Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji

Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji

W związku z trwającą pandemią koronawirusa, Rada Ministrów nałożyła na niektóre obiekty handlowe i zakłady pracy, stacje benzynowe, szpitale i urzędy obowiązek zapewnienia rękawiczek jednorazowych lub środków do dezynfekcji rąk. Pojawiła się więc pewna wątpliwość: czy wskazane podmioty powinny doliczać do opłat środowiskowych emisję zanieczyszczeń ze stosowania środków do dezynfekcji? Problem jest szczególnie palący, biorąc pod uwagę, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska stwierdziło, iż opłata się należy, natomiast niektóre urzędy marszałkowskie zapowiadają, że nie będą jej pobierać.

Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji – analiza przepisów

Jedną z podstawowych zasad, która rządzi polskim systemem ochrony środowiska, jest zasada „zanieczyszczający płaci”. Zgodnie z jej regulacją, wynikającą z art. 7 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (t.j. DzU z 2020 r. poz. 1219, z późn. zm. P.o.ś.) – „Kto powoduje zanieczyszczenie środowiska, ponosi koszty usunięcia skutków tego zanieczyszczenia”. W praktyce realizacji tej zasady służą instrumenty ekonomiczne takie jak opłaty za korzystanie ze środowiska czy kary pieniężne za wprowadzanie zanieczyszczeń niezgodnie z warunkami określonymi w pozwoleniu na korzystanie ze środowiska. Artykuł 273 ust. 1 P.o.ś. reguluje jeden z takich instrumentów i wskazuje, że opłata za korzystanie ze środowiska jest ponoszona m.in. za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Należy też w tym miejscu wskazać na art. 275 P.o.ś., zgodnie z którym „Do ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz administracyjnych kar pieniężnych są obowiązane, z zastrzeżeniem art. 284 ust. 2, podmioty korzystające ze środowiska”. Podmioty te zostały szczegółowo zdefiniowane w art. 3 pkt 20 P.o.ś., jednakże art. 284 ust. 2 P.o.ś. zwalnia osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami z obowiązku ponoszenia opłaty za korzystanie ze środowiska – o ile to korzystanie nie wymaga uzyskania pozwolenia emisyjnego.

Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji – nieistotny sposób emisji

Jedna z wątpliwości, jaka pojawia się przy próbie analizy zagadnienia, to pytanie, czy w tej sytuacji, z jaką mamy do czynienia przy stosowaniu środków do dezynfekcji, można w ogóle mówić o emisji do powietrza. Przez emisję ustawa rozumie wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi: substancje lub energie, takie jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne. Z kolei powietrze zdefiniowane jest w ustawie P.o.ś. jako powietrze znajdujące się w troposferze, z wyłączeniem wnętrz budynków i miejsc pracy. W tym miejscu podkreślić należy, że – z punktu widzenia obowiązku ponoszenia opłat – nie ma znaczenia, czy emisja odbywa się w sposób zorganizowany (za pośrednictwem przeznaczonych do tego urządzeń), czy też niezorganizowany (np. przez zwykłe wietrzenie pomieszczeń), jako że sam ustawodawca nie wprowadził takiego rozróżnienia. Część prawników podkreśla, że przyjęta przez ustawodawcę definicja powietrza prowadziłaby do wniosku, że opłacie podlegałaby jedynie emisja z dozowników znajdujących się na zewnątrz budynków, wyłączając te zlokalizowane w środku. Istnieją jednak głosy, które podkreślają, że budynki i miejsca pracy są wentylowane, w związku z czym, wymieniając powietrze, związki i substancje odprowadzane są na zewnątrz, co powoduje emisję do powietrza.

