W Dzienniku Ustaw RP opublikowana została Ustawa z dnia 9 października 2025 r. o zmianie ustawy o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych oraz niektórych innych ustaw. Mimo, iż głównym założeniem ustawy jest zapewnienie podstaw dla rozwoju morskiej energetyki wiatrowej, ustawą przyjęto również pakiet regulacji dotyczących procesu inwestycyjnego w pozostałych sektorach odnawialnych źródeł energii (OZE). Przepisy te dotyczą przede wszystkim wprowadzenia do polskiego porządku prawnego obszarów przyśpieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii, które weszły w życie 27 listopada 2025 r.
Cel obszarów przyśpieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii
Regulacje dotyczące obszarów przyśpieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii stanowią implementację Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2023/2413 w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (dyrektywa „RED III”). Jednym z założeń dyrektywy RED III jest zapewnienie by proces wydawania pozwoleń dla projektów realizowanych na takich obszarach nie trwał dłużej niż 12 miesięcy.
W uzasadnieniu ustawy podkreślono, że jedną z największych barier w realizacji inwestycji w OZE są złożone procedury administracyjne. Mieszczą się w tym w szczególności lokalizacja inwestycji, procedury środowiskowe oraz długi czas oczekiwania na warunki przyłączenia. Przyjęte przepisy mają pomóc w skróceniu procedur poprzez jasne wyznaczenie terenów o największym potencjale dla OZE, na których obowiązują uproszczone zasady realizacji tego typu inwestycji.
Mapy potencjału OZE oraz mapy wrażliwości przyrody
Dla implementacji do polskiego porządku prawnego obszarów przyśpieszonego rozwoju OZE kluczowym elementem nowych regulacji są mapy potencjału OZE oraz mapy wrażliwości przyrody. Mapy takie są przyjmowane odpowiednio przez ministra właściwego do spraw klimatu oraz regionalnych dyrektorów ochrony środowiska. Mapy mają uporządkować wiedzę na temat terenów najlepiej nadających się do prowadzenia konkretnych inwestycji OZE. Każda mapa ma dotyczyć jednego rodzaju instalacji OZE. wspomniane mapy mają też usystematyzować wiedzę na temat obszarów narażonych na niekorzystne oddziaływanie instalacji.
Mapy nie będą ingerować w toczące się postępowania oraz nie będą narzędziem służącym do skracania procedur administracyjnych. Treść map stanowić będzie jednak podstawę dla wyznaczania obszarów przyśpieszonego rozwoju instalacji OZE.
Obszary przyśpieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii
Obszary przyśpieszonego rozwoju instalacji odnawialnych źródeł energii wyznacza właściwy miejscowo sejmik województwa, przyjmując plan takich obszarów. Wszczęcie procedury może nastąpić na wniosek rady gminy, na terenie której miałby zostać wyznaczony taki obszar.
Każdy obszar przyśpieszonego rozwoju instalacji OZE dotyczy maksymalnie jednego z wymienionych rodzajów odnawialnych źródeł energii:
- energia wiatru na lądzie;
- energia wiatru na morzu;
- energia promieniowania słonecznego;
- energia geotermalna;
- hydroenergia;
- energia otrzymywana z biogazu i biometanu.
Przyjęcie planu dopuszczalne jest wyłącznie na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego umożliwiający realizację konkretnego rodzaju OZE.
Obszary mogą być wyznaczane przede wszystkim na terenach przemysłowych i poprzemysłowych, zdegradowanych i nienadających się do wykorzystania w rolnictwie. Można je również wskazywać na obszarach zabudowanych, na sztucznych zbiornikach wodnych oraz obszarach infrastruktury technicznej i transportowej. Wykluczone jest ich wyznaczanie na terenach form ochrony przyrody, krajobrazów priorytetowych, korytarzach migracyjnych ptaków i ssaków morskich oraz na terenach wskazanych w mapach wrażliwości przyrody.
W planach mają zostać określone dodatkowo środki łagodzące, które inwestor musi zastosować, aby uniknąć, lub jeżeli jest to niemożliwe, zminimalizować negatywny wpływ instalacji OZE na środowisko.
Inwestycje na obszarach przyśpieszonego rozwoju instalacji OZE – uproszczenie procedury środowiskowej
Ustawa wprowadza ułatwienia dla przedsięwzięć realizowanych na terenach objętych planami obszarów przyśpieszonego rozwoju OZE. Inwestycja realizowana na takim obszarze, co do zasady, nie będzie wymagać:
- decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach ani oceny oddziaływania na środowisko dla:
- instalacji wiatrowych kwalifikowanych jako przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko,
- innych instalacji OZE oraz infrastruktury przyłączeniowej kwalifikowanych jako przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko;
- oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.
Inwestycja podlega zgłoszeniu regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska. Zgłoszenie obejmuje informację o lokalizacji inwestycji, zgodności z planem obszaru przyśpieszonego rozwoju OZE oraz środkach łagodzących. Brak sprzeciwu w terminie:
- 30 dni dla projektów poniżej 150 kW;
- 45 dni dla projektów 150 kW i większych
umożliwi inwestorowi realizację przedsięwzięcia bez konieczności uzyskania odrębnej decyzji.
Zgłoszenie sprzeciwu oznacza obowiązek uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji. Jeżeli jednak powodem zgłoszenia sprzeciwu jest okoliczność, iż inwestycja może oddziaływać na środowisko w sposób niezidentyfikowany w planie obszaru przyśpieszonego rozwoju OZE, a środki łagodzące są zdaniem organu niewystarczające, postępowanie ogranicza się wyłącznie do tego niezidentyfikowanego wcześniej zakresu, a termin na wydanie takiej decyzji wyniesie 6 miesięcy (z możliwością przedłużenia terminu przez organ).
Opłata solidarnościowa
Ustawa wprowadza zwolnienie z opłaty solidarnościowej dla przedsiębiorcy, który:
- pobiera energię elektryczną linią bezpośrednią z instalacji położonej na obszarze przyspieszonego rozwoju OZE,
- jest wpisany do wykazu odbiorców przemysłowych.
Wpływ na przyśpieszenie inwestycji OZE
Przyjęte regulacje są krokiem w stronę uproszczenia procesu inwestycyjnego w branży. Obszary przyśpieszonego rozwoju instalacji OZE wskażą inwestorom tereny korzystne dla prowadzenia tego typu inwestycji. Dodatkowo, z uwagi na wymóg obowiązywania właściwego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, realizacja inwestycji na takim obszarze nie wymaga przeprowadzenia etapu planistycznego. Co do zasady, w przypadku niezgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu, realizacja takiego przedsięwzięcia nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowej.
Należy jednak zwrócić uwagę, że skuteczność powołanych przepisów jest uzależniona od organów odpowiedzialnych za przyjęcie planów obszarów przyśpieszonego rozwoju odnawialnych źródeł energii. Przepisy nie nakładają na sejmiki województwa obowiązku wyznaczania obszarów poza pierwszym planem w każdym województwie. Liczba przyjmowanych planów, a w konsekwencji zakres terenów objętych uproszczeniami, zależne więc będą w głównej mierze od działań sejmików województwa. O tym, na ile nowe przepisy okażą się efektywne, przesądzi zatem dopiero ich praktyczne stosowanie.
Artykuł opublikowany w ramach współpracy z Kancelarią Polowiec i Wspólnicy – partnerem merytorycznym serwisu sozosfera.pl
