Specjalista ds. ochrony środowiska

Kim jest specjalista ds. ochrony środowiska?

Kiedy przepisy prawa wymagają wyodrębnienia w przedsiębiorstwie konkretnej funkcji, nierzadko rodzi się pytanie o uprawnienia, jakimi powinna dysponować osoba podejmująca się jej pełnienia. W przepisach prawa odnajdziemy szereg stanowisk, do których wyodrębnienia zobowiązani są przedsiębiorcy, a osoby je zajmujące powinny legitymować się odpowiednimi kwalifikacjami. Nie inaczej jest w zakresie ochrony środowiska.

Zgodnie z przepisami przedsiębiorca, ściślej podmiot korzystający ze środowiska, obowiązany jest do powierzenia funkcji związanych z zapewnieniem ochrony środowiska osobom posiadającym odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Tak określony wymóg ma stanowić gwarancję, że korzystanie ze środowiska będzie przebiegało w sposób zapewniający poszanowanie jego wartości, zaś ingerencja w środowisko prowadzonej działalność zostanie zredukowana do minimum.

Specjalista ds. ochrony środowiska w każdej firmie?

Już na wstępie należy obalić powszechnie panujący mit, według którego korzystanie ze środowiska wiąże się z wykorzystywaniem specjalistycznych instalacji lub urządzeń. Otóż podmiotem korzystającym ze środowiska jest w zasadzie każdy przedsiębiorca, choćby w zakresie emisji salin z wykorzystywanych przez niego w działalności zawodowej środków transportu. Różnica w istocie sprowadzać się będzie do zakresu oddziaływania na środowisko prowadzonej przez przedsiębiorcę działalności oraz liczby ciążących na nim obowiązków. Oznacza to, iż w zasadzie wskazany na wstępie obowiązek odnosić się będzie do większości przedsiębiorców.

Jednak powyższe stwierdzenie nie oznacza wcale obowiązku wyznaczenia w każdym przedsiębiorstwie odrębnego stanowiska, które w nazwie będzie miało ochronę środowiska. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, aby funkcję tę powierzyć firmie zewnętrznej, pracownikowi zatrudnionemu na innym stanowisku pracy, czy też na innej podstawie aniżeli umowa o pracę. Dopuszczalne będzie również samodzielne pełnienie tej funkcji przez przedsiębiorcę, czy też podział poszczególnych obowiązków pomiędzy kilku pracowników. Można powiedzieć, że sam sposób powierzenia funkcji jest kwestią drugorzędną. Istota wskazanego na wstępie obowiązku sprowadza się do kompetencji i zakresu posiadanej wiedzy wyznaczonej przez przedsiębiorcę osoby lub grupy osób.

Specjalista w zakresie ochrony środowiska – brak wytycznych

Tu jednak sprawa się komplikuje. Na próżno bowiem szukać w przepisach wytycznych w tym zakresie. Szczątkowe wymagania odnaleźć można w ustawach szczególnych, niemniej odnoszą się one do konkretnych aktywności „środowiskowych”. Przykładowo uregulowania takie odnoszą się do osób pełniących funkcje kierownika spalarni lub współspalarni albo składowiska odpadów. Podobnie wytyczne takie można odszukać w zakresie sporządzania wymaganych prawem dokumentów, np. raportów oceny oddziaływania na środowisko. W tym ostatnim przypadku przepisy prawne ściśle określają wymagania dla autorów takiej dokumentacji, mające stanowić gwarancję rzetelności i prawidłowości jej sporządzenia. I choć w przepisach środowiskowych przewidziano fakultatywną możliwość określenia w drodze rozporządzenia wymagań w zakresie kwalifikacji zawodowych osób pełniących funkcje w ochronie środowiska, to rozporządzenie takie nigdy jednak nie zostało opublikowane.

W związku z tym obecnie brakuje szczegółowych wytycznych pozwalających jednoznacznie określić czym w istocie są odpowiednie kwalifikacje zawodowe w ochronie środowiska. Zresztą próba ich precyzyjnego określenia byłaby zadaniem stosunkowo trudnym, gdyż identyfikacja wpływów środowiskowych przedsiębiorstwa, ustalenie istniejących obowiązków prawnych w tym zakresie, a następnie ich faktyczna realizacja, wymagają wiedzy interdyscyplinarnej.

Jak się wydaje kwalifikacje takie mogą być poparte zarówno wiedzą teoretyczną, jak również posiadanym doświadczeniem. Można zatem przyjąć, że wyznacznikiem „odpowiednich kwalifikacji zawodowych” będzie poziom realizacji ciążących na przedsiębiorcy obowiązków. Zdanie to wbrew pozorom nie jest wcale łatwe. Potwierdzi to z pewnością, każdy kto choć raz zmagał się z próbą zidentyfikowania odnoszących się do ochrony środowiska regulacji prawnych. Dodatkowo stale wzrastająca liczba przepisów w tej dziedzinie, znaczne ich rozproszenie i stopień skomplikowania wymagają sporego zaangażowania od osób odpowiedzialnych za sprawowanie analizowanej funkcji w przedsiębiorstwie.

By właściwie zarządzać ryzykiem środowiskowym

Podsumowując można powiedzieć, że specjalista ds. ochrony środowiska to osoba, która bazując na swojej wiedzy lub doświadczeniu potrafi zidentyfikować wpływy środowiskowe danego przedsiębiorstwa, i nawet jeśli nie jest w stanie samodzielnie podjąć wszystkich działań zmierzających do ich minimalizacji, to wie do kogo zwrócić się o wsparcie merytoryczne. Pozostaje wierzyć, że funkcja ta nie będzie marginalizowana w strukturze firmy. Tylko bowiem właściwa identyfikacja ryzyka środowiskowego związanego z prowadzoną działalnością pozwoli na właściwe zarządzanie nim.

Marta Banasiak

Marta Banasiak

aplikant radcowski przy OIRP we Wrocławiu oraz absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Ochrona Środowiska. Od 2016 r. współpracuje z GWW Grynhoff i Partnerzy Radcowie Prawni i Doradcy Podatkowi Sp. P. Specjalizuje się w zagadnieniach szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska, w tym analizach przewidzianych prawem obowiązków w kontekście konkretnych przedsięwzięć, zarówno na etapie procesu inwestycyjnego jak i późniejszego funkcjonowania.
e-mail: marta.banasiak@gww.pl

 

partner medialny

partner medialny