Ochrona środowiska

Ochrona środowiska w 2017 r. wg GUS-u

Główny Urząd Statystyczny (GUS) wydał kolejną, trzydziestą drugą, edycję publikacji statystycznej, poświęconej ochronie środowiska.

Jednak zestawienie pt. „Ochrona środowiska 2018” jest pierwszą publikacją z tego zakresu tematycznego opracowaną w ramach w serii wydawniczej „Analizy Statystyczne”.

„Publikacja zawiera analizę wybranych aspektów stanu i ochrony środowiska. Układ treści oraz sposoby prezentowania informacji zostały podporządkowane dążeniu do możliwie najbardziej pełnego i komunikatywnego naświetlenia złożonych i wielostronnych aspektów działalności człowieka w środowisku, przedstawieniu charakterystyki skali, tendencji oraz dynamiki ilościowych i jakościowych zmian w środowisku, a także ich przyczyn i konsekwencji.” – można przeczytać w przedmowie do tej publikacji.

Informacje zaprezentowane w opracowaniu zebrane zostały w ośmiu rozdziałach, poświęconych poszczególnym zagadnieniom. Rozdział pierwszy dedykowany jest warunkom naturalnym. Drugi prezentuje wykorzystanie i ochronę powierzchni ziemi. Następna część publikacji poświęcona jest zasobom oraz zanieczyszczeniu i ochronie wód. Osobno prezentowane są zagadnienia związane z zanieczyszczeniem i ochroną powietrza. W kolejnej części znaleźć można dane statystyczne dotyczące ochrony przyrody i bioróżnorodności. Następnie przedstawione są informacje dotyczące gospodarki odpadami i promieniowania oraz hałasu. Całość kończy pakiet danych prezentujących ochronę środowiska w ujęciu ekonomicznym.

Jakość i zużycie wody

W publikacji można np. przeczytać, że w 2017 r. łączne zapotrzebowanie na wodę dla przemysłu, rolnictwa i leśnictwa oraz eksploatacji sieci wodociągowej wynosiło 10,1 tys. hm3. Około 70% tej ilości przypadło na cele produkcyjne (7035 hm3, wobec 7493 hm3 w 2016 r.). W 2017 r. największy pobór wody odnotowano w woj. mazowieckim (ok. 2665 hm3), co stanowiło ponad 26% całkowitego poboru wody w kraju. Natomiast najmniejszy zużycie wody wystąpiło w woj. lubuskim – 93 hm3, (0,9% całkowitego poboru).

Jak podaje GUS, głównym źródłem wody w sieci wodociągowej były wody podziemne. Wynika to z ich znacznie lepszej jakości. W 2017 r. w eksploatacji sieci wodociągowej wody podziemne stanowiły 72% (1460,0 hm3). Natomiast pobór wody z tego źródła, na potrzeby produkcyjne przemysłu stanowił jedynie 3% (214,2 hm3).

W 2017 r., w ramach monitoringu diagnostycznego rzek, oceniono 1159 jednolitych części wód powierzchniowych (JCWP). Jak wskazuje GUS, najwięcej JCWP oceniono w dorzeczach Wisły i Odry. Niestety tylko niewielka liczba (cztery) zbadanych JCWP, obejmujących wody rzeczne, w tym zbiorniki zaporowe, osiągnęła stan dobry. Aż 1155 JCWP charakteryzowała się złym stanem!

Badano także wody podziemne. W ubiegłym roku próbki wód podziemnych pobrano w 322 punktach pomiarowych. Wody z największej liczby takich punktów (ponad 34%) znalazły się w III klasie jakości. Tylko ok. 3% prób spełniało normy określone dla I klasy jakości. Wody II klasy jakości stwierdzono w 29% punktów pomiarowych, wody IV klasy jakości – w 23%, a wody V klasy – w 11%. Jak podaje GUS, oznacza to, że w ok. 66% punktów stan chemiczny wód podziemnych określono jako dobry. W pozostałych 34% jako słaby.

Ilość ścieków i ich oczyszczanie

Jak zauważa GUS, ilość ścieków, zarówno przemysłowych, jak i komunalnych, wymagających oczyszczenia zmalała w latach 2000-2017 o ok. 12% (z 2,5 km3 do 2,2 km3). Zmalała również ilość ścieków nieoczyszczanych – o 65%, spadek z 0,3 km3 do 0,1 km3. Jednocześnie o 32% zmniejszył się udział ścieków oczyszczanych mechanicznie (z 0,73 km3 do 0,5 km3) i ponad dwukrotnie zwiększyła się ilość ścieków oczyszczanych w oczyszczalniach z podwyższonym usuwaniem biogenów (z 0,46 km3 do 1,14 km3).

