Uprawnienia do emisji

Uprawnienia do emisji. Wyższa cena i nowe obciążenia regulacyjne dla przemysłu

Obrotowi uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EUA) towarzyszy coraz większe zainteresowanie przedsiębiorców, instytucji państwowych i mediów. Oczywistym tego powodem jest raptowny i bardzo wyraźny w ostatnich miesiącach wzrost ceny jednostek EUA. Warto zatem w kilku słowach odnieść się do prawnych konsekwencji jednego ze zdarzeń wskazywanych jako potencjalny powód gwałtownego wzrostu cen CO2.

Od 3 stycznia 2018 r. obowiązuje dyrektywa w sprawie rynków instrumentów finansowych, przyjęta przez organy Unii Europejskiej w 2014 r. (tzw. MIFID 2). A zatem już od kilku lat banki, domy maklerskie i inne instytucje finansowe przygotowywały się na wdrożenie całego pakietu regulacji powiązanych z MIFID 2. Dla instytucji już dziś podlegających nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) zapisy wspomnianej dyrektywy oznaczają bowiem ogromny wysiłek zmierzający do dostosowania się do zaostrzonych norm prowadzenia ich biznesu. Z kolei inne branże, te niefinansowe, MIFID 2 dotknął jedynie pośrednio.

EUA instrumentem finansowym

Dla przemysłu rozliczającego się z obowiązku umorzenia EUA najważniejszą zmianą, wprowadzoną przez MIFID 2, było uznanie wszystkich kontraktów dotyczących CO2 za instrumenty finansowe. Do tej pory, kiedy opierano się na regulacjach dyrektywy MIFID z 2004 r., instrumentem finansowym były wyłącznie kontrakty pochodne dotyczące CO2, które były albo rozliczane pieniężnie, albo – jeśli rozliczane przez fizyczną dostawę (tzn. zapis odpowiedniej liczby jednostek EUA na rachunku kupującego) – były zawarte na rynku regulowanym lub MTF (ang. Multilateral Trading Facility), prowadzonymi np. przez ICE (ang. Intercontinental Exchange) czy EEX (ang. European Energy Exchange). Jednak od początku ubiegłego roku już wszystkie transakcje giełdowe i umowy bilateralne (OTC) są instrumentem finansowym. Dyrektywa MIFID 2, a za nią polska ustawa o obrocie instrumentami finansowymi, nie przewidują w tej kwestii żadnych wyjątków.

W odniesieniu do CO2 instrumentem finansowym będą więc:

  • kontrakty zarówno pochodne (np. futures, forward), jak i zawierane na rynku kasowym (w przypadku CO2 kontrakt uznajemy za spotowy, gdy uprawnienia zostają zapisane na rachunku kupującego w ciągu czterech dni od daty zawarcia transakcji);
  • transakcje zawarte zarówno na rynkach zorganizowanych (np. ICE, EEX), jak i poza nimi (OTC);
  • kontrakty wykonywane poprzez fizyczną dostawę EUA, a także transakcje rozliczane pieniężnie, czyli poprzez zapłatę różnicy między ceną w kontrakcie a określoną ceną referencyjną, bez obowiązku fizycznej dostawy jednostek EUA;
  • kontrakty wewnątrzgrupowe i zawierane z podmiotami spoza grupy kapitałowej;
  • umowy zawarte przez spółkę zarówno we własnym imieniu, jak i przez pośrednika (dom maklerski lub inną instytucję);
  • transakcje spekulacyjne, ale też zawierane w celu zabezpieczenia na przyszłość ceny danych instrumentów, np. kontrakty składające się na portfele hedgingowe operatorów instalacji objętych unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).

Jak operator instalacji EU ETS może wyłączyć się spod MIFID 2?

Trzeba zwrócić uwagę, że – co do zasady – jedynie firmy inwestycyjne (domy maklerskie) mogą zawierać transakcje na instrumentach finansowych. Teoretycznie więc operator instalacji EU ETS, który kupuje EUA wyłącznie w związku z nałożonym na niego obowiązkiem umorzenia ich na rachunku instalacji, powinien uzyskać od KNF-u zezwolenie na prowadzenie domu maklerskiego. Na zasadzie wyjątku, dyrektywa MIFID 2, a za nią polska ustawa o obrocie, wyłączyły określone podmioty z obowiązku uzyskania zezwolenia KNF-u.

Przykładowo, operatorzy instalacji EU ETS, którzy przed zmianami wynikającymi z MIFID 2 handlowali CO2 będącymi instrumentami finansowymi, najprawdopodobniej najczęściej korzystali z wyłączenia dla podmiotów zawierających transakcje na własny rachunek. Pod rządami nowej dyrektywy to wyłączenie zostało jednak istotnie ograniczone i nie obejmuje już instrumentów towarowych oraz CO2. Niejako w zamian, teraz operatorzy instalacji EU ETS mogą wyłączyć się spod obowiązku przekształcenia się w dom maklerski, jeżeli zawierają wyłącznie transakcje spotowe na CO2 i nie prowadzą żadnej innej działalności inwestycyjnej (tzn. działalności dotyczącej innych instrumentów finansowych).

Jeżeli jednak spółka prowadząca instalację EU ETS chciałaby zabezpieczyć swój portfel instrumentami pochodnymi na CO2, to – aby uniknąć nadzoru KNF-u – ma do dyspozycji tylko tzw. wyłączenie dla działalności dodatkowej (ang. ancillary activity exemption). Korzystać mogą z niego jednak tylko ci przedsiębiorcy, którzy m.in. spełnią testy kwalifikujące działalność do wyłączenia. Testy polegają na obliczeniu rozmiaru działalności transakcyjnej na instrumentach finansowych danego przedsiębiorcy i sprawdzeniu, czy wg MIFID 2 może ona zostać uznana za dodatkową – w stosunku do rozmiaru unijnego rynku (test 1) i wartości działalności transakcyjnej całej grupy kapitałowej (test 2), do której należy przedsiębiorca. Testy muszą zostać wykonane najpóźniej do 31 marca roku kalendarzowego, w którym przedsiębiorca korzysta z wyłączenia. Ponadto, taki przedsiębiorca musi również w ciągu miesiąca od wykonania testów zawiadomić KNF o zamiarze korzystania z wyłączenia dla działalności dodatkowej (ale nie później niż do 30 kwietnia).

Co czeka operatorów instalacji EU ETS w 2019 r.?

Jeżeli operator instalacji EU ETS planuje w 2019 r. nabywać uprawnienia do emisji w kontraktach pochodnych, musi albo przekształcić się w dom maklerski, albo skutecznie wyłączyć się spod tego obowiązku, co możliwe jest najpóźniej do 30 kwietnia br.

Nie można też zapomnieć, że pochodne instrumenty finansowe, zawierane poza rynkami regulowanymi (tzn. zawarte na MTF, OTF i OTC), a więc także bilateralne kontrakty pochodne na CO2, objęte są obowiązkami wynikającymi z innej regulacji unijnej. Mowa o rozporządzeniu EMIR z 2012 r. w sprawie instrumentów pochodnych będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym, kontrahentów centralnych i repozytoriów transakcji. Niezależnie od tego, czy korzysta z jakiegokolwiek wyłączenia spod MIFID 2, każdy przedsiębiorca nabywający lub sprzedający CO2 w kontraktach pochodnych ma co najmniej dwa obowiązki: bieżącego raportowania zawartych transakcji do repozytorium transakcji oraz okresowego uzgodnienia portfeli kontraktów ze swoimi kontrahentami.

fot. na otwarcie sozosfera.pl

 

partner medialny

partner medialny