Dyrektor parku narodowego

Dyrektor parku narodowego w systemie organów ochrony środowiska

Podstawową rolę w polskim systemie ochrony środowiska odgrywa Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. DzU z 2018 r., poz. 799, z późn. zm. – P.o.ś.). Zawiera ona niemal wszystkie zasady ogólne rządzące prawem ochrony środowiska jako dziedziną prawa i nauki (pewne wyjątki w tym zakresie wprowadziła Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, o czym będzie mowa w dalszej części rozważań) oraz definicje i podstawowe pojęcia, które są wspólne dla wszystkich aktów prawnych z zakresu ochrony środowiska. Niektóre zagadnienia szczegółowe ustawa reguluje natomiast w sposób wyczerpujący. Dlatego, ustalając relacje pomiędzy rozwiązaniami w niej zawartymi a tymi wynikającymi z innych aktów materialnoprawnych, należy zacząć od art. 1 P.o.ś., który określa zakres przedmiotowy tej regulacji. Wynika z niego, że ustawa zawiera wiele rozwiązań wspólnych dla całej dziedziny prawa ochrony środowiska. Z tego powodu wskazane jest, aby interpretacja przepisów w szczegółowych aktach prawnych uwzględniała postanowienia komentowanej ustawy.

Pojęcie organu ochrony środowiska

Pamiętanie o tej regule jest niezwykle istotne również przy ustalaniu systemu organów środowiska oraz roli, jaką poszczególne z nich mają do odegrania w zakresie ochrony środowiska. Na pojęcie organu ochrony środowiska składają się dwa elementy: podmiotowy i przedmiotowy. Pierwszy pozwala nam ocenić, czy w konkretnym przypadku w obrocie prawnym występuje organ administracji (tylko te bowiem nas w tym opracowaniu interesują), drugi natomiast – czy jego działanie jest ukierunkowane na szeroko rozumianą ochronę środowiska.

W teorii prawa administracyjnego przyjmuje się następującą definicję: „Organ administracji publicznej to człowiek (lub grupa ludzi w przypadku organu kolegialnego):

znajdujący się w strukturze organizacyjnej państwa lub samorządu terytorialnego,

powołany w celu realizacji norm prawa administracyjnego, w sposób i ze skutkiem właściwym temu prawu,

– działający w granicach przyznanych mu przez prawo kompetencji”1.

Po określeniu organu administracji należy zwrócić uwagę na drugi element charakteryzujący organ ochrony środowiska, czyli na działanie w zakresie ochrony środowiska. Jak już była mowa na wstępie, pojęciu ochrony środowiska można nadawać różne znaczenia. Wydaje się jednak, że dostatecznie szerokim zakresem przedmiotowym ustawodawca posługuje się w art. 3 pkt 13 P.o.ś. Dlatego o organie ochrony środowiska można mówić wtedy, gdy organ administracji działa w ramach przyznawanych mu kompetencji w sprawach ochrony środowiska.

Organy ochrony środowiska – przykładowy charakter wyliczenia

W art. 376 P.o.ś. ustawodawca określił, jakie podmioty posiadają status organów ochrony środowiska. Pojawia się tu jednak wątpliwość, czy tylko organy wymienione w tym przepisie mogą być uznane za organy ochrony środowiska, czy też to wyliczenie ma jedynie przykładowy charakter. Wojciech Radecki przyjmuje to drugie rozwiązanie, wskazując na brak precyzji redakcji art. 376 P.o.ś.2. W przedstawionej abstrakcyjnej definicji organu ochrony środowiska organy administracji wyodrębnione zostały ze względu na zadania, które mają do zrealizowania. Dlatego, za W. Radeckim, należy przyjąć, że również organy administracji inne niż te wymienione w art. 376 P.o.ś. mogą być uznane za organy ochrony środowiska. Tę cechę będą posiadały np. samorządowe kolegia odwoławcze, rozpatrujące odwołania od decyzji wójta, burmistrza, prezydenta miasta, wydanych w zakresie ochrony środowiska. Z punktu widzenia zarówno ustrojowego, jak i systemowego, organami ochrony środowiska będą również organy Inspekcji Ochrony Środowiska, działające na podstawie Ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (t.j. DzU z 2018 r., poz. 1471), realizujące zadania wynikające z tego aktu prawnego oraz przepisów prawa materialnego. Natomiast biorąc pod uwagę zakres funkcjonalny, organami ochrony środowiska będą też organy Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, funkcjonujące na podstawie Ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. DzU z 2018 r., poz. 2268). Realizują one bowiem zadania w obszarze gospodarki wodnej, mające wpływ na stan środowiska wodnego.