W 2017 r. ilość ścieków oczyszczanych mechanicznie wyniosła 497,4 hm3, co stanowi 23,8% ścieków oczyszczanych, natomiast ilość ścieków poddanych zaawansowanym procesom oczyszczania wynosiła 1138,0 hm3 (54,5% oczyszczanych ścieków).

Jednak mimo widocznych pozytywnych tendencji wciąż część ścieków wymagających oczyszczania (4,9%) nie podlega oczyszczaniu. Ilość ścieków odprowadzonych bez oczyszczania w 2017 r. wynosiła 106,6 hm3.

Jak podaje GUS, systematycznie wzrastają długości sieci wodociągowych i kanalizacyjnych. Jednak w skali kraju, mimo realizowanych inwestycji, wciąż utrzymuje się niekorzystna dysproporcja pomiędzy długością sieci wodociągowej i kanalizacyjnej. W 2017 r. długość sieci wodociągowej rozdzielczej wynosiła ok. 304 tys. km, czyli o ok. 3 tys. km więcej niż w 2016 r. z kolei sieć kanalizacyjna w ubiegłym roku miała długość ok. 157 tys. km. Również była większa o 3 tys. km niż przed rokiem.

Liczba oczyszczalni ścieków komunalnych działających w Polsce w 2017 r. wyniosła do 3258. Biologiczne metody oczyszczania ścieków wykorzystywało 75% tych instalacji, a metody umożliwiające podwyższone usuwanie biogenów – 25% obiektów.

Z kolei wśród oczyszczalni przemysłowych działających w ubiegłym roku dominowały oczyszczalnie biologiczne (60%) i mechaniczne (24%).

Zanieczyszczenie powietrza

Głównym emitorem antropogenicznych zanieczyszczeń powietrza są źródła stacjonarne. W 2017 r. emisja z takich źródeł wynosiła 73% emisji pyłu, ok. 50% emisji tlenku węgla, 45% emisji dwutlenku siarki oraz 23% emisji tlenków azotu – wylicza GUS.

Według urzędu statystycznego, istotnym źródłem emisji dwutlenku siarki i tlenków azotu była energetyka zawodowa i przemysłowa. Były one odpowiedzialne za – odpowiednio – ok. 28% i 25% emisji dwutlenku siarki oraz 21% i 10% emisji tlenków azotu.

Jednak największym źródłem tlenków azotu był transport drogowy, odpowiedzialny za 42% całkowitej emisji tego zanieczyszczenia w Polsce. Głównym źródłem emisji amoniaku była produkcja rolna (ok. 97%). Z kolei największy udział w emisji niemetanowych lotnych związków organicznych miały procesy zastosowania rozpuszczalników (42%).

Jak stwierdza GUS, pomimo obserwowanego zmniejszania emisji prekursorów pyłów (zwłaszcza dwutlenku siarki) oraz działań podejmowanych na rzecz redukcji stężeń pyłu zawieszonego w powietrzu, jednym z najistotniejszych problemów dotyczących jakości powietrza w Polsce pozostają wysokie stężenia pyłu zawieszonego PM10 i PM2,5.

W latach 2005-2016 następował stały wzrost ilości energii pozyskanej ze źródeł odnawialnych (OZE). Według GUS, przy utrzymującym się spadku pozyskania energii pierwotnej, daje ogólny systematyczny wzrost wskaźnika udziału OZE w pozyskaniu energii pierwotnej.

Ochrona przyrody

Powierzchnia obszarów prawnie chronionych w Polsce na koniec 2017 r. wynosiła ponad 10,2 mln ha. Stanowiło to 32,5% powierzchni kraju. Wskaźnik powierzchni obszarów prawnie chronionych przypadającej na jednego mieszkańca wyniósł 2648 m2. Najwyższą wartość tego wskaźnika odnotowano w woj. warmińsko-mazurskim (7879 m2), a najniższą w woj. śląskim (598 m2).

Na koniec 2017 r. ustanowionych było 1498 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 169,2 tys. ha (0,5% powierzchni kraju). Jak wskazuje GUS, w 2017 r. przybyło pięć rezerwatów o łącznej powierzchni 859 ha.

