Przegląd ekologiczny

Przegląd ekologiczny i jego rola w ochronie środowiska

Obowiązek przeprowadzenia przeglądu ekologicznego, zgodnie z art. 237 ustawy Prawo ochrony środowiska (P.o.ś.), zostaje nałożony w drodze decyzji. Organ ochrony środowiska obowiązek taki nakłada na podmiot prowadzący instalację w przypadku stwierdzenia okoliczności wskazujących na możliwość negatywnego oddziaływania instalacji na środowisko. Przegląd ekologiczny dotyczyć może zarówno instalacji, jak i innych obiektów lub urządzeń, których eksploatacja może negatywnie oddziaływać na środowisko.

Przegląd ekologiczny – co to jest i kiedy może być nałożony obowiązek jego przeprowadzenia?

Zgodnie z wyrokiem NSA z 17 stycznia 2023 r. (sygn. akt III OSK 1561/21), w rozumieniu art. 237 P.o.ś. wystarczającym jest stwierdzenie okoliczności, które powodują możliwość wystąpienia takiego negatywnego odziaływania. Przy czym nie chodzi w tym przypadku o stwierdzenie takich okoliczności, które w stopniu niebudzącym wątpliwości przesądzają o zaistnieniu negatywnego odziaływania instalacji na środowisko. W przypadku bowiem stwierdzenia zaistnienia takich okoliczności, które w stopniu niewątpliwym wskazują na negatywne odziaływanie instalacji na środowisko przeprowadzanie przeglądu ekologicznego staje się zbędne. Wówczas konieczne jest podjęcie innych czynności przewidzianych prawem, celem wyeliminowania negatywnego odziaływania instalacji na środowisko.

Najprościej zatem, przegląd ekologiczny można zdefiniować jako zespół badań, analiz oraz ekspertyz, których celem będzie potwierdzenie lub wykluczanie negatywnego oddziaływania na środowisko oraz realizację zadań zmierzających do usunięcia ujemnego oddziaływania na środowisko w przypadku jego wystąpienia.

Co ważne, aktualne orzecznictwo sądowo-administracyjne ukształtowało pogląd, iż do nałożenia obowiązku opracowania przeglądu ekologicznego wystarczająca jest sama możliwość wystąpienia zagrożeń. Natomiast potwierdzeniem lub zaprzeczeniem takiej opinii są wnioski wypływające z samego przeglądu.

Zakres przeglądu ekologicznego instalacji zakwalifikowanych jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko

Artykuł 238 ustawy P.o.ś. wskazuje, co powinien zawierać przegląd ekologiczny instalacji, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko. Chodzi o ww. instalację w rozumieniu ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko.

Przegląd ekologiczny powinien zawierać opis obejmujący:

a) rodzaj, wielkość i usytuowanie instalacji wraz z informacją o jej stanie technicznym,

b) powierzchnię zajmowanego terenu lub obiektu budowlanego,

c) rodzaj technologii,

d) istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty mieszkalne i użyteczności publicznej,

e) istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji zabytki chronione na podstawie przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami,

f) istniejące w sąsiedztwie lub bezpośrednim zasięgu oddziaływania instalacji obiekty i obszary poddane ochronie na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody, ustawy o lasach, ustawy – Prawo wodne oraz przepisów ustawy o uzdrowiskach i lecznictwie uzdrowiskowym.

W przeglądzie ekologicznym należy zawrzeć także określenie oddziaływania na środowisko instalacji, w tym również w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej.

Dokument taki winien też obejmować opis działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko. W przeglądzie należy także zawrzeć porównanie wykorzystywanej technologii z technologią spełniającą wymagania, o których mowa w art. 143 wspomnianej ustawy.

Przegląd ekologiczny powinien także zawierać wskazanie, czy dla instalacji konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, określenie granic takiego obszaru, ograniczeń w zakresie przeznaczenia terenu, wymagań technicznych dotyczących obiektów budowlanych i sposobów korzystania z nich.

Ponadto należy w nim zawrzeć zwięzłe streszczenie informacji zawartych w przeglądzie w języku niespecjalistycznym, a także nazwisko osoby lub osób sporządzających przegląd.

Szczegółowy zakres przeglądu ekologicznego oraz wskazanie metod badań, analiz i studiów temu służących są nakreślone w treści decyzji ustanawiającej obowiązek przeprowadzenia przeglądu.

Wykaz instalacji (przedsięwzięć) zakwalifikowanych jako mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko zawiera § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Czy dla instalacji niezakwalifikowanych jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko może zostać nałożony obowiązek przeprowadzenia przeglądu ekologicznego?

Artykuł 240 ustawy P.o.ś. wskazuje jasno, że jeżeli możliwość negatywnego oddziaływania na środowisko wynika z funkcjonowania instalacji, która nie jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, organ właściwy do nałożenia obowiązku sporządzenia przeglądu ekologicznego określa, które z wymagań wymienionych w art. 238 należy spełnić, sporządzając przegląd.

Przegląd ekologiczny – jak jego wyniki wpływają na dalszą eksploatację inwestycji?

Podmiot prowadzący instalację lub przedsięwzięcie, jest zobowiązany przedłożyć wyniki przeglądu ekologicznego do organu ochrony środowiska, który nałożył obowiązek jego wykonania.

Jeżeli w wyniku przeprowadzonych badań, analiz oraz opracowań eksperckich zostaje wskazane negatywne oddziaływanie na środowisko, wówczas organ powinien szczegółowo przenalizować opis działań, mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko. Winien również podjąć decyzję o ewentualnym ustaleniu obszaru ograniczonego użytkowania.

Do typowych działań mających na celu zapobieganie i ograniczanie oddziaływania na środowisko mogą należeć m.in.:

  1. Wykonanie ekranów akustycznych lub wałów ziemnych, w przypadku niedotrzymywania norm dla zabudowy chronionej akustycznie;
  2. Montaże instalacji filtrowania i oczyszczania spali, czy gazów;
  3. Zainstalowanie urządzeń mających na celu dotrzymanie norm wynikających z uzyskanych decyzji, np. środowiskowej, pozwolenia na emisję, pozwolenia wodnoprawnego czy też pozwolenia zintegrowanego;
  4. Modernizacja urządzeń oczyszczania ścieków;
  5. Budowę systemu minimalizującego uciążliwości zapachowe.

W tym miejscu zaznaczyć należy, że choć art. 85 P.o.ś. nie wprowadził odpowiedniej normy dotyczącej ochrony powietrza przed zapachami, a tylko przed określonymi substancjami w powietrzu, to ciekawe stanowisko zajął w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (WSA). W wyroku z 19 kwietnia 2017 r. (sygn. akt IV SA/Wa 312/17) WSA, wstrzymując eksploatację kompostowi na warszawskim Radiowie wskazał, że podstawą do wstrzymania działalności na podstawie art. 364 P.o.ś. jest samo zagrożenie dla zdrowia ludzkiego, a nie zaistnienie skutku w postaci chorób wywoływanych tą działalnością. Zdaniem WSA: „uciążliwość zapachowa może negatywnie wpływać na samopoczucie mieszkańców a także pośrednio na ich ogólny stan zdrowia, powodując występowanie dolegliwości takich jak rozdrażnienie, obniżenie nastroju, zaburzenia koncentracji, zakłócenia snu, nudności, bóle głowy. Stężenia mikroorganizmów w powietrzu spadają wraz z wzrostem odległości od zakładu. Istnieje negatywny wpływ instalacji na stan zdrowia mieszkańców”.

6. Ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania.

Obszar ograniczonego użytkowania to prawnie wyznaczony teren, na który oddziałuje zakład lub inny podobny obiekt, na którym z uwagi na te oddziaływania obowiązują zakazy np. w zagospodarowaniu terenu (usytuowaniu zabudowy), z uwagi na przekroczenia dopuszczalnych norm, ustanowionych przepisami prawa.

Jeżeli dla instalacji konieczne jest ustanowienie obszaru ograniczonego użytkowania, do przeglądu ekologicznego powinna być załączona poświadczona przez właściwy organ kopia mapy ewidencyjnej z zaznaczonym przebiegiem granic obszaru, na którym konieczne jest utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania.

Przegląd ekologiczny – znaczenie praktyczne

Przegląd ekologiczny, z uwagi na swój charakter, jak również pogląd orzeczniczy, iż do jego nałożenia wystarczająca jest sama możliwość wystąpienia zagrożeń, stanowi praktyczne narzędzie mieszkańców do egzekwowania przepisów oraz zapisów decyzji uzyskanych przez podmioty eksploatujące instalacje oraz inne obiekty generujące oddziaływania środowiskowe (np. fabryki, spalarnie, ciepłownie, składowiska odpadów, parki wiatrowe, centra handlowe, lotniska linie kolejowe, drogi, itp.). Podstawą zainicjowania tejże procedury będzie wniosek skierowany do starosty. I choć organ nie jest związany wnioskiem, gdyż postępowania wszczyna się z urzędu, to dostarczenie informacji wskazujących na możliwość występowania ponadnormatywnych uciążliwości daje podstawę do podjęcia wskazanego postępowania.

Wskazać też należy, niejako na marginesie, że stroną postępowania o zobowiązanie podmiotu prowadzącego instalację, korzystającego ze środowiska, jest tylko inwestor prowadzący daną instalację jako podmiot korzystający ze środowiska, na którego jest właśnie nałożony obowiązek przedłożenia przeglądu ekologicznego. Natomiast inne podmioty mogą być stroną takiego postępowania, jeżeli wykażą interes prawny w rozumieniu art. 28 ustawy kodeks postępowania administracyjnego. Przykładem strony, która może mieć interes prawny w sprawie prowadzonej w oparciu o art. 237 P.o.ś. jest właściciel nieruchomości położonej w zasięgu negatywnego oddziaływania instalacji (przedsięwzięcia) na środowisko. Z kolei podmioty, które nie mogą wykazać swego interesu prawnego mogą powiadomić organ ochrony środowiska o okolicznościach wskazujących na możliwe negatywne oddziaływanie instalacji na środowisko. Może to skutkować wszczęciem z urzędu postępowania na podstawie art. 237 P.o.ś. Jednocześnie należy wskazać, że podmioty takie nie nabywają z tego powodu statusu strony postępowania.

fot. na otwarcie sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Artykuł opublikowany w ramach współpracy z LC Consulting

LC Consulting

Partner Portalu

reklama

Partner Portalu

 

partner merytoryczny