W Polsce funkcjonuje 45 uzdrowisk. Niestety, Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła, iż działalność niektórych zagraża środowisku. Chodzi m.in. o zagospodarowanie ścieków powstających w ośrodkach, gdyż – zdaniem ekspertów – błędne jest klasyfikowanie ich jako ścieki komunalne. Oto bowiem po przeprowadzanych zabiegach z wykorzystaniem wód leczniczych powstają tzw. ścieki pokąpielowe, które mogą zawierać szkodliwe dla środowiska związki i substancje chemiczne.
Inspektorzy negatywnie ocenili fakt, iż skontrolowane gminy uzdrowiskowe (Ciechocinek, Busko-Zdrój, Jelenia Góra, Krynica-Zdrój, Solec-Zdrój i Solina) i ich przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne nie dbały o optymalny sposób zagospodarowania ścieków po zabiegach sanatoryjnych. Tylko niektóre samorządy podejmowały działania, zmniejszające uciążliwość ścieków dla środowiska. Zabiegi z wykorzystaniem wód leczniczych wykonywano we wszystkich ww. gminach, jednak tylko w Ciechocinku i Solcu zbudowano odrębne sieci kanalizacyjne, doprowadzające ścieki pokąpielowe do oczyszczalni, w których podczyszczano je do parametrów pozwalających na ich wprowadzenie do środowiska. W innych przypadkach błędnie kwalifikowano ścieki pokąpielowe do bytowych i wysyłano je do kanalizacji i oczyszczalni komunalnych. W rezultacie nieoczyszczone ze szkodliwych siarczanów i chlorków wody trafiały do środowiska, powodując jego degradację.
Izba wykryła również nieprawidłowości zakresie prowadzonej w uzdrowiskach dokumentacji. Jak wiadomo, przed uzyskaniem statusu uzdrowiska gmina zobowiązana jest przygotować m.in. operat uzdrowiskowy, w którym wskazuje informacje o ujęciach wody, sieci wodociągowo-kanalizacyjnej, oczyszczalniach ścieków, gospodarce odpadami oraz o ewentualnych zagrożeniach ekologicznych. Niestety, w dokumentacji Jeleniej Góry, Krynicy-Zdrój i Soliny w ogóle nie uwzględniono problematyki ścieków po zabiegach sanatoryjnych. Natomiast dokumenty Buska-Zdroju zawierały nierzetelne informacje o rozdzieleniu w gminie ścieków po zabiegach od komunalnych. Stwierdzono w nich, że od 1991 r., kiedy została wybudowana oczyszczalnia ścieków pokąpielowych, odseparowano nieczystości z uzdrowisk od komunalnych, pochodzących z miasta. Kontrolerzy ustalili jednak, że do 2013 r. gminne przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne przyjmowało ścieki z sanatoriów. Działo się tak dlatego, że nie wszystkie sanatoria mogły odprowadzać ścieki pokąpielowe do dedykowanej im oczyszczalni, gdyż nie miały właściwej infrastruktury technicznej.
NIK uważa, że brak informacji o faktycznej ilości oraz składzie chemicznym ścieków produkowanych przez sanatoria i wprowadzanych do kanalizacji uniemożliwia sprawdzenie ich wpływu na urządzenia kanalizacyjne i oczyszczające. A jak pokazały analizy przeprowadzone w Busku-Zdroju, niszczą one m.in. kanalizację. W takiej sytuacji przedsiębiorstwa kanalizacyjne tracą podwójnie. Narażają się na uszkodzenia studzienek i rur, a do tego pobierają mniejsze opłaty za odprowadzanie i oczyszczanie ścieków klasyfikowanych jako komunalne. Odprowadzanie ścieków przemysłowych jest bowiem droższe. Przykładowo w 2014 r. w gminie Solec-Zdrój stawka opłat za odprowadzenie 1 m3 ścieków komunalnych wynosiła 7,50 zł, natomiast za 1 m3 ścieków pokąpielowych – 17,61 zł.
Rys. NIK. Schemat prawidłowej gospodarki dużą ilością ścieków sanatoryjnych z wysoką zawartością związków chemicznych.W ocenie NIK-u, sprawę tę może pomóc unormować właściwe klasyfikowanie ścieków sanatoryjnych jako przemysłowe. Stąd inspektorzy zaapelowali do Ministra Infrastruktury i Rozwoju o opracowanie projektu nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków, zobowiązującej dostawców ścieków przemysłowych do wykazania rodzaju substancji w nich zawartych i uzyskania odpowiedniego pozwolenia w przypadku występowania w ściekach przemysłowych substancji szczególnie szkodliwych dla środowiska wodnego. Ponadto Izba zawnioskowała do Ministra Środowiska o przygotowanie projektu nowelizacji ustawy Prawo wodne, na mocy której instytucje wnioskujące o pozwolenie na odprowadzanie do wód lub do ziemi ścieków komunalnych, stanowiących mieszaninę ścieków bytowych i przemysłowych, będą musiały określić rodzaj i stężenie substancji występujących w odprowadzanych do urządzeń kanalizacyjnych ściekach przemysłowych.