Według stanu na koniec 2017 r. Polska mogła pochwalić się 122 parkami krajobrazowymi. Ich łączna powierzchnia wynosiła 2,6 mln ha (8,3% powierzchni kraju).

Z kolei w odniesieniu do terenów objętych siecią Natura 2000, GUS wskazuje, że w skład sieci wchodzi duża część obszarów chronionych prawem. Są w tym ujęte wszystkie parki narodowe i część parków krajobrazowych. Obszary wpisane do sieci Natura 2000 zajmują ok. 20% powierzchni lądowej kraju. Wskaźnik ten nieznacznie przewyższa średnią europejską, która wynosi 18%.

Główny Urząd Statystyczny wskazuje, że w Polsce wyznaczono 849 specjalnych obszarów ochrony siedlisk (łączna powierzchnia 3,9 mln ha ) oraz 145 specjalnych obszarów ochrony ptaków o łącznej powierzchni 5,6 mln ha. Także znaczna część polskiego Bałtyku znajduje się w sieci Natura 2000, zajmując łącznie ponad 1 mln ha – dodaje GUS.

Odpady – unieszkodliwianie i recykling

W 2017 r. wytworzono 126 mln ton odpadów, z czego 9,5% stanowiły odpady komunalne (12 mln ton) – podaje GUS. Głównym źródłem odpadów w 2017 r. było górnictwo i wydobywanie (ok. 56,5% ilości wytworzonych odpadów ogółem). Na drugim miejscu znalazło się przetwórstwo przemysłowe (23,8%), a na trzecim wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną (15,4%).

Jak wskazuje GUS, z ogólnej ilości odpadów wytworzonych w 2017 r., 49% poddano odzyskowi. Do unieszkodliwiania przez składowanie skierowano 42% odpadów, a w inny sposób unieszkodliwiono 4% odpadów.

W porównaniu z rokiem wcześniejszym, w 2017 r. wytworzono o 2,7% odpadów komunalnych więcej – 11 969 000 ton. Jak wylicza GUS, oznacza to zwiększenie ilości wytworzonych odpadów komunalnych na jednego mieszkańca Polski z 303 kg w 2016 r. do 311 kg w 2017 r. Jest to jeden z najniższych wskaźników wśród krajów europejskich.

W Polsce najwyższy wskaźnik ilości wytworzonych odpadów na mieszkańca odnotowano w 2017 r. w woj. dolnośląskim i zachodniopomorskim – 374 kg, najniższy natomiast w woj. świętokrzyskim – 188.

W 2017 r. 6,8 mln ton odpadów komunalnych przeznaczono do odzysku (ok. 57% odpadów wytworzonych). Z tej ilości do recyklingu przeznaczono 3,2 mln ton (27%), do przekształcenia termicznego z odzyskiem energii 2,7 mln ton (ok. 23%). Natomiast do biologicznych procesów przetwarzania (kompostowania lub fermentacji) przeznaczono 848 tys. ton (7%).

Z kolei do unieszkodliwienia przeznaczono łącznie 5,2 mln ton. Z tego 5 mln ton (42% odpadów komunalnych wytworzonych) przeznaczono do składowania, a pozostałe 0,2 mln ton (ok. 2% odpadów komunalnych wytworzonych) do spalenia bez odzysku energii.

Jak wynika z danych opublikowanych przez GUS, w okresie 2012-2017 wzrosła masa odpadów zebranych selektywnie powiększała się. W 2017 r. selektywnie zebrano ponad 3 tys. ton (27% ogółu wytworzonych odpadów komunalnych). Podczas gdy w 2012 r. w ten sposób zebrano tylko ok. 1 tys. ton odpadów (ok. 10%).

Recyklingowi poddana została praktycznie cała ilość selektywnie zebranych metali (99,9%), szkła (99,6%) oraz papieru i tektury (94,3%). Jak zaznacza GUS, jest to także główny sposób zagospodarowania tworzyw sztucznych (88,8%) oraz odzieży i tekstyliów (77,5%).

Termicznie unieszkodliwianych jest ok. 10% selektywnie zebranych odpadów z tworzyw sztucznych oraz 20% selektywnie zebranych odpadów odzieży i tekstyliów.

To oczywiście tylko znikoma część informacji zawartych w tym obszernym opracowaniu, do zapoznania z którym zachęcamy!

Na podstawie „Ochrona środowiska 2018”, GUS

fot. sozosfera.pl

reklama

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

 

reklama

reklama

partner medialny

partner medialny

reklama