Kwestionowanie obowiązku uiszczania opłaty

Obowiązek, który został nałożony na część przedsiębiorców, dotyczący zapewnienia jednorazowych rękawiczek lub środków do dezynfekcji, a także regularnego dezynfekowania stanowiska, wynika z § 10 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 2021 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (DzU z 2021 r. poz. 512). W tym miejscu pojawia się kolejne pytanie: czy podmioty korzystające ze środowiska powinny ponosić opłaty z tego tytułu, biorąc pod uwagę, że obowiązek korzystania ze środków dezynfekcyjnych został narzucony w rozporządzeniu i ma na celu ochronę życia i zdrowia ludzi oraz zapewnienie bezpieczeństwa powszechnego? Nie można bowiem uznać, że jest to klasyczny sposób korzystania ze środowiska, w celu osiągnięcia określonych efektów (np. gospodarczych). Co więcej, podkreśla się, że wnoszone opłaty za korzystanie ze środowiska nie mają charakteru ekwiwalentnego, a w zamian za ich wniesienie podmiot nie otrzymuje żadnego świadczenia, co sprawia, że opłaty takie nie powinny być wykorzystywane w celu przysporzenia dodatkowych środków finansowych, które w normalnych warunkach nie byłyby wygenerowane. Autorzy artykułu w pełni zgadzają się ze przytoczonym stanowiskiem, zgodnie z którym odgórne narzucenie obowiązku wykorzystywania w trakcie działalności środków dezynfekcyjnych jest przesłanką do nieuwzględnienia przy ustalaniu wysokości opłat emisji związanej z wykorzystywaniem tych środków.

Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji – stanowisko Ministerstwa Klimatu i Środowiska

Ministerstwo Klimatu 15 lipca 2020 r. odpowiedziało na pismo Dyrektora Departamentu Ochrony Środowiska Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego z 3 lipca 2020 r. w sprawie naliczania opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, w tym ze środków dezynfekujących. Stanowisko resortu wyraźnie wskazuje na obowiązek uiszczania opłaty za korzystanie ze środowiska za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza. Resort podkreślił, że opłatę ponosi się za wszystkie substancje wprowadzone do powietrza w danym okresie rozliczeniowym, także wprowadzane w sposób niezorganizowany, co dotyczy również środków dezynfekcyjnych. W piśmie zaznaczono, że Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. DzU poz. 1842, ze zm.) nie zwolniła podmiotów korzystających ze środowiska z obowiązku ponoszenia opłat za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, w tym szczególnie ze środków dezynfekcyjnych. Ministerstwo również wskazało, że zarówno prawidłowość założeń przyjętych przez podmiot korzystający ze środowiska, jak i sposób wyliczenia wysokości opłat oraz inne ustalenia dokonane przez podmiot na potrzeby określenia wysokości opłat z tytułu wprowadzania substancji do powietrza, podlegają ocenie i weryfikacji wyłącznie przez organ właściwy w sprawach opłat, tj. urząd marszałkowski.

Stanowisko urzędów marszałkowskich

Należy zauważyć, że odpowiedź resortu, niebędąca wiążącą wykładnią przepisów, nie rozwiała wątpliwości urzędów marszałkowskich ani przedsiębiorców. Część urzędów zapowiedziała, że uwzględni wskazaną interpretację Ministerstwa (m.in. lubuski czy dolnośląski), natomiast niektórzy urzędnicy zapowiedzieli, że nie będą rozliczać przedsiębiorców (m.in. województwo pomorskie). Nie tylko oni powołują się na art. 2 ust. 2 P.o.ś., która zwalnia z ponoszenia opłat w razie prowadzenia działań ratowniczych. Zgodnie z tymi opiniami, stosowanie środków dezynfekcyjnych, których celem jest powstrzymanie rozprzestrzeniania się wirusa, zaliczyć można do działań ratowniczych, chociaż nawet w tym miejscu podkreśla się płynny i ocenny charakter działań ratowniczych.

Opłata środowiskowa a środki do dezynfekcji – realny problem przedsiębiorców

Opisane wątpliwości stanowią realny problem podmiotów, które do 31 marca br. zobowiązane są do uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska. Jednakże należy podkreślić, że – w opinii autorów niniejszego artykułu – stanowisko resortu jest absurdalne i prowadzi do negatywnych konsekwencji. Jeśli w rzeczywistości niektóre urzędy marszałkowskie nie będą pobierały wspomnianej opłaty, wówczas sytuacja przedsiębiorców będzie różniła się w zależności od województwa, w jakim się znajdują.

Artykuł opublikowany w ramach współpracy z Kancelarią Prawną Schampera, Dubis, Zając i Wspólnicy sp. k., SDZLEGAL SCHINDHELM

SDZLEGAL

fot. na otwarcie sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

reklama

 

partner merytoryczny