Brak pozwolenia

Brak pozwolenia – z jakiej przyczyny?

„Przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie (…)” – czytamy w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) w Warszawie z 12 grudnia 2011 r. Tak zaprezentowane stanowisko może okazać się niezwykle ważkie, biorąc pod uwagę, że brak wymaganego prawem pozwolenia z zakresu korzystania ze środowiska skutkuje koniecznością naliczenia opłaty podwyższonej, czyli sześciokrotnie wyższej aniżeli opłata z tytułu „zwykłego” korzystania ze środowiska.

We wskazanej na wstępie uchwale skład sędziowski NSA poddał wnikliwej analizie zagadnienie znaczenia przyczyny braku pozwolenia środowiskowego w kontekście sankcji w postaci naliczenia ww. opłaty.

Weryfikując przypadki, w których opłata podwyższona znajduje zastosowanie, można wskazać na ich dwie zasadnicze grupy. Do pierwszej należy zaliczyć podmioty, które prowadzą działalność bez uzyskania wymaganych prawem pozwoleń środowiskowych, a więc pozwolenia takiego w ogóle nie uzyskały bądź też – mimo jego wygaśnięcia, uchylenia lub cofnięcia – nie wystąpiły o pozyskanie nowych, zaś kontynuują swoją działalność środowiskową. W odniesieniu do tej grupy, możliwość zastosowania przepisów o opłacie podwyższonej i obciążenia podmiotu koniecznością jej uiszczenia nie budzi raczej większych wątpliwości. Druga grupa przypadków dotyczy podmiotów korzystających ze środowiska na podstawie wymaganego pozwolenia środowiskowego, które wystąpiły z wnioskiem o wydanie na dalszy okres kolejnego pozwolenia, lecz z różnych przyczyn takiego pozwolenia przed upływem terminu obowiązywania dotychczasowego nie uzyskały. I to właśnie ten przypadek legł u podstaw stanowiska prezentowanego w uchwale z 12 grudnia 2011 r.

Powodów takiego stanu rzeczy może być wiele. Mogą one wynikać z przyczyn leżących po stronie samego wnioskodawcy, przykładowo wniosek o wydanie pozwolenia na kolejny okres został przedłożony organowi tuż przed upływem terminu wygaśnięcia decyzji dotychczasowej i nie było możliwości zakończenia postępowania w tak krótkim czasie. Istnieje również możliwość, że nowe pozwolenie nie zostanie wydane w spodziewanym przez wnioskodawcę terminie, z przyczyn leżących po stronie organu, a więc w związku z jego bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania. I choć literalne brzmienie przepisów o opłacie podwyższonej nie wprowadza dodatkowych przesłanek wpływających na możliwość zastosowania opłaty podwyższonej (jedyną obiektywną przesłanką zdaje się być sam fakt braku wymaganego prawem pozwolenia), to jednak, w ocenie składu sędziowskiego, nie można całkowicie abstrahować od przyczyn i okoliczności prawnych i faktycznych, skutkujących wydaniem rozstrzygnięcia po wygaśnięciu dotychczasowego pozwolenia.

Sąd odniósł się do przypadku, w którym zwłoka w wydaniu nowego pozwolenia, o którego wydanie wniosek został złożony jeszcze przed upływem ważności pozwolenia dotychczasowego, wynika z winy organu prowadzącego postępowanie. Wskazał, że jeżeli podmiot korzystający ze środowiska, na podstawie wymaganego pozwolenia, wystąpił o wydanie pozwolenia na kolejny okres, to przyczyna braku pozwolenia może mieć znaczenie. Oczywiście, nie może być tu „automatyzmu” i każdą z tego rodzaju spraw należy poddać indywidualnej ocenie. Natomiast w sytuacji, gdy podmiot korzystający ze środowiska, składając wniosek o wydanie pozwolenia, uwzględnił okres konieczny na przeprowadzenie postępowania zmierzającego do jego wydania, zaś brak pozwolenia spowodowany został opieszałością organu, trudno w tej sytuacji zaakceptować zasadność obciążania podmiotu sankcją w postaci opłaty podwyższonej. Tym samym podmiot taki winien uiszczać opłatę z tytułu korzystania ze środowiska w podstawowej wysokości.

Tak więc, mimo iż literalna wykładnia treści art. 276 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska zdaje się wskazywać, że fakt braku pozwolenia środowiskowego jest jedyną przesłanką determinująca obowiązek naliczenia opłaty podwyższonej, to jednak – jak wynika z powyższego orzeczenia – weryfikacji wymaga przyczyna takiego stanu rzeczy. Przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, przy równoczesnym dochowaniu należytej staranności przez wnioskodawcę, mogą stanowić argument usprawiedliwiający brak aktualnego pozwolenia środowiskowego i uzasadniają zaniechanie obciążania takiego podmiotu obowiązkiem uiszczania opłaty podwyższonej.

fot. sozosfera.pl

Marta Banasiak

Marta Banasiak

aplikant radcowski przy OIRP we Wrocławiu oraz absolwentka Politechniki Wrocławskiej na kierunku Ochrona Środowiska. Od 2016 r. współpracuje z GWW Grynhoff i Partnerzy Radcowie Prawni i Doradcy Podatkowi Sp. P. Specjalizuje się w zagadnieniach szeroko rozumianego prawa ochrony środowiska, w tym analizach przewidzianych prawem obowiązków w kontekście konkretnych przedsięwzięć, zarówno na etapie procesu inwestycyjnego jak i późniejszego funkcjonowania.
e-mail: marta.banasiak@gww.pl

 

partner medialny