Weryfikacja instalacji do zagospodarowania odpadów

Kłopotliwy art. 38a ustawy o odpadach

Zapoczątkowana w styczniu 2012 r. tzw. rewolucja śmieciowa, czyli wejście w życie Ustawy z 1 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 152, poz. 897, ze zm.), spowodowała konieczność sporządzenia i przyjęcia przez organy samorządu województwa wojewódzkich planów gospodarki odpadami (WPGO). Obecnie trwa proces aktualizacji tych dokumentów, co nastręcza sporo wątpliwości interpretacyjnych.

Jednym z obligatoryjnych elementów WPGO jest określenie regionów gospodarki odpadami komunalnymi, a także wskazanie w nich regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK) oraz instalacji przewidzianych do zastępczej obsługi tych regionów, w przypadku, gdy znajdujący się w nich RIPOK ulegnie awarii lub nie będzie mógł przyjmować odpadów z innych przyczyn. Obowiązkowym elementem WPGO jest także plan zamykania instalacji niespełniających wymagań ochrony środowiska (art. 35 ust. 4 Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach – DzU z 2013 r. poz. 21, ze zm.).

Począwszy od uchwalenia Ustawy z 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 r. poz. 122), WPGO mogą także wskazywać na spalarnię odpadów jako ponadregionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych, pochodzących z więcej niż jednego regionu gospodarki odpadami (art. 35 ust. 4b ustawy o odpadach).

Weryfikacja instalacji do zagospodarowania odpadów

Jeszcze w 2012 r., w trakcie prac nad tworzeniem planów wojewódzkich, dokonywano weryfikacji już funkcjonujących instalacji do zagospodarowania odpadów pod kątem spełniania przez nie ustawowo określonych wymogów, pozwalających na przyznanie im statusu RIPOK-a (w oparciu o art. 3 ust. 3 pkt 15c nieobowiązującej już Ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach). Funkcjonujące w styczniu 2012 r. instalacje niespełniające wymogów dla RIPOK-a, ale nie podpadające pod konieczność ich zamknięcia, były uwzględnianie w WPGO jako instalacje przewidziane do zastępczej obsługi danego regionu.

W trakcie tworzenia WPGO brano również pod uwagę zakłady, co do których jeszcze przed wejściem w życie ustawy z 1 lipca 2011 r. podjęto określone działania, zmierzające do ich powstania bądź rozbudowy. Zgodnie z przyjętymi przepisami przejściowymi, obiekty, które funkcjonowały na dzień 1 stycznia 2012 r. i spełniały wymogi dla RIPOK-u, oraz te, dla których przed 1 stycznia 2012 r. wydano decyzję środowiskową lub decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu na budowę (rozbudowę) instalacji, a mających dopiero spełniać wymogi dla RIPOK-u, obligatoryjnie musiały zostać uwzględnione w uchwale w sprawie wykonania WPGO, a co za tym idzie – były wpisywane w pierwszej kolejności do postanowień planów wojewódzkich.

RIPOK regionalna instalacja przetwarzania odpadów komunalnych

Analizy dotyczące uwzględnienia określonych zakładów jako RIPOK-ów, instalacji zastępczych bądź jako planowanych RIPOK-ów zarządy województw prowadziły głównie w oparciu o nadsyłane przez prowadzących instalacje ankiety dotyczące administrowanych przez nich obiektów, a przede wszystkim na bazie posiadanych dla tych instalacji decyzji warunkujących ich powstanie i eksploatację: decyzję środowiskową, pozwolenie na budowę czy też pozwolenie zintegrowane.

Plany inwestycyjne – uszczegółowienie i uzupełnienie WPGO

Wystarczyły trzy lata funkcjonowania w nowych realiach prawnych i technologicznych dotyczących eksploatacji instalacji do zagospodarowania odpadów komunalnych, a już uznano, że w trakcie opracowywania WPGO w 2012 r. nastąpiło przewymiarowanie planowanych mocy przerobowych zakładów do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych. Uznano również, że w wojewódzkich planach gospodarki odpadami nie uwzględniono hierarchii postępowania z odpadami, w tym zaplanowania odpowiednich instalacji do przetwarzania odpadów. Elementem, który ma pozwolić na poprawę sytuacji, mają być plany inwestycyjne, stanowiące uszczegółowienie i uzupełnienie WPGO, poprzez wskazanie tych instalacji, które są potrzebne i powinny być wybudowane w województwie. Zgodnie z celem nowelizacji ustawy o odpadach (wskazanym w uzasadnieniu jej projektu), wprowadzenie obowiązku sporządzania planów inwestycyjnych ma służyć wskazaniu infrastruktury niezbędnej dla osiągnięcia zgodności z unijnymi dyrektywami w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi, w tym wdrożenia hierarchii sposobów postępowania z odpadami, osiągnięcia wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu oraz ograniczenia składowania odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.

W związku z ww. nowelą, w sejmikach województw trwają obecnie intensywne prace nad aktualizacją obowiązujących WPGO oraz opracowaniem wymaganych planów inwestycyjnych.

Artykuł 38a – recepta na realizację założeń i celów

Regulacją, mającą zapewnić realizację ww. założeń i celów, jest m.in. art. 38a ustawy o odpadach, zgodnie z którym w sytuacji, gdy instalacja przeznaczona do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych a także pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, o ile są przeznaczone do składowania, nie została ujęta w wojewódzkim planie gospodarki odpadami – odmawia się wydania decyzji środowiskowej, pozwolenia na budowę, pozwolenia zintegrowanego lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów z tej instalacji. W świetle założeń prawodawcy, niniejsza regulacja ma pozwolić na zapewnienie racjonalnej gospodarki odpadami oraz powstawanie takich instalacji, które faktycznie są niezbędne.

