Stwierdzenie nieważności pozwoleń środowiskowych

Stwierdzenie nieważności pozwoleń środowiskowych

O konieczności posiadania pozwoleń na korzystanie ze środowiska, w których określane są środowiskowe warunki funkcjonowania konkretnej instalacji, wie każdy specjalista zajmujący się tematyką ochrony środowiska w przedsiębiorstwie. Weryfikacja ich rodzaju i zgodności z zakresem prowadzonej działalności jest jedną z pierwszych czynności jakie wykonują osoby zatrudnione na tym stanowisku. Czy jednak sam fakt posiadania wszystkich wymaganych prawem decyzji, pozwala przedsiębiorcy spać spokojnie? Jak się okazuje w procedurze administracyjnej przewidziane są instrumenty pozwalające zakwestionować funkcjonujące w obrocie decyzje i to nawet po upływie kilku lat od ich wydana.

Ochrona trwałości decyzji

Trzeba jednak na wstępie podkreślić, że w procedurze administracyjnej obowiązuje zasada trwałości decyzji administracyjnych. W myśl tej zasady decyzje ostateczne, a więc takie, w stosunku do których upłynął termin do wniesienia odwołania, bądź też utrzymane w mocy przez organ odwoławczy, mogą zostać uchylone lub zmienione tylko w ściśle określonych przypadkach. Jeśli więc przedsiębiorca uzyskał pozwolenie zintegrowane albo pozwolenie na wytwarzanie odpadów, i od decyzji takiej nie wniesiono odwołania lub też mimo jego wniesienia została ona utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, ewentualne kwestionowanie jej treści może odbyć się w ściśle określonym trybie i przy założeniu, że decyzja ta obarczona jest co najmniej jedną z enumeratywnie określonych przepisami wad. Taki mechanizm pozwala na ograniczenie kwestionowania decyzji oraz ich ewentualnego uchylania z błahych powodów.

Tryby nadzwyczajne

Jednak pewne naruszenia, do których może dojść w procesie wydawania decyzji, nie mogą zostać zaakceptowane, nawet w sytuacji, gdy przedsiębiorca prowadzi już działalność w oparciu o wydane mu przez organ pozwolenie.

W celu wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwie wydanej decyzji ostatecznej ustawodawca wprowadza tzw. nadzwyczajne tryby postępowania. Wśród nich znajduje się postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Postępowanie to rodzi najdalej idące skutki, bowiem zmierza do unieważnienia kwestionowanej decyzji i wywołuje taki skutek, jak gdyby decyzji nigdy nie było w obrocie prawnym. Jeżeli więc w wyniku tak przeprowadzonego postępowania zostanie stwierdzona nieważność pozwolenia na korzystanie ze środowiska, to prowadzący instalację nie tylko pozostanie bez decyzji zezwalającej na dalszą eksploatację instalacji, ale jednocześnie powstanie skutek, jak gdyby takiej decyzji nigdy nie posiadał.

Przesłanki nieważnościowe

Ponieważ stwierdzenie nieważności pozwoleń jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych, może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Na liście przyczyn, umożliwiających uchylenie decyzji w trybie nieważnościowym jest m.in. wydanie decyzji przez organ niewłaściwy w sprawie. Tym samym omawiany tryb postępowania będzie mógł być zastosowany, gdy pozwolenie na emisję gazów i pyłów do powietrza wydane zostaje przez prezydenta miasta, w sytuacji gdy właściwym w sprawie był marszałek województwa. Inną poważną wadą, umożliwiającą kwestionowanie pozwoleń środowiskowych jest wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wada ta zaistnieje w sytuacji, gdy przedsiębiorca uzyskał określoną decyzję administracyjną i w okresie jej obowiązywania uzyskuje kolejną na tożsamy zakres, bez uchylenia poprzedniej, bądź też w miejsce jej zmiany. Często nieprawidłowość ta ma miejsce w przypadku pozyskiwania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla tego samego przedsięwzięcia.

Najszerszą i jednocześnie najczęściej występującą jest przesłanka tzw. rażącego naruszenia prawa. Dotyczy ona naruszenia, które jest oczywiste w świetle konkretnego przepisu prawa, bez konieczności przeprowadzania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. O rażącym naruszeniu przepisów prawa można mówić zarówno w kontekście „ciężkich” uchybień – takich jak zaniechanie zapewnienia możliwości udziału społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym ochrony środowiska, w sytuacji gdy jest ono wymagane – jak również tych zdawałoby się mniej istotnych, np. brak podpisu upoważnionej osoby pod treścią decyzji.

Uchylenie pozwolenia

Oczywiście sam proces wyeliminowania pozwolenia z obrotu nie odbywa się z dnia na dzień i absolutnie nie pozbawia korzystającego ze środowiska obrony swoich praw. Niesie ze sobą jednak spory ładunek niepewności, co do dalszego bytu pozwolenia oraz ryzyko wstrzymania możliwości korzystania z praw przyznanych pozwoleniem na czas trwania postępowania. Trzeba też pamiętać o wskazanych na wstępie skutkach stwierdzenia nieważności decyzji – jej uchylenie uczyni niemożliwym korzystanie ze środowiska w zakresie w jakim było ono przedmiotem treści decyzji, przynajmniej do czasu pozyskania nowego pozwolenia.

Powyższe obrazuje, jak istotny jest czynny i świadomy udział strony postępowania na każdym jego etapie i weryfikacja czy w postępowaniu nie zaniechano działań, które mogą w zasadniczy sposób wpłynąć na zgodną z prawem eksploatację instalacji.

About the author

Marta Banasiak

Marta Banasiak

aplikant radcowski przy OIRP we Wrocławiu oraz absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Ochrona Środowiska. Od 2016 r. współpracuje z GWW Grynhoff i Partnerzy Radcowie Prawni i Doradcy Podatkowi Sp. P. Specjalizuje się w zagadnieniach szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska, w tym analizach przewidzianych prawem obowiązków w kontekście konkretnych przedsięwzięć, zarówno na etapie procesu inwestycyjnego jak i późniejszego funkcjonowania.
e-mail: marta.banasiak@gww.pl

 

partner medialny

partner medialny