Kontrole WIOŚ

Kontrole WIOŚ, czyli co każdy przedsiębiorca wiedzieć powinien

cz. 1. Rodzaje kontroli

Prowadząc działalność związaną z korzystaniem ze środowiska, przedsiębiorca musi liczyć się z ewentualną kontrolą inspektorów wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska (WIOŚ) i weryfikacją realizacji spoczywających na nim obowiązków środowiskowych. W zależności od rodzaju podejmowanej wobec przedsiębiorcy kontroli zastosowanie znajdą różne regulacje, określające zasady ich prowadzenia.

Ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska

Jednym z podstawowych aktów prawnych, odnoszących się do tematyki kontroli w ochronie środowiska, jest ustawa o Inspekcji Ochrony Środowiska (ustawa IOŚ). To właśnie ta regulacja stanowi źródło wiedzy o zasadach funkcjonowania tej instytucji. Dowiemy się z niej m.in. kto może przeprowadzić kontrolę, w jakim zakresie, na podstawie jakich dokumentów oraz jakie uprawnienia przysługują inspektorom przeprowadzającym kontrolę. W ustawie tej wprowadzono również bardzo ważny podział kontroli, który – choć na pierwszy rzut oka może wydawać się nieistotny – w praktyce ma ogromne znaczenie, bowiem wpływa na zakres praw i obowiązków zarówno kontrolowanego, jak i kontrolującego.

Kontrole WIOŚ a ustawa Prawo przedsiębiorców

Zanim jednak przejdziemy dalej i dokonamy (w ślad za ustawą „inspekcyjną”) podziału kontroli, musimy wspomnieć o ustawie Prawo przedsiębiorców. Jest to niezwykle istotna regulacja, w której kontrolom poświęcony został cały rozdział 5. Ustawa ta odnosi się do tematyki prowadzenia kontroli w ogóle, nie tylko z zakresu ochrony środowiska, i określa wiele ciekawych instytucji mających w swym założeniu stanowić parasol ochronny dla przedsiębiorcy przed nadmierną uciążliwością prowadzonych kontroli. To w tej ustawie znajdują się zapisy określające obowiązek zawiadomienia o planowanym wszczęciu kontroli, możliwym czasie jej trwania czy regulacje uprawniające przedsiębiorcę do złożenia sprzeciwu od czynności kontrolnej, która – w jego ocenie – podjęta została z naruszeniem obowiązujących przepisów ustawy. Analizując jednak te przepisy, należy zachować daleko idącą ostrożność, jako że w ślad za nimi ustawodawca określił szereg sytuacji, w których instytucje ochronne nie będą miały zastosowania.

Istotne przy tym jest to, że obie ww. regulacje wzajemnie się na siebie nakładają i dopiero zastosowane łącznie dają pełny obraz praw i obowiązków podmiotów uczestniczących w kontroli z zakresu ochrony środowiska. Może się bowiem okazać, że część przepisów ochronnych nie będzie miała w konkretnym przypadku zastosowania.

Jakie wyróżniamy kontrole WIOŚ?

Zgodnie z przepisami ustawy IOŚ, kontrole przedsiębiorców wykonuje się na zasadach określonych w rozdziale 5 ustawy Prawo przedsiębiorców. I byłoby to zgodne z tym, o czym mowa była powyżej, gdyby nie fakt, że w stosunku do kontroli określanych jako pozaplanowe ta sama ustawa wyłącza szereg regulacji ochronnych.

Jeśli przyjrzymy się przepisom inspekcyjnym bliżej, zauważymy, że wprowadza ona podział kontroli prowadzonych przez WIOŚ na kontrole planowe i pozaplanowe. Jednak podział ten nie jest czysto formalny.

Kontrolą planową, jak sama nazwa wskazuje, jest kontrola, która została zaplanowana, a więc uwzględniona w rocznym harmonogramie kontroli (tzw. planie kontroli) przy uwzględnieniu odpowiednich kryteriów, takich jak chociażby potrzeba zapewnienia systematycznej oceny zagrożeń życia i zdrowia ludzi oraz środowiska wynikająca z rodzaju i charakteru działalności podmiotów korzystających ze środowiska.

Kontrole pozaplanowe z kolei dzielą się na te, które przeprowadzane są na wniosek organów administracji publicznej lub podmiotów, o ile przepisy szczególne przewidują możliwość występowania z takim wnioskiem, oraz na kontrole interwencyjne. Te ostatnie to kontrole przeprowadzane w związku z rozpatrywaniem skarg i interwencji dotyczących zanieczyszczenia środowiska lub podejrzenia wystąpienia takiego zanieczyszczenia, wystąpienia poważnych awarii lub w celu przeciwdziałania popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia.

Istotne by ustalić prawa i obowiązki stron

Tak więc w odniesieniu do kontroli pozaplanowych nie będą stosowane przykładowo zawiadomienie przedsiębiorcy o zamiarze wszczęcia kontroli czy granice czasowe jej trwania. Jeśli do tego dodamy wyłączenia zawarte w samej ustawie Prawo przedsiębiorców, robi się nam niezły labirynt, z którego czasem trudno znaleźć wyjście.

Dlatego w sytuacji, gdy przedsiębiorca staje oko w oko z kontrolującym inspektorem WIOŚ, w pierwszej kolejności powinien ustalić, jaki charakter ma podejmowana wobec niego kontrola. Pozwoli to określić, w oparciu o jakie regulacje będzie ona prowadzona, a w konsekwencji – jakie będą prawa i obowiązki obu stron.

fot. na otwarcie sozosfera.pl

Artykuł został opublikowany w ramach współpracy z Kancelarią Ochrony Środowiska

Kancelaria Ochrony Środowiska
Marta Banasiak

Marta Banasiak

prawnik specjalizujący się w zagadnieniach prawa ochrony środowiska, w tym odnoszących się do kontroli WIOŚ w przedsiębiorstwie oraz postępowań administracyjnych dotyczących kwestii środowiskowych.
Wieloletnia praktyka zawodowa związana z zagadnieniami prawa ochrony środowiska, w tym niemal dwuletnie doświadczenie w organie administracji rządowej, pozwalają jej spojrzeć na zagadnienia kontroli oraz postępowań administracyjnych z szerokiej perspektywy.
W 2018 r. ukończyła aplikację radcowską przy Okręgowej Izbie Radców Prawnych we Wrocławiu. Aktualnie związana z Kancelarią Ochrony Środowiska.
e-mail: kancelariabanasiak@gmail.com

partner merytoryczny

reklama

 

partner merytoryczny