W tym miesiącu wytwórców wybranych kategorii baterii czekają istotne nowe obowiązki związane z ujawnianiem śladu węglowego produktów. To jeden z etapów wdrażania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 w sprawie baterii i zużytych baterii. Rozporządzenie to wprowadza kompleksowe, jednolite ramy prawne dla całego cyklu życia baterii – od projektowania, przez produkcję, aż po recykling.
Deklaracja śladu węglowego od lutego 2026 r.
Począwszy od 18 lutego 2026 r., dla każdego modelu baterii przemysłowych o pojemności powyżej 2 kWh nadających się do powtórnego naładowania (z wyjątkiem wyposażonych wyłącznie w magazyn zewnętrzny), produkowanego w danym zakładzie, wytwórca będzie zobowiązany do sporządzenia deklaracji dotyczącej śladu węglowego.
Za baterie przemysłowe rozporządzenie bateryjne uznaje każdą baterię, która została zaprojektowana specjalnie do celów przemysłowych lub przeznaczona do celów przemysłowych po tym, jak została przygotowana do wykorzystania do innych celów lub wykorzystana do innych celów, lub każdą inną baterię, która waży powyżej 5 kg i nie jest baterią do pojazdów elektrycznych, baterią LMT ani baterią SLI – a więc także magazyny energii.
Deklaracja śladu węglowego będzie musiała obejmować co najmniej:
- informacje administracyjne dotyczące wytwórcy;
- informacje na temat modelu baterii;
- informacje dotyczące położenia geograficznego zakładu produkującego baterie;
- ślad węglowy baterii obliczony jako kg ekwiwalentu dwutlenku węgla w przeliczeniu na kWh całkowitej energii dostarczonej przez baterię w jej oczekiwanym całym okresie użytkowania;
- ślad węglowy baterii zróżnicowany według poszczególnych etapów cyklu życia,
- numer identyfikacyjny deklaracji zgodności UE danej baterii;
- link internetowy dający dostęp do publicznej wersji badania, na podstawie którego podano wartości śladu węglowego.
Powyższy wymóg został już wprowadzony w 2025 r. dla baterii do pojazdów elektrycznych. Do czasu pełnego wdrożenia systemu kodów QR baterii, który to obowiązek wejdzie w życie w 2027 r., deklaracja śladu węglowego będzie musiała być dołączana bezpośrednio do baterii. W praktyce oznacza to konieczność zmian w procesach produkcyjnych, dokumentacyjnych i logistycznych.
Rozporządzenie bateryjne – ujednolicenie wymogów dla całego cyklu życia baterii
Deklaracja śladu węglowego to tylko jeden z elementów szerokiego pakietu regulacyjnego dotyczącego baterii. Rozporządzenie 2023/1542 zastąpiło dotychczasową dyrektywę bateryjną i obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich. Eliminuje ono rozbieżności poprzez wprowadzenie kompleksowych ram prawnych obejmujących cały cykl życia baterii, od etapu projektowania i produkcji, przez wprowadzanie do obrotu oraz użytkowanie, aż po zbieranie i recykling.
Jednym z kluczowych filarów rozporządzenia są wymogi dotyczące zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa, obejmujące, obok deklaracji śladu węglowego, w szczególności ograniczenia dotyczące substancji, maksymalnego progu śladu węglowego, wydajności i trwałości baterii, a także zawartości materiałów z recyklingu (w szczególności kobaltu, litu, niklu i ołowiu), które będą stopniowo podnoszone w kolejnych latach. Oddzielne regulacje zostały poświęcone także bezpieczeństwu stacjonarnych systemów magazynowania energii.
Rozporządzenie znacząco rozszerza obowiązki informacyjne, wprowadzając jednolity system etykietowania oraz tzw. paszport bateryjny. Docelowo paszport taki ma stać się podstawowym narzędziem dostępu do informacji o baterii w całym cyklu jej życia. Paszport bateryjny, udostępniany za pomocą kodu QR umieszczonego na baterii, ma umożliwiać dostęp do kluczowych danych. Będą one dotyczyły m.in. producenta, modelu, parametrów technicznych, śladu węglowego, zawartości materiałów z recyklingu, stanu „zdrowia” baterii czy przewidywanej żywotności. Do czasu pełnego wdrożenia systemu paszportów bateryjnych część informacji, w tym deklaracja śladu węglowego, będzie musiała być przekazywana w formie tradycyjnej i dołączana bezpośrednio do produktu.
Uczestnicy obrotu, w tym producenci, importerzy oraz dystrybutorzy, muszą zatem zmierzyć się z rozbudowanym katalogiem obowiązków związanych z zapewnieniem zgodności baterii z nowymi wymogami, obejmującymi w szczególności sporządzenie i aktualizację odpowiedniej dokumentacji technicznej i środowiskowej, prawidłowe oznakowanie i etykietowanie produktów, a także wdrożenie wewnętrznych procedur compliance, w tym polityki należytej staranności.
Prawo krajowe i wymogi w sprawie ujawniania śladu węglowego
Choć rozporządzenie unijne stosuje się bezpośrednio, prawo krajowe wciąż zachowuje istotną rolę. Na gruncie polskich przepisów kwestię gospodarki bateriami i zużytymi bateriami regulują ustawa z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach oraz, uzupełniająco, ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Pierwsza z nich obejmuje w szczególności kwestie organów nadzoru, sankcji administracyjnych, procedur rejestracyjnych i sprawozdawczych, opłat oraz postępowania ze zużytymi bateriami. Nowe wymogi, wynikające z unijnego rozporządzenia bateryjnego spowodowały jednak konieczność dostosowania polskich regulacji do unijnego systemu prawnego. W związku z tym, w lipcu 2025 r. opublikowano założenia projektu UC 107. Przewiduje on uchylenie dotychczasowej ustawy o bateriach i akumulatorach i zastąpienie jej nową ustawą, w pełni odpowiadającą regulacjom unijnym.
Aktualne regulacje unijne i krajowe wzmacniają nadzór nad cyklem życia baterii. Promują one odpowiedzialne gospodarowanie surowcami oraz zwiększają transparentność działań uczestników obrotu. Obowiązki i wymagania określone w rozporządzeniu wdrażane są sukcesywnie – część z nich już obowiązuje. Natomiast pełne wejście w życie ostatnich wymogów planowane jest na rok 2033. Nie ulega jednak wątpliwości, że przewagę zyskają te podmioty, które zaimplementują nowe regulacje do własnej strategii biznesowej, co może stać się realnym wyróżnikiem konkurencyjnym na rynku.
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
Artykuł opublikowany w ramach współpracy z Kancelarią Polowiec i Wspólnicy – partnerem merytorycznym serwisu sozosfera.pl
