ograniczenie użycia plastikowych siatek

Czy nowe przepisy ograniczą zużycie plastikowych toreb na zakupy?

W trakcie jednych zakupów dochodzi do zużycia nawet kilku lekkich plastikowych toreb. Większość jeszcze w dniu ich nabycia staje się odpadem. W konsekwencji przeciętny Europejczyk rocznie zużywa ok. 200 foliówek.

W Polsce średnie zużycie tzw. reklamówek jest jeszcze większe (ok. 270 na rok). Nowe przepisy unijne zakładają redukcję zużycia lekkich plastikowych toreb do poziomu 40 sztuk rocznie w przeliczeniu na jedną osobę. Cel ten ma być osiągnięty do końca 2025 r. Powstaje pytanie jak z tego obowiązku planuje wywiązać się Polska?

Obowiązek wdrożenia przepisów unijnych

Problematyka odpadów powstałych z lekkich plastikowych toreb na zakupy i ich wpływu na środowisko od kilku lat stanowiła przedmiot dyskusji w Unii Europejskiej (UE). Niemniej jednak tylko niektóre państwa członkowskie zdecydowały się na wprowadzenie instrumentów mających na celu ograniczanie zużycia foliówek (np. Irlandia w 2002 r., Włochy w 2011 r.). Wynika to m.in. z faktu, iż jeszcze do niedawna kwestie plastikowych toreb znajdowały się poza obszarem prawodawstwa oraz polityki UE. W świetle dyrektywy 94/62/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 1994 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (Dz. Urz. L 365 z 31.12.1994) stanowiły one opakowania, jednak nie przewidywano żadnych szczególnych regulacji w tym zakresie.

Raport Komisji Europejskiej z 12 sierpnia 2011 r. pt. „Assesment of impacts of option to reduce the use of single-use plastic carrier bags” potwierdził, że potrzebne jest podjęcie wspólnej unijniej polityki w tym zakresie. W samym tylko 2010 r. mieszkańcy UE zużyli prawie 99 mld toreb plastikowych, przy czym zdecydowana większość z nich była wykorzystana jednokrotnie. Co więcej, przewiduje się, że poziom zużycia foliówek będzie w kolejnych latach coraz wyższy (szacuje się, że w 2020 r. będzie to 111 mld toreb). Tak wysokie zużycie toreb plastikowych powoduje obecnie istotne szkody ekologiczne, przede wszystkim w środowisku wodnym.

Odpowiedzią na problemy z nadmiernym zużyciem foliówek jest Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2015/720/UE z 29 kwietnia 2015 r. zmieniająca dyrektywę 94/62/WE w odniesieniu do zmniejszenia zużycia lekkich plastikowych toreb. Państwa członkowskie mają czas do 27 listopada br. na wprowadzenie w życie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych, niezbędnych do wykonania dyrektywy. Jak ze zmianami radzi sobie polski ustawodawca?

Projekt ustawy opakowaniowej – prace trwają

Ministerstwo Środowiska opracowało projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, którego zasadniczym celem jest dostosowanie ustawy opakowaniowej do dyrektyw w sprawie toreb. Przy okazji wprowadzone będą zmiany redakcyjne, porządkujące obowiązujące przepisy ustawy o opakowaniach. Nowelizacja ma zapewnić, aby najpóźniej do 31 grudnia 2018 r. lekkie plastikowe torby na zakupy przestały być oferowane za darmo w punktach sprzedaży towarów lub produktów.

Pod pojęciem plastikowej torby na zakupy, której de facto poświęcona jest regulacja, rozumie się torby na zakupy, z uchwytami lub bez, wykonane z plastiku, które są oferowane konsumentom w jednostkach handlu detalicznego lub hurtowego. Wyróżnia się:

  1. lekkie plastikowe torby na zakupy, oznaczające plastikowe torby na zakupy o grubości materiału od 15 do 50 mikronów,
  2. bardzo lekkie plastikowe torby na zakupy, oznaczające plastikowe torby na zakupy o grubości materiału poniżej 15 mikronów.

