Komisja Europejska (KE) przedstawiła propozycję rewizji EUETS (ang. European Union Emissions Trading System, czyli unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych). Swoimi spostrzeżeniami na ten ten temat podzielił się Warsaw Enterprise Institute (WEI). Jak podkreśla organizacja, Europa nie potrzebuje łagodniejszej wersji wadliwego rozwiązania. W opinii WEI potrzebne są ulgi podatkowe za dekarbonizację (DTC) i fundusze szybkiej innowacji (RIF) zamiast handlu emisjami.
Jakie propozycje przedstawiła Komisja?
Propozycję dla wdrażania EUETS na lata 2031–2040 KE przedstawiła 17 lipca. Liniowy współczynnik redukcji emisji ma spaść z 4,3 do 3,7% w latach 2031–2035 i do 1,7% w latach 2036–2040. Darmowe uprawnienia dla sektorów objętych mechanizmem granicznym mają pozostać na poziomie 15% w latach 2034–2037. Ich pełne wygaszenie zaplanowano na rok 2038. Do tego dochodzi Bank Dekarbonizacji Przemysłu o wartości 100 mld euro, ETS Investment Booster oparty na 400 mln uprawnień od 2027 roku, warta 6 mld euro korekta benchmarków oraz 250 mln ton nowych uprawnień, które Komisja wystawi na aukcjach, aby sfinansować zakup certyfikowanych pochłonięć dwutlenku węgla – wymienia KE. Żaden z wymienionych elementów nie dotyka konstrukcji ETS – zaznaczyło WEI.
– Bruksela przestawiła prędkość na bieżni i nazwała to gruntowym remontem. Pułap emisji nadal ustala się administracyjnie, podaż uprawnień nadal jest decyzją polityczną, cena nadal pozostaje zakładnikiem tej decyzji, a europejski przemysł nadal płaci za przywilej zgadywania, jaka będzie przyszłość. Wolniej opadający pułap połączony z większą liczbą darmowych uprawnień nie czyni sygnału cenowego bardziej wiarygodnym. Czyni go jedynie bardziej jawnie politycznym – powiedział Sebastian Stodolak, wiceprezes WEI.
Problemy z EUETS
Jak zaznacza WEI, raport ekonomisty Marka Lachowicza dokumentuje dlaczego obecny system zawodzi. Według niego objęte ETS firmy nie mają dla uprawnień żadnego substytutu i muszą je kupować po każdej cenie. Podaż nie wynika z decyzji producentów reagujących na popyt, a z decyzji regulatora reagującego na naciski. Testy statystyczne wskazują na występowanie baniek cenowych na rynku ETS w latach 2017–2023. To natomiast uniemożliwia domknięcie rachunku dwudziestoletnich inwestycji dekarbonizacyjnych.
Jak przekazał WEI, przy obecnych poziomach system zabiera europejskiej gospodarce około 46 mld euro rocznie. Według zawartych w raporcie danych, ta wzrasta w kierunku 140 mld euro rocznie, przy cenie zbliżającej się do 200 euro za tonę. Udział Polski to nawet 12,9 mld euro rocznie. Gdy ETS2 obejmie paliwa transportowe i ogrzewanie budynków, obciążenie dochodzi do 352 euro na mieszkańca. Propozycja KE nie zmienia w istotny sposób tej sytuacji.
Alternatywa dla EUETS
WEI proponuje, by ulgi podatkowe za dekarbonizację nagradzały zmierzoną redukcję emisji obniżeniem zobowiązania podatkowego. Firma modernizująca proces, wymieniająca flotę bądź paliwo, miałaby zatrzymywać więcej tego, co zarobi. Proporcjonalnie do tego, o ile faktycznie ograniczyła emisje. Wybór technologii pozostaje po stronie tego, kto zna własną linię produkcyjną, a państwo płaci za wynik, nie za dokumentację biurokratycznej zgodności z przepisami.
Fundusze szybkiej innowacji uderzają natomiast w koszt kapitału. Pozwalają na wolne od podatku inwestycje w środki trwałe i ochronę środowiska, obniżając próg rentowności projektów dekarbonizacyjnych i uruchamiając finansowanie prywatne w skali, której transformacja faktycznie wymaga.
– Handel emisjami zakłada, że regulator zna właściwą ilość dwutlenku węgla i potrafi odkryć właściwą cenę dekretem. Ulgi podatkowe i fundusze innowacyjne zakładają coś przeciwnego, co akurat jest prawdą. Jedno podejście eksportuje przemysł i importuje stagnację. Drugie nagradza każdego, kto ogranicza emisje, niezależnie od tego, na jaką technologię postawił – dodał Sebastian Stodolak.
Na podstawie nadesłanej informacji
graf. Sozosfera.pl/Canva AI (obrazek ilustracyjny)
