Sankcje w ochronie środowiska

Sankcje w ochronie środowiska. Jedna kara dwie decyzje

Administracyjna kara pieniężna to jedna z sankcji z jaką powinien się liczyć przedsiębiorca, który korzysta ze środowiska w sposób naruszający obowiązujące zasady. Poddając tę sankcję szczegółowej analizie, można zauważyć, że w odniesieniu do różnych kategorii naruszeń, mogą obowiązywać odmienne modele jej wymierzania.

Nierzadko przepisy w sposób jednoznaczny wskazują, że brak realizacji określonego obowiązku skutkuje wymierzeniem administracyjnej kary pieniężnej. Jednocześnie określone są „widełki”, w ramach których porusza się organ ustalając wysokość sankcji. Przedsiębiorca otrzymując decyzję sankcjonującą określone naruszenie, od razu uzyskuje informację, co do wysokości środków finansowych jakie będzie musiał zabezpieczyć na poczet uiszczenia tak ustalonej kary.

Są jednak w szeroko rozumianym prawie ochrony środowiska przypadki, kiedy proces wymierzania sankcji może przebiegać dwuetapowo. Każdy z etapów wieńczy odrębna decyzja (lub decyzje) administracyjna, niemniej obie pozostają ze sobą w ścisłym związku. Mowa tu o tzw. karach biegnących, które – jak sugeruje ich nazwa – biegną przez cały okres trwania naruszenia. Oznacza to, że są one wymierzane od momentu stwierdzenia uchybienia do chwili jego ustania. Ich zastosowanie, przewidziane zostało za określone rodzaje naruszeń i przekroczeń odniesionych do treści posiadanych pozwoleń środowiskowych. Chodzi o przekroczenia w zakresie emitowanych gazów i pyłów do powietrza, przekroczenia dopuszczalnych poziomów hałasu czy naruszenie warunków pozwoleń odpadowych w zakresie sposobów gromadzenia poszczególnych rodzajów odpadów.

Etap I – ustalenie wymiaru kary

Jeśli w wyniku kontroli wojewódzki inspektor ochrony środowiska (WIOŚ) stwierdzi przekroczenie lub naruszenie w jednym ze wskazanych powyżej zakresów, wówczas podejmie dwie aktywności. Po pierwsze WIOŚ przekaże informację o tym fakcie kontrolowanemu przedsiębiorcy, po wtóre wyda decyzję ustalającą wymiar kary biegnącej. Będzie to tzw. decyzja wymiarowa. Wymiar ten to swego rodzaju „stawka”, jaka będzie naliczana za jednostkowy czas trwania naruszenia (dobę lub godzinę – w zależności od rodzaju naruszenia).

Nie jest to bynajmniej decyzja kończąca proces sankcjonowania stwierdzonych uchybień. Choć ustala ona wiele istotnych, z punktu widzenia końcowego wymiaru kary, okoliczności, takich jak rodzaj stwierdzonego naruszenia oraz jego rozmiar, termin od którego kara będzie naliczana, a przede wszystkim sam jednostkowy wymiar kary, to jednak stanowi ona tylko preludium do wydania decyzji, w której określona zostanie ostateczna wysokość sankcji. Ta bowiem uzależniona jest od czasu trwania naruszenia, który w momencie wydawania decyzji wymiarowej nie jest jeszcze znany.

ETAP II – decyzja wieńcząca

W wyniku stwierdzenia przez organ, że dane naruszenie ustało, co może nastąpić zarówno na skutek działań podjętych przez sam organ (a więc z „urzędu”), jak również w wyniku aktywności samego zainteresowanego, wydawana jest decyzja o wymierzeniu kary. To z treści tego dokumentu, przedsiębiorca uzyska informację o wysokości kwoty jaką tytułem kary wymierzono za istniejący stan niezgodności z treścią pozwolenia. Trzeba tylko pamiętać, że decyzji takich teoretycznie może być kilka, ponieważ są one wydawane za okres do ustania naruszeń albo do 31 grudnia każdego roku, w zależności który termin nadejdzie jako pierwszy.

Kwestionowanie decyzji

Warto poznać mechanizm kar biegnących, gdyż pozwoli on uniknąć zaskoczenia związanego z ograniczonymi możliwościami kwestionowania ostatecznego wymiaru tak ustalanej sankcji. W praktyce zdarza się, że przedsiębiorcy otrzymując decyzję wymiarową, zwlekają z jej kwestionowaniem do czasu wydania decyzji, w której wskazana zostanie wysokość całkowitej należności.

Należy jednak zwrócić uwagę, że wszystkie kluczowe ustalenia, które mogą być kwestionowane i bezpośrednio wpływają na finalną wysokość należności, dokonywane są na pierwszym etapie postępowania w przedmiocie wymierzania analizowanej kary. To wtedy ustala się wielkość stwierdzonych nieprawidłowości czy termin, od którego kara będzie naliczana. Etap drugi, to w istocie matematyczne przeliczenie zmierzające do ustalenia finalnego czasu trwania naruszenia i jego przemnożenia przez ustalony wymiar kary. Na tym etapie okolicznością, która może być kwestionowana to termin ustania stanu naruszenia.

Zaniechanie kwestionowania okoliczności ustalanych na etapie wymierzania kary, czyni niemożliwym ich podważanie w postępowaniu zmierzającym do zakwestionowania wysokości kary stwierdzonej decyzją o jej wymierzeniu. Jeśli więc nie zostanie zakwestionowana stwierdzona wielkość naruszenia czy początkowy terminu jego wystąpienia na pierwszym etapie, to okoliczności tej nie uda się już podnieść kwestionując ostateczny kształt ustalonej kary finansowej.

fot. na otwarcie sozosfera.pl

About the author

Marta Banasiak

Marta Banasiak

aplikant radcowski przy OIRP we Wrocławiu oraz absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Ochrona Środowiska. Od 2016 r. współpracuje z GWW Grynhoff i Partnerzy Radcowie Prawni i Doradcy Podatkowi Sp. P. Specjalizuje się w zagadnieniach szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska, w tym analizach przewidzianych prawem obowiązków w kontekście konkretnych przedsięwzięć, zarówno na etapie procesu inwestycyjnego jak i późniejszego funkcjonowania.
e-mail: marta.banasiak@gww.pl

 

partner medialny

partner medialny