W ustawie Prawo wodne określono ogólne warunki ochrony wód przed zanieczyszczeniem azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych.
Ochrona wód przed azotanami w działalności rolniczej
We wspomnianej ustawie, w przepisie ogólnym, znajduje się zapis mówiący, że produkcję rolną, w tym działy specjalne produkcji rolnej, oraz działalność, w ramach której są przechowywane nawozy naturalne lub stosowane są nawozy, prowadzi się w sposób zapobiegający zanieczyszczaniu wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych i ograniczający takie zanieczyszczenie.
Dopełnieniem przepisów ustawy są reguły wskazane w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 2023 r. w sprawie „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” (dalej program działań). Określają one m.in. sprawy dotyczące ograniczenia rolniczego wykorzystania nawozów, okresy nawożenia, warunki przechowywania nawozów oraz postępowanie z odciekami. Reguły te wskazują także dawki i metody nawożenia azotem oraz sposoby dokumentowania realizacji zadań określonych w niniejszym programie działań.
Opłaty (kary) i ich stawki
Konsekwencją nieprzestrzegania wymagań ustawy i programu działań jest konieczność poniesienia opłaty (kary) przez osoby odpowiedzialne za naruszenia określonych zasad. Opłaty takie są naliczane m.in. za:
– stosowanie nawozów niezgodnie z programem działań lub z planem nawożenia azotem;
– przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z programem działań;
– prowadzenie dokumentacji realizacji programu działań niezgodnie z przepisami albo za jej brak;
– brak planu nawożenia azotem.
W obwieszczeniu Ministra Infrastruktury z dnia 23 października 2024 r. w sprawie wysokości maksymalnych stawek opłaty za naruszenie „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”, obowiązującej od 1 stycznia 2025 r. wskazano, że opłaty wynoszą:
– 2936,53 zł za stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami wydanymi na podstawie programu działań lub z planem nawożenia azotem;
– 4404,8 zł za przechowywanie nawozów naturalnych niezgodnie z planem nawożenia;
– 734,13 zł za prowadzenie dokumentacji realizacji „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” niezgodnie z regułami w nim określonymi albo za jej brak;
– 734,13 zł za brak planu nawożenia azotem.
Ochrona wód przed azotanami – kto nakłada opłaty (kary) i w jakiej formie są one wymierzane?
Opłaty nakłada, po przeprowadzaniu postępowania administracyjnego i po wcześniejszej kontroli u rolnika, wojewódzki inspektor ochrony środowiska.
Decyzja administracyjna wymierzająca opłatę zawiera wszystkie elementy określone w kodeksie postępowania administracyjnego. Dodatkowo w decyzji wskazuje się numer rachunku bankowego, na który powinna zostać uiszczona opłata. Opłatę wnosi się w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna.
Rolnikowi, który otrzyma decyzję wymierzającą opłatę przysługuje możliwość bezpłatnego odwołania do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w terminie 14 dniu od momentu jej otrzymania. W przypadku złożenia odwołania decyzja staje się ostateczna, dopiero gdy rozstrzygnięcie wyda organ odwoławczy.
Opłata nieuiszczona w terminie podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ochrona wód przed azotanami – słowem podsumowania
Wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska przeprowadzają u rolników zarówno kontrole planowe, jak i interwencyjne . Konsekwencją ich nieprzestrzegania są opłaty (kary). Dodatkowo wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska posiadają możliwość wydawania decyzji nakazowych, którymi wskazują na konieczność usunięcia nieprawidłowości w określonym terminie.
W procesie tym, patrząc na wysokość opłat jakie mogą nakładać wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska, powinno się rozważyć zmianę polegającą na tym aby obecną formę decyzji administracyjnych przekształcić w formę wykroczenia.
fot. na otwarcie sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
