Szczególne odstąpienie od wskaźnika koncentracji

W Krajowym Programie Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK), nadzorowanym przez Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej (KZGW), najważniejszym warunkiem, determinującym kwalifikację obszaru, na którym ma być wykonana inwestycja kanalizacyjna do „aglomeracji”, jest określenie tzw. wskaźnika koncentracji na poziomie 120 mieszkańców na 1 km sieci kanalizacyjnej. Praktycznie jest to również determinanta ekonomiczna, upoważniająca do wykonania tej inwestycji.

Podstawowym obowiązkiem gminy jest zapewnienie odbioru wszystkich ścieków od swoich mieszkańców. Powstaje zatem dylemat, co zrobić w przypadkach szczególnych, do których zaliczyć należy obszary szczególnego zagrożenia powodziowego, obszary ochrony uzdrowiskowej (tzw. strefy „B” i „C”) wód i złóż zdrojowych oraz obszary rozproszonej zabudowy na terenach o wysokich stanach wód podziemnych.

Specjalne postępowanie z inwestycjami wodociągowo-kanalizacyjnymi na obszarach zalewowych

Najczęściej mamy do czynienia z zagrożeniem powodziowym. Wymusza ono specjalny sposób postępowania z inwestycjami wodociągowo-kanalizacyjnymi na obszarach zalewowych.

Ustawa z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j. DzU z 2015 r. poz. 469) w art. 40. ust. 1. wyraźnie zabrania „lokalizowania na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią nowych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, gromadzenia ścieków, odchodów zwierzęcych, środków chemicznych, a także innych materiałów, które mogą zanieczyścić wody, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów, w tym w szczególności ich składowania;” (art. 40 ust. 1 pkt 3). W związku z powyższym lokalne władze muszą wziąć pod uwagę fakt, iż na obszarach zagrożenia powodziowego nie należy gromadzić wszelkiego rodzaju ścieków i nieczystości ciekłych w zbiornikach bezodpływowych, lokalizować pojedynczych systemów oczyszczania ścieków, wykonywać sieci i studzienek rewizyjnych w systemie kanalizacji grawitacyjnej, stosować kanalizacji ciśnieniowej z powodu wyłączania energii w sytuacjach kryzysowych. Przypadki te związane są, oczywiście, z możliwością wypływu ścieków do środowiska, gdyby doszło do powodzi.

Od powyższych zakazów istnieją jednak wyjątki. Oto bowiem art. 30 ust. 3 Prawa wodnego przewiduje, że dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej może, w drodze decyzji, zwolnić od zakazu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, określając warunki niezbędne dla ochrony jakości wód, jeżeli nie spowoduje to zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi.

Jeden system kanalizacyjny, bezpieczny dla obszarów zagrożonych powodzią

W tym miejscu rodzi się jednak ważne pytanie: jak wobec tego gmina ma zapewnić na takim terenie wymagany przez ustawę odbiór ścieków? W praktyce pozostaje jeden system kanalizacyjny, bezpieczny dla obszarów zagrożonych powodzią, a mianowicie kanalizacja podciśnieniowa. W swojej istocie rozwiązanie to jest odporne na ewentualne podtopienia.

Mówiąc o obszarach szczególnego zagrożenia powodziowego, trzeba również zwrócić uwagę na jeszcze jeden problem. Z przyczyn historycznych (występowanie powodzi) zabudowa na tych terenach jest na ogół bardzo rozproszona, co może rodzić trudności nawet z dochowaniem wskaźnika wynoszącego 90 mieszkańców na 1 km sieci. Jednak warto pamiętać, że tereny zalewowe na ogół charakteryzują się gęstą siecią rowów, mokradeł i torfowisk i występowaniem specyficznych rodzajów roślin, a cały ekosystem nastawiony jest na duże nasycenie wodne. To umożliwia wyznaczanie użytków ekologicznych, uprawniających z kolei do odstępstwa od wskaźnika koncentracji mieszkańców wyznaczonego w KPOŚK-u i budowy kanalizacji nawet przy obniżonej wielkości tego wskaźnika.

Podobna sytuacja występuje w przypadku ochrony stref uzdrowiskowych, a także na obszarach o rozproszonej zabudowie, o wysokim stanie wód.

Warto przy tym zwrócić uwagę, że możliwość wprowadzenia ścieków oczyszczonych do ziemi pojawia się tylko wówczas, gdy zachowana jest odpowiednia odległość pomiędzy dnem rozsączania a poziomem wód gruntowych. Można oczywiście udawać, że wyjściem w tej sytuacji jest rozsączanie ścieków w pryzmach naziemnych. Ale czy rzeczywiście jest to rozwiązanie dobre?

Podsumowując, można stwierdzić, że szczególne odstąpienie od wskaźnika koncentracji obejmuje obszary zagrożenia powodzią, strefy uzdrowiskowe oraz tereny, na których indywidualne systemy oczyszczania ścieków komunalnych nie mogą być zastosowane ze względu na płytkie zaleganie wód gruntowych.
Co więcej, taka kwalifikacja pozwoli na stosowanie środków pomocowych również „zwykłym” aglomeracjom wytyczonym w ramach KPOŚK-u, co przełoży się na możliwość wybudowania zbiorowych sieci kanalizacyjnych. Niestety, taką decyzję administracyjną można obecnie uzyskać wyłącznie w drodze indywidualnej prośby do KZGW.

 fot. pixabay.com