Dyrektor parku narodowego jako organ ochrony środowiska

W tej samej grupie organów znajdą się także dyrektorzy parków narodowych, realizujący zadania wynikające z Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz U z 2018 r., poz. 1614 – u.o.p.). Z powyższych rozważań wynika zatem, że system organów ochrony środowiska jest bardzo złożony. Nie oznacza to jednak, że „konkurują” ze sobą w podejmowaniu działań na rzecz ochrony środowiska. Po przeanalizowaniu kompetencji każdego z nich wynika bowiem, że nie mają one charakteru konkurencyjnego, ale komplementarny, a ich rolą jest podejmowanie działań, które będą się wzajemnie uzupełniały.

Zakres kompetencji dyrektora parku narodowego jako organu ochrony środowiska został precyzyjnie określony w art. 8e ust. 1 u.o.p. Z postanowień tego przepisu wynika, że organ ten upoważniony został do realizacji zadań wynikających z planu ochrony parku, o którym mowa w art. 18 u.o.p. lub zadań ochronnych przyjmowanych na podstawie art. 22 u.o.p., oraz wydawania zarządzeń określających sposoby udostępniania obszarów parku. Przy wydawaniu tych ostatnich powinien on kierować się kryteriami wynikającymi z art. 8b u.o.p (nie stanowi to przedmiotu tego opracowania). W wymienionych wyżej przypadkach dyrektor parku wydaje akty administracyjne o charakterze wewnętrznym, kierowane do osób znajdujących się w parku. Oczywiście, jest on również uprawniony do działania w sprawach indywidualnych, wynikających z przepisów szczególnych (np. uzgadnianie projektów, o których mowa w art. 10 ust. 6 u.o.p.).

Dyrektor parku narodowego bez kompetencji w zakresie wydawania pozwolenia emisyjnego

Z powyższego wynika zatem, że głównym zadaniem dyrektora parku narodowego jako organu ochrony środowiska jest ochrona konserwatorska chronionych składników środowiska przyrodniczego na terenie parku, badanie zależności pomiędzy nimi oraz takie regulowanie sposobu korzystania ze środowiska, aby w jak najmniejszym stopniu wpływało ono na chronione składniki środowiska przyrodniczego. Natomiast w pozostałym zakresie organ ten – w trybie skargowo-wnioskowym, wynikającym z Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.) – może informować inne organy ochrony środowiska o konieczności podjęcia działań w tym zakresie, a jeżeli będzie w stanie wykazać interes prawny w postępowaniu, w rozumieniu art. 28 K.p.a., to będzie mógł w nim uczestniczyć jako reprezentant strony, którą będzie park narodowy. W żadnym razie nie ma natomiast kompetencji do podejmowania działań w innym zakresie, w szczególności związanym z korzystaniem ze środowiska wymagającym uzyskania pozwolenia emisyjnego. W tym obszarze właściwe będą bowiem inne organy administracji.

Źródła:

  1. Prawo administracyjne, pod red. J. Boć, Wrocław 2000.
  2. Radecki W.: Organy administracji oraz instytucje ochrony środowiska. Tytuł VII ustawy – Prawo ochrony środowiska, Wrocław 2002.

About the author

Krzysztof Gruszecki

Krzysztof Gruszecki

Od ponad 25 lat zajmuje się problematyką stosowania przepisów z zakresu szeroko rozumianej ochrony środowiska. Najpierw przez ponad 8 lat był etatowym członkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy oraz radcą prawnym specjalizującym się w sprawach z zakresu ochrony środowiska. Następnie przez niemal 6 lat piastował stanowisko sędziego najpierw w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gdańsku, a następnie w Bydgoszczy. Obecnie pracuje jako radca prawny, specjalizujący się w sprawach z zakresu ochrony środowiska oraz postępowania administracyjnego.
Jest autorem wielokrotnie wznawianych komentarzy do ustawy o ochronie przyrody, ustawy – Prawa ochrony środowiska, czy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (wszystkie są dostępne w Lexie). Oprócz tego jestem autorem monografii poświęconych zezwoleniom na usuwanie drzew lub krzewów oraz poświęconej karom pieniężnym za usuwanie drzew bez zezwolenia ich uszkadzanie albo niszczenie.
Ponadto autor napisał kilkadziesiąt glos do wyroków sądowych poświęconych problematyce ochrony środowiska oraz ponad 200 artykułów naukowych i popularnych z tego zakresu.
e-mail: kgruszecki@op.pl

 

partner medialny

reklama