Kluczowym elementem nowelizacji jest wprowadzenie opłaty recyklingowej, pobieranej od lekkiej plastikowej torby na zakupy. W tym celu do ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi ma zostać wprowadzony rozdział 6a, dedykowany tej kwestii. Zgodnie z projektowanym art. 40a ustawy, przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, oferując lekką plastikową torbę na zakupy, będzie obowiązany pobrać opłatę recyklingową od nabywającego lekką plastikową torbę na zakupy.

Co istotne, opłata ta ma objąć wyłącznie lekkie plastikowe torby na zakupy, a więc te, które najczęściej wydawane są przy sklepowej kasie i służą do pakowania zakupów. Z opłaty wyłączone zostaną bardzo lekkie plastikowe torby na zakupy, do których na ogół pakowana jest żywność sprzedawana luzem (mięso, warzywa, owoce, ryby itp). Ustawa określać będzie maksymalną wysokość opłaty recyklingowej od jednej torby (proponowana jest kwota 1 zł), natomiast zasadniczą wysokość opłaty recyklingowej, obowiązującej w danym okresie ustali – w drodze rozporządzenia – Minister Środowiska.

Pobrane opłaty przedsiębiorca będzie wnosił na wyodrębniony rachunek bankowy, prowadzony przez marszałka województwa, a ostatecznie wpływy z tego tytułu zasilą Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (przy czym 1% kwoty będzie stanowił dochód samorządu województwa z przeznaczeniem na koszty egzekucji należności z tytułu opłaty recyklingowej oraz dodatkowej opłaty recyklingowej i obsługę administracyjną systemu tych opłat).

W przypadku, gdy przedsiębiorca prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wniesienie opłaty recyklingowej albo wniesie ją w wysokości niższej od należnej, marszałek województwa określi – w drodze decyzji – wysokość zaległej opłaty recyklingowej, stosując stawkę obowiązującą w roku kalendarzowym, w którym opłata powinna zostać pobrana. Ten, kto nie wykona decyzji, zostanie obciążony dodatkową opłatą recyklingową w wysokości 50% kwoty niewniesionej opłaty recyklingowej. Co istotne, proponowane jest nałożenie na przedsiębiorców obowiązku prowadzenia ewidencji liczby wydanych lekkich plastikowych toreb na zakupy w danym roku kalendarzowym, w formie pisemnej albo w systemie teleinformatycznym. Dane te miałyby być przechowywane przez pięć lat. Raz w roku przedsiębiorcy prowadzący jednostkę handlu detalicznego lub hurtowego będą sporządzali sprawozdanie składane marszałkowi województwa, na zasadach określonych w dziale V Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Opłata za foliówki – co na to konsumenci?

Ustawodawca oczekuje, że dodatkowa opłata ograniczy liczbę lekkich plastikowych toreb, stosowanych przez konsumentów. Wniosek ten zdaje się być uzasadniony w świetle dotychczasowych doświadczeń, tj. zmian wprowadzonych na przełomie 2009 i 2010 roku, kiedy to duża część sklepów wycofała się z darmowego wydawania lekkich plastikowych toreb, wprowadzając odpłatność za ich wydanie (ok. 5-20 groszy za torbę). Z danych Ministerstwa Środowiska wynika, że wprowadzenie odpłatności ograniczyło ich stosowanie o ok. 36%.

Badania preferencji Polaków, dotyczące opłat za plastikowe torby, przeprowadzone w połowie 2015 r. na zlecenie Ministerstwa Środowiska przez TNS, wykazały, że są oni niemal równo podzieleni w kwestii gotowości do ponoszenia opłat za lekkie torby plastikowe. 48% respondentów deklaruje, że byliby skłonni płacić za tego typu torby na zakupy. Większość z nich jest gotowa zapłacić nie więcej niż 10 groszy za torbę (najchętniej zapłaciliby od 6 do 10 groszy). Można zatem wnioskować, że wprowadzenie opłaty mieszczącej się w tych granicach nie spotka się z wyraźnym sprzeciwem społeczeństwa, a jednak zachęci do rezygnacji z zakupu plastikowej torby i przez to pozytywnie wpłynie na kształtowanie ekologicznych nawyków konsumentów.

Jeżeli ustawa w proponowanym kształcie przejdzie proces legislacyjny, to opłata recyklingowa, zgodnie z projektem ustawy, będzie pobierana począwszy od 1 stycznia 2019 r.

fot. na otwarcie pixabay.com

 

partner medialny