MBP mechaniczno-biologiczne przetwarzanie odpadów

Zgodnie z przyjętymi założeniami, przepis ten nie dotyczy tych obiektów, które – spełniając wymogi dla RIPOK-u – były już uwzględnione w WPGO w 2012 r. jako instalacje regionalne, oraz tych zakładów, które posiadały np. decyzję środowiskową, wydaną przed 1 stycznia 2012 r., i zostały w WPGO wpisane jako planowany RIPOK. Co do tych drugich, warunkiem niepodpadania pod zakres nowego art. 38a ustawy o odpadach było zgłoszenie budowy instalacji najpóźniej do dnia wejścia w życie noweli, tj. do 6 lutego 2015 r.

Rozpatrując zakres przedmiotowy wspomnianego przepisu, w ujęciu zarówno technologicznym, związanym z rodzajem odpadów przetwarzanych w każdej z wymienionych instalacji, jak i systemowym, regulacja ta będzie mogła obejmować obiekty do mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych, zakłady do termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych, kompostownie odpadów zielonych i – w końcu – składowiska odpadów komunalnych.

O ile wobec funkcjonujących od 2012 r. RIPOK-ów oraz tych wówczas planowanych, dla których przed 6 lutego 2015 r. zgłoszono rozpoczęcie budowy instalacji przepis ten nie znajdzie zastosowania, a obiekty te, jak należy sądzić, zostaną uwzględnione w aktualizowanych WPGO, o tyle wobec pozostałych zakładów w istocie od uznania zarządu województwa, a dalej sejmiku województwa, będzie zależało istnienie i dalsze funkcjonowanie na rynku gospodarowania odpadami komunalnymi. W szczególności należy mieć na uwadze fakt, że w trakcie opracowywania WPGO podmioty prowadzące instalacje nie posiadają w zasadzie żadnych instrumentów, które pozwalałyby na skuteczną ingerencję w działania organów samorządu województwa. W tym kontekście słusznie podnosi się, że – decydując się na przyznawanie i odbieranie przez sejmik województwa statusu RIPOK-a – ustawodawca pozbawił podmioty prowadzące tego typu obiekty szeregu środków ochrony prawnej, zwłaszcza procesowej, które przewidziane są w ogólnej procedurze administracyjnej, regulującej wydawanie decyzji administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2016 r., sygn. akt II OSK 1481/15). Analogicznie należy wskazać, iż nie ma obecnie regulacji określających możliwość występowania z konkretnym wnioskiem o wpisanie do planu wojewódzkiego, normy określającej treść wniosku, termin jego złożenia, termin rozpatrzenia wniosku czy też wskazującej na podstawy odmowy wpisu instalacji do WPGO.

Weryfikacja instalacji do zagospodarowania odpadów

Warto w tym miejscu zauważyć, że o ile przy tworzeniu WPGO w 2012 r. uwzględniano określone instalacje, dokonując ich analizy głównie na podstawie posiadanych decyzji administracyjnych, o tyle w świetle art. 38a ustawy o odpadach dopiero ujęcie obiektu w treści WPGO będzie stwarzało określonym podmiotom możliwość uzyskania niezbędnych decyzji. Krótko mówiąc, to od uznania zarządu województwa będzie zależało funkcjonowanie określonych instalacji na rynku zagospodarowania odpadów komunalnych. W tym miejscu warto zauważyć, że art. 38a obejmie nie tylko dopiero powstające, zupełnie nowe instalacje, co do których wymagane jest pozyskanie np. decyzji środowiskowej czy też pozwolenia na budowę. W wielu wypadkach przepis ten będzie mógł dotyczyć takiej instalacji, która nie została wpisana do WPGO w 2012 r. z braku wymaganej decyzji, lecz uzyskała ją po 1 stycznia 2012 r., została wybudowana po 6 lutego 2015 r. i nie było możliwości zgłoszenia jej budowy przed tą datą, instalacji tej nie uwzględniono jednak w treści nowego WPGO i de facto nie może ona być eksploatowana, ponieważ, na gruncie art. 38a, nie otrzyma wymaganego prawem pozwolenia emisyjnego (np. pozwolenia zintegrowanego).

Konsultacje społeczne WPGO i skarga do sądu administracyjnego

Środkiem pozwalającym podmiotom zarządzającym zakładami zagospodarowania odpadów na zgłoszenie swoich uwag czy wniosków do projektu WPGO są – przeprowadzane w trakcie tworzenia tego dokumentu – konsultacje społeczne. Jak jednak wiadomo, złożone wnioski czy uwagi nie są dla zarządu województwa wiążące.

Z kolei narzędziem pozwalającym kwestionować przedsiębiorcom uznaniowe rozstrzygnięcia organów samorządu województwa jest skarga do sądu administracyjnego, złożona w trybie i na zasadach określonych w Ustawie z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. DzU z 2016 r. poz. 718, ze zm.). Należy jednak podkreślić, że postępowania przed sądem administracyjnym są z reguły długotrwałe, co dla prowadzącego instalację, szczególnie istniejącą, której nie uwzględniono w WPGO i która w związku z tym nie może rozpocząć swojej pracy, ma fundamentalne znaczenie w zakresie zarówno możliwości prowadzenia działalności, jak i poczynionych na ten obiekt nakładów inwestycyjnych oraz generujących się kosztów wynikających z braku jej faktycznej eksploatacji.

fot. 4 x sozosfera.pl

reklama

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny