Pola elektromagnetyczne

Pola elektromagnetyczne bez należytej kontroli

Organy Inspekcji Ochrony Środowiska (IOŚ) oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) nie są przygotowane do kontroli pola elektromagnetycznego (PEM) – stwierdza Najwyższa Izba Kontroli (NIK). Taka ocena dotyczy zarówno aspektów organizacyjnych, jak i technicznych. Zdaniem NIK wynika to z faktu, że kompetencje organów nakładają się, a przepisy nie określają jednoznacznie roli, jaką mają odgrywać w systemie ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym od urządzeń telefonii komórkowej.

Dodatkowo Izba stwierdziła, że w kilku przypadkach inspektoraty ochrony środowiska oraz wojewódzkie stacje sanitarno-epidemiologiczne nie miały nawet potwierdzonych kompetencji do wykonywania pomiarów PEM.

Wraz z obserwowanym dynamicznym rozwojem telefonii komórkowej w Polsce, poszerza się zasięg sieci komórkowych, podwyższa się standard transmisji danych, jej szybkość i jakość. A to nie koniec – zaznacza NIK i dodaje, że do 2030 r. rynek ten ma odnotować 24-krotny wzrost. Oznacza to m.in. jeszcze większą liczbę anten oraz ich instalację na mniejszych wysokościach. Oddziaływanie pól elektromagnetycznych (PEM) emitowanych przez stacje bazowe (SBTK) i urządzenia mobilne na ludzi i środowisko będzie więc coraz silniejsze – przekonuje NIK. Izba wskazuje też, że w związku z przewidywanym rozwojem sieci komórkowych bardzo ważna będzie wiarygodna i systematyczna kontrola poziomu PEM, szczególnie w miejscach najbardziej narażonych na promieniowanie.

Pola elektromagnetyczne bez laboratorium referencyjnego

Najwyższa Izba Kontroli zwraca też uwagę, że obowiązujące w Polsce przepisy nie gwarantują, iż w otoczeniu SBTK zostanie dotrzymany dopuszczalny poziom PEM. W ocenie NIK, brakuje bowiem jednoznacznych i przejrzystych regulacji, które normowałyby proces powstawania i modernizacji SBTK i pozwalały na przeprowadzenie przez właściwy organ administracji rzetelnej oceny ryzyka narażenia na PEM w bezpośrednim sąsiedztwie SBTK. Izba zaznacza przy tym, że chodzi o weryfikację tych parametrów jeszcze przed rozpoczęciem inwestycji i to w taki sposób by nie stwarzać przedsiębiorcom barier administracyjnych wydłużających proces inwestycyjny.

Kontrolujący wskazali m.in., że w ramach IOŚ nie utworzono laboratorium referencyjnego w zakresie PEM. Laboratorium nie powstało mimo tego, że na potrzebę jego funkcjonowania wskazano już w 2009 r. w „Polityce ekologicznej państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016”. W takcie kontroli NIK, zarówno Minister Środowiska, jak i Główny Inspektor Ochrony Środowiska uznali, że jest ono potrzebne.

Izba podkreśla, że w tej mierze niewiele się zmieniło od 10 lat. Już bowiem w 2009 r. Sejm przyjął wspomnianą „Politykę ekologiczną…”, w której stan ochrony przed promieniowaniem elektromagnetycznym określono mianem zaniedbanego. W ocenie NIK, pomimo zmian w przepisach sytuacja taka trwa do dziś.

Sześć wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska (WIOŚ) i sześć wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych (WSSE) nie ma kompetencji do pomiarów PEM potwierdzonych przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA) – wskazuje NIK. W dodatku pracownicy obu Inspekcji nie byli należycie szkoleni w zakresie metodyki pomiarów PEM. To jednak nie koniec uwag. Pracownicy Inspekcji nie dysponowali też sprzętem, który umożliwiałby wykonywanie takich pomiarów z uwzględnieniem najbardziej niekorzystnych parametrów pracy SBTK. Pomiary PEM dokonywane są w zakresie chwilowych wartości, bez uwzględnienia fluktuacji i tendencji w szerszym wymiarze czasowym.

Poziomy promieniowania elektromagnetycznego – brak kontroli

Ani inspektorzy IOŚ, ani inspektorzy sanitarni nie prowadzili należytej kontroli dotrzymywania dopuszczalnego poziomu PEM w otoczeniu SBTK. Nieliczne pomiary PEM prowadzono właściwie tylko na wniosek osób prywatnych lub jednostek samorządu terytorialnego. Nie prowadzono ich z urzędu – z inicjatywy organu – wylicza NIK. I to tylko w wyniku takich interwencyjnych pomiarów wykazywane były przekroczone poziomy dopuszczalnego promieniowania elektromagnetycznego. W kilku województwach pomiarów PEM w ogóle nie przeprowadzano.

Według NIK, w obu inspekcjach pomiarom kontrolnym PEM przypisywano niski priorytet. W PIS przyjęto pogląd, że ochrona przed PEM nie dotyczy SBTK, a urządzeń przemysłowych, oraz że brak „twardych dowodów na negatywny wpływ PEM na zdrowie”.

Obydwie Inspekcje nie prowadzą także gruntownej analizy nadsyłanych przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych dokumentów i sprawozdań z pomiarów PEM.

Izba zauważa przy tym również, że pomimo prowadzenia przez IOŚ państwowego monitoringu środowiska w zakresie PEM, nie ma pełnych i dostępnych publicznie informacji, czy PEM w środowisku utrzymywane jest na dopuszczalnym poziomie. Według NIK, naruszając przepisy prawa, IOŚ nie informowała społeczeństwa i innych organów administracji o stwierdzonych przez WIOŚ-e ponadnormatywnych wartościach PEM.

Pośród rozlicznych wniosków skierowanych do poszczególnych organów administracji publicznej znalazły się także te adresowane do Ministra Środowiska (MŚ).

Wnioski po kontroli

Izba wnioskuje do MŚ o określenie wymagań dotyczących wyników pomiarów poziomów PEM w środowisku w celu ujednolicenia sposobu prezentacji wyników pomiarów i zapewnienia właściwego ich wykonywania. We wnioskach NIK wystąpił do szefa resortu środowiska także o objęcie nadzorem działań Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) w obszarze ochrony środowiska przed PEM.

Z kolei do GIOŚ-a, WIOŚ-ów i wojewódzkich inspektorów sanitarnych, NIK zawnioskował o zapewnienie prowadzenia pomiarów kontrolnych w miejscach najbardziej narażonych na występowanie ponadnormatywnego poziomu PEM. Zawnioskowano także o sprawdzanie wyników pomiarów PEM, prowadzonych przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych i przedkładanych GIOŚ-owi i wojewódzkim inspektorom sanitarnym. Weryfikacja pomiarów powinna być prowadzona pod kątem spełnienia wymogów obowiązującej metodyki referencyjnej, a w razie zastrzeżeń konsekwentne przekazywanie spraw do Polskiego Centrum Akredytacji lub podejmowanie własnych pomiarów kontrolnych.

Na podstawie www.nik.gov.pl

fot. sozosfera.pl

 

partner medialny