Polskie Towarzystwo Energetyki Cieplnej (PTEC) skomentowało plany dotyczące reformy EU ETS. W opinii organizacji, propozycja reformy EU ETS mogłaby lepiej odpowiadać na wyzwania branży ciepłowniczej.
Jak PTEC ocenia reformę EU ETS?
Raport „Energetyka cieplna w liczbach – 2025” potwierdza istotną poprawę bieżącej sytuacji ekonomicznej sektora – przekazało PTEC. W 2025 r. przedsiębiorstwa ciepłownicze przeznaczyły na modernizację, rozwój i ochronę środowiska rekordowe 5,59 mld zł. Jednocześnie stopień dekapitalizacji majątku nadal wynosił 50,61%. Z analiz PTEC wynika natomiast, że łączne nakłady konieczne do transformacji polskiego ciepłownictwa systemowego do 2050 r. wyniosą od 299 do 466 mld zł. Obejmą one źródła wytwórcze, sieci oraz infrastrukturę po stronie odbiorców. Skala rocznych inwestycji musi więc wielokrotnie wzrosnąć – przekazało PTEC.
Z tej perspektywy zaproponowane przez Komisję Europejską stopniowe wygaszenie bezpłatnego przydziału uprawnień dla ciepłownictwa systemowego do zera w 2040 r. w ramach reformy EU ETS nie odpowiada specyfice państw takich jak Polska, w których transformacja rozpoczęła się przy wysokim udziale węgla. Obecnie bezpłatna alokacja pokrywa jedynie niewielką część emisji sektora. Przykładem jest PGE Energia Ciepła, gdzie jest to średnio około 7% potrzeb compliance. Jej dalsze ograniczanie nie przyspieszy automatycznie dekarbonizacji, lecz może zmniejszyć środki dostępne na inwestycje oraz zwiększyć presję na ceny ciepła – przekazało PTEC.
Komentarz prezesa PTEC w sprawie EU ETS
– Pozytywnie odbieramy zapowiedź kontynuacji Funduszu Modernizacyjnego po 2030 r. Niemniej, przedstawiona w ubiegłym tygodniu propozycja reformy EU ETS mogłaby w lepszy sposób odpowiadać na wyzwania stojące przed branżą ciepłowniczą. Dotyczy to zarówno stopniowego objęcia instalacji termicznego przekształcania odpadów kosztem opłaty za emisje, jak i podejścia Komisji Europejskiej do alokacji bezpłatnych uprawnień do emisji dla ciepłownictwa systemowego. W propozycji KE nie przewidziano kontynuacji dodatkowej alokacji bezpłatnych uprawnień w zamian za inwestycje. Ciepłownictwo, otrzymujące jedynie niewielką liczbę uprawnień w relacji do faktycznie rozliczanych emisji, jest sektorem, w przypadku którego warto rozważyć rewizję dotychczasowej metodyki wyznaczania benchmarków. Środki uzyskiwane poprzez bezpłatny przydział uprawnień są wydatkowane w naszym sektorze na bieżące potrzeby inwestycyjne, dlatego wprowadzenie tzw. reguły 80/20 może ograniczyć możliwości dalszej dekarbonizacji i redukowania emisji. Zależy nam na takim kształcie systemu EU ETS, który pozwoli na utrzymanie obecnego tempa transformacji sektora ciepłowniczego oraz złagodzenie wpływu kosztów transformacji ciepłownictwa – powiedział Marcin Laskowski, prezes Polskiego Towarzystwa Energetyki Cieplnej.
Transformacja z uwzględnieniem dostępu do paliw i technologii
Jak podkreśla PETC, transformacja musi uwzględniać dostępność technologii i paliw w odpowiedniej skali. W wielu polskich systemach gaz ziemny pozostanie paliwem przejściowym, pozwalającym na odejście od węgla, do czasu zapewnienia wystarczającej podaży biometanu czy innych gazów zdekarbonizowanych. Nie można oczekiwać, że każdą dużą jednostkę kogeneracyjną – na przykład elektrociepłownię o mocy 50 MW – da się obecnie zastąpić pompą ciepła o takiej samej mocy bez potrzeb sieci ciepłowniczej, uwzględnienia dostępności energii elektrycznej, lokalizacji i obecności źródła dolnego, magazynów oraz co najważniejsze wymogów bezpieczeństwa dostaw. Nadmierne zwiększenie kosztów technologii przejściowych może spowolnić odchodzenie od węgla zamiast je przyspieszyć.
PTEC apeluje o korektę metodyki benchmarków
Zaproponowano złagodzenie redukcji benchmarków ciepła i paliwa na lata 2026–2030. To ważne, ponieważ benchmark ciepła wcześniej obniżono z 47,3 do 31,2 uprawnień/TJ, czyli o 34,1%, a względem III fazy EU ETS łącznie o około połowę – poinformował PTEC. Metodyka oparta na 10% najbardziej efektywnych instalacji nie powinna porównywać dużych, pracujących sezonowo systemów ciepłowniczych z jednostkami zeroemisyjnymi, których technologii nie można zastosować w porównywalnej skali. Po 2030 r. potrzebny będzie odrębny benchmark dla ciepłownictwa systemowego, uwzględniający skalowalność technologii, sezonowość, moce szczytowe i bezpieczeństwo dostaw.
PTEC postuluje utrzymanie bezpłatnej alokacji po 2030 r. na poziomie powiązanym z rzeczywistym tempem transformacji, kontynuację dodatkowego przydziału za inwestycje dla państw o niższych dochodach oraz zapewnienie odpowiednio dużych środków w Funduszu Modernizacyjnym. Korekty wymaga także zasada 80/20: zatrzymanie 20% alokacji bezpłatnych uprawnień do czasu zakończenia pięcioletniego okresu inwestycyjnego przekształca część wsparcia w późniejszą refundację, zamiast zapewniać kapitał wtedy, gdy inwestycja jest realizowana. Społecznego wymiaru transformacji nie można traktować jako dodatku – jej koszty poniosą bezpośrednio mieszkańcy, samorządy i przedsiębiorstwa, dlatego tempo zmian musi być ambitne, ale również technicznie wykonalne i ekonomicznie akceptowalne – informował PTEC.
EU ETS i termiczne przekształcanie odpadów
Z perspektywy sektora zasadna wydaje się również dalsza analiza propozycji objęcia EU ETS instalacji termicznego przekształcania odpadów. W ich przypadku obowiązek umarzania uprawnień miałby być wprowadzany stopniowo – od 25% zweryfikowanych emisji w 2031 r., 50% w 2032 r., 75% w 2033 r., do 100%. od 2034 r. Biorąc pod uwagę relatywnie niewielki udział tego sektora w całkowitych emisjach, rozwiązanie może przynieść ograniczony efekt redukcyjny, a jednocześnie podnieść koszty ciepła i zagospodarowania odpadów ponoszone przez mieszkańców oraz samorządy. Wątpliwości budzi także kolejność działań: spalarnie, które odzyskują energię i ograniczają składowanie odpadów, mają zostać objęte kosztami EU ETS już od 2031 r., podczas gdy decyzja o ewentualnym włączeniu składowisk – emitujących metan o znacznie wyższym potencjale cieplarnianym – ma zostać poprzedzona dalszym monitoringiem i oceną przewidzianą dopiero do końca 2034 r.
Na podstawie nadesłanej informacji
graf. Sozosfera/Canva AI (obrazek ilustracyjny)
