GOZ w wybranych sektorach

Możliwe sposoby rozwoju GOZ w wybranych sektorach województwa mazowieckiego

W ostatnich latach Komisja Europejska (KE) podjęła szczególnie intensywne kroki w kierunku przejścia na gospodarkę o obiegu zamkniętym (GOZ). Jednocześnie śledzenie postępów we wdrażaniu GOZ pozostaje dużym wyzwaniem. GOZ jest zoperacjonalizowany za pomocą ponownego wykorzystania, naprawy, renowacji, recyklingu i odzyskania1.

Województwo mazowieckie wciąż boryka się z budowaniem konkretnych rozwiązań dla przedsiębiorstw oraz obywateli w celu przejścia z modelu liniowego na cyrkularny. Dotyczy to przede wszystkim transportu i mobilności, budownictwa, sektora rolno-spożywczego oraz energetyki. Dla każdej z tych gałęzi gospodarki możliwe jest zastosowanie rozwiązań wpisujących się w GOZ.

Transport

W tym sektorze GOZ dotyczy zminimalizowania liczby materiałów stosowanych w produkcji pojazdów; naprawy pojazdów i ponownego wykorzystania części zamiennych; przetwarzania zużytych materiałów w taki sposób, aby były odzyskiwane i ponownie wykorzystywane do innego zastosowania o podobnej lub wyższej wartości. Biorąc za przykład regenerację używanego silnika, to w porównaniu z produkcją nowego, regeneracja tego starego może zaoszczędzić 80% energii, 88% wody i 92% chemikaliów, jednocześnie zmniejszając ilość odpadów o 70%2.

Budownictwo

Wydajność ekologiczna budynków zależy od kilku różnych powiązanych ze sobą atrybutów, takich jak projektowanie budynków, wybór materiałów, eksploatacji i konserwacji oraz stosowania właściwych, jednorodnych, o długiej żywotności materiałów, a także od minimalizowania masy produktu oraz zakupu właściwych urządzeń np. pomp ciepła czy kotłów. Uważa się, iż ekoprojektowanie ma większy wpływ na zmniejszenie obciążenia środowiskowego każdej technologii niż osiągnięcie maksymalnych przyszłych wskaźników recyklingu3.

Przemysł rolno-spożywczy

W produkcji rolno-spożywczej GOZ oznacza skupienie się na całym łańcuch dostaw, od marnotrawienia żywności do gospodarki zasobami. Pomocne w tym zakresie mogą być systemy certyfikacji, które pozwalają na ocenę efektywności wykorzystania zasobów (np. energii, wody i odpadów). Warto wskazać, że KE promuje rozporządzenie w sprawie EMAS jako środek przejścia na GOZ. Duże znaczenie powinna też mieć opracowywana norma ISO w sprawie CE (ISO TC/323)4.

Energetyka

Jednym z narastających problemów jakie zaczynają się pojawiać w sektorze odnawialnych źródeł energii (OZE) jest recykling paneli fotowoltaicznych (klasyfikowanych po zakończeniu eksploatacji do elektroodpadów). Wyzwanie to dotyka zarówno gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw. Stosowanie odpowiednich technologii pozwala na odzysk wykorzystanych surowców w ich produkcji (możliwość odzyskania do ponownego wykorzystania ponad 90% materiału). W celu zwiększenia recyklingu paneli fotowoltaicznych kluczowe znaczenie będzie mieć stosowanie tanich technologii recyklingu dla rozwijającego się przemysłu fotowoltaicznego, równolegle z szybką komercjalizacją tych nowych technologii5.

Zagospodarowanie deszczówki to również element GOZ

Duże znaczenie w GOZ odgrywa także woda deszczowa, którą można ponownie wykorzystać, dzięki różnym rozwiązaniom. Wśród metod jej wykorzystania są m.in.: ogród deszczowy, przydomowy zbiornik na wodę opadową, zielony dach, czy skrzynki retencyjno-rozsączające.

W różnych branżach przemysłowych zarządzanie niekorzystnymi skutkami niezrównoważonych i środowiskowych wzorców konsumpcji i produkcji staje się często niemożliwe. Wymaga to poszukiwania poprawy wydajności zasobów w całym łańcuchu wartości. Skłonia to wiele podmiotów gospodarczych, w tym tych z woj. mazowieckiego do poszukiwania sposobów ponownego wykorzystania materiałów lub komponentów produktów i przywrócenia wartości nakładów materiałowych i energetycznych na dłuższy czas.

Broszury do pobrania:

  1. Carsharing;
  2. Deszczówka;
  3. Ekoprojektowanie;
  4. Fotowoltaika – Elektroodpady;
  5. Marnowanie żywności;
  6. Tworzywa sztuczne – opakowania.
Źródła:
  1. Ellen MacArthur Foundation (2016), Circularity in the built environment: Case studies. https://www.ellenmacarthurfoundation.org/assets/downloads/Built-Env-Co.Project.pdf;
  2. Fundacja Ellen MacArthur (FEMA) 2013: Towards the Circular Economy. Londyn;
  3. J. Gallagher at all (2017), Renewable Energy Technologies for the Circular Economy through Eco-Design and Recycling. Industrial Ecology;
  4. A. Ruggieri, at all. (2020). Closing the loop: circular economy and BS 8001 as value chain optimization tools in the SME’s. Le scienze merceologiche nell’era 4.0. Franco Angeli;
  5. M.S. Chowdhury i inni (2020), An overview of solar photovoltaic panels’ end-of-life material recycling. Energy Strategy Rev.

Artykuł promocyjny