo wysokie temperatury w różnych miesiącach. Jak podawał Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), tego roku odnotowano trzy najważniejsze rekordy w polskiej meteorologii. Były to: najwyższa temperatura w styczniu, najcieplejszy wrzesień oraz najwyższa temperatura w październiku2. Analiza średnich rocznych temperatur przygotowana przez ekspertów z IOŚ ukazuje wyraźne zmiany temperatury w ostatnich kilkudziesięciu latach. Niezależnie od wahań międzyrocznych, przebieg anomalii wskazuje na wyraźny wzrost temperatury średniej, zanotowanej na obszarze całej Polski. Od początku XXI w. średnia roczna temperatura była w większości przypadków wyższa niż średnia z okresu 1981-20173.

– Wyraźnie zarysowują się trendy zmian temperatur ekstremalnych i częstości ich występowania. Liczba dni upalnych wzrosła od jednostkowych przypadków na początku lat 80. XX w. do wartości kilku lub nawet kilkunastu dni w roku. Zwiększyła się również liczba nocy tropikalnych, tj. przypadków, w których najniższa temperatura w ciągu doby nie spada poniżej 20°C. Wzrosły też temperatury okresu zimowego – komentuje dr hab. inż. Joanna Strużewska, kierownik Zakładu Modelowania Atmosfery i Klimatu IOŚ.

Raport przedstawiający scenariusze na przyszłość

Naukowcy z IOŚ opracowali raport pt. „Zmiany temperatury i opadu na obszarze Polski w warunkach przyszłego klimatu do 2100 roku”. Poza analizą danych z ostatnich kilkudziesięciu lat, prezentowane są w nim prognozy zmian klimatu dla Polski do końca stulecia. Prognozy zostały przygotowane dla dwóch scenariuszy rozwoju opartych o założenia piątego Raportu Oceny Międzyrządowego Panelu ds. Zmian Klimatu (IPCC).

Wynika z niego, że największe zmiany są prognozowane w miesiącach zimowych (grudzień, styczeń, luty) oraz letnich (czerwiec, lipiec, sierpień). Dodatkowo w połowie stulecia największe wzrosty temperatury mogą wystąpić na wschodzie i północnym-wschodzie Polski. Wzrost temperatury do 2060 r. wynosić ma średnio od ok 1°C (RCP4.5) do 1,2°C (RCP8.5) Instytut dodaje przy tym, że umiarkowany scenariusz – RCP4.5 – zakłada dalszy wzrost stężeń CO2, odpowiednio do 540 ppm w 2100 r. oraz osiągnięcie wymuszenia radiacyjnego na poziomie 4,5 W/m2. Zaś scenariusz ekstrapolacyjny – RCP8.5 – odpowiada wzrostowi stężeń CO2 do 940 ppm w 2100 r. i zakłada ciągły wzrost wymuszenia radiacyjnego do poziomu 8,5 W/m2.

Średnia temperatura roczna w górę – z czego to wynika?

Wzrost średniej rocznej temperatury wynika zarówno ze zwiększenia się liczby dni gorących, jak i z redukcji liczby dni mroźnych – podał IOŚ. W wyniku wzrostu temperatur w chłodnej porze roku zmniejszy się liczba dni przymrozkowych. Efektem będzie brak śniegu, który pełni wiele istotnych funkcji wpływających na środowisko przyrodnicze, w tym na klimat, a także na życie społeczne. Należy pamiętać, że warstwa śniegu działa jak izolator termiczny, chroniąc rośliny, zwierzęta i glebę przed ekstremalnymi temperaturami. Pokrywając powierzchnię, redukuje ona utratę ciepła z gleby i zabezpiecza rośliny przed niskimi temperaturami. Ponadto śnieg, jako skumulowane opady atmosferyczne, stanowi ważne źródło wody dla wielu obszarów. Wiosną, w miarę topnienia śniegu, uwalnia się woda, zasilając rzeki, strumienie i jeziora. Nie bez znaczenia jest również jego rola w turystyce i rekreacji. Obszary górskie i regiony, gdzie zimą występuje śnieg, stają się popularnymi kierunkami turystycznymi, nie tylko ze względu na sporty zimowe, ale także spacery krajoznawcze, czy korzystanie ze śnieżnych atrakcji, takich jak np. w kulig. Sztuczne naśnieżanie stoku narciarskiego to koszt nawet 30 tys. zł dziennie4. Jest to wydatek, który nie każde przedsiębiorstwo będzie mogło ponieść. W konsekwencji duża część ośrodków może przestać funkcjonować, a ceny usług radykalnie wzrosną.

Co dalej?

Najnowsze dane potwierdzają alarmujące trendy związane z ociepleniem klimatu, wymagając pilnych działań na szczeblu globalnym i lokalnym. Według raportu WMO z maja 2023 r. istnieje 66-procentowe prawdopodobieństwo, że przynajmniej jeden rok w okresie od 2023 do 2027 będzie charakteryzować się średnią temperaturą przekraczającą o 1,5°C wartość średnią z okresu przedprzemysłowego (1850-1900)5. W świetle tego uzasadnione są rosnące obawy dotyczące globalnego ocieplenia i zmian klimatu – zaznacza IOŚ. Realne ryzyko przekroczenia istotnego progu temperaturowego w nadchodzących latach stawia społeczność międzynarodową przed wyzwaniem zrównoważonego rozwoju. Skutki zmian klimatu stają się natomiast coraz bardziej widoczne na całym świecie.

Źródła:

  1. https://wmo.int/media/news/wmo-confirms-2023-smashes-global-temperature-record
  2. https://twitter.com/IMGW_CMM/status/1709524541981020364?ref_src=twsrc%5Etfw%7Ctwcamp%5Etweetembed%7Ctwterm%5E1709524541981020364%7Ctwgr%5E949d2d33b939a5da33df033e9e234b5d2c6cabdf%7Ctwcon%5Es1_&ref_url=https%3A%2F%2Fsmoglab.pl%2Fza-nami-najgoretszy-wrzesien-i-poczatek-pazdziernika-z-rekordem-szalony-rok-w-polsce%2F
  3. https://ios.edu.pl/wp-content/uploads/2022/12/raport-skrocony-260121.pdf
  4. https://www.money.pl/gospodarka/gorale-zalamuja-rece-przed-feriami-ulge-przyniesie-tylko-snieg-co-z-turystami-6854484584971168a.html
  5. https://hadleyserver.metoffice.gov.uk/wmolc/WMO_GADCU_2023-2027.pdf

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Partner Portalu

reklama

Partner Portalu

 

partner merytoryczny