Inspekcja Ochrony Środowiska

Inspekcja Ochrony Środowiska w walce z „szarą strefą”

Podstawowy zakres kompetencji Inspekcji Ochrony Środowiska określono w Ustawie z 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska. Ten akt prawny był wielokrotnie nowelizowany, lecz dopiero ostatnia zmiana poszerzyła zakres uprawnień w obszarze przeciwdziałania patologiom „środowiskowym”.

Można więc powiedzieć, że Inspekcja Ochrony Środowiska staje się organem, który będzie mógł skutecznie walczyć, w szczególności z „szarą strefą” w ochronie środowiska. Warto zatem zwrócić uwagę na niektóre nowe uprawnienia Inspekcji.

Czego dotyczą zmiany?

Zgodnie z nowelizacją przepisów w przypadku powzięcia uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa przeciwko środowisku, określonego w art. 182, 183 lub 186 Kodeksu karnego, albo wykroczenia wskazanego w art. 154 §2 Kodeksu wykroczeń– Główny Inspektor Ochrony Środowiska, właściwy miejscowo wojewódzki inspektor ochrony środowiska lub upoważnieni inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą podjąć szereg czynności, o których mowa w dalszej części artykułu. Ponadto Inspekcja może wszcząć postępowanie przeciwko podmiotowi, który działa wbrew przepisom art. 476 ust. 1 i 2, art. 477 pkt 4 i 5, art. 478 pkt 6 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne, (głównie nie dostosowując się do zapisów pozwolenia wodnoprawnego).

Działania Inspekcji dotyczyć mogą także wykroczeń przeciwko art. 65 pkt 1-3 Ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o mikroorganizmach i organizmach genetycznie zmodyfikowanych. Dotyczy to, np. konsekwencji za nieprzechowywanie i nieudostępnianie oceny zagrożenia. Większe uprawnienia w zakresie nakładania kar przyznano inspektorom, którzy badają sprawy wynikające z art. 60 i art. 61 Ustawy z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (kara może zostać nałożona m.in. za niezgłoszenie działalności w dziedzinie odzysku lub recyklingu odpadów opakowaniowych). Zwiększone uprawnienia przyznane Inspekcji dotyczą także wykroczeń przeciwko przepisom art. 37a i art. 37b Ustawy z dnia 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej – jeśli np. podmiot, prowadząc odzysk lub recykling, odmawia wydania dokumentu potwierdzającego odrębnie odzysk i odrębnie recykling przedsiębiorcy lub organizacji.

Ponadto zwiększono kompetencje Inspekcji w zakresie regulowanym przez Ustawę z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (art. 330–334, 335a–336, 337a–355 i 358–360). Chodzi m.in. o możliwość nałożenia grzywny np. za nieprowadzenie obowiązkowych badań środowiskowych czy działanie wbrew wydanym pozwoleniom. Kary z rąk inspektorów mogą spotkać również podmioty, które łamią przepisy Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (art. 171–177 i 180–192) i gospodarują odpadami niezgodnie z wytycznymi wynikającymi z ustawy, wydanych na jej podstawie rozporządzeń czy pozwoleń.

Inne przepisy, za naruszenie których Inspekcja może na podmioty nakładać kary to: art. 52 i art. 60 Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach, art. 41 pkt 2–6, 9 i 10 Ustawy z dnia 10 lipca 2007 r. o nawozach i nawożeniu, art. 131 pkt 12 Ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 31 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów.

Zgodnie ze znowelizowanymi przepisami Inspekcja Ochrony Środowiska może karać także za uchybienia przepisom określonym w art. 44–49, art. 51, art. 52a i art. 52b Ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, art. 95–97 oraz art. 134 Ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym, art. 45–47 Ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o odpadach wydobywczych. Do kompetencji Inspekcji należy teraz także kontrola przestrzegania przepisów wskazanych w art. 78, art. 80, art. 81 pkt 1 i 2, art. 83, art. 90 pkt 3, art. 91–92a i art. 94–95a Ustawy z dnia 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach oraz art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 27 maja 2015 r. o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji oraz niektórych innych ustaw.

Co może Inspekcja Ochrony Środowiska?

Główny Inspektor Ochrony Środowiska, wojewódzki inspektor ochrony środowiska lub upoważnieni inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska mogą podjąć czynności polegające na:

  1. obserwowaniu i rejestrowaniu przy użyciu środków technicznych, w tym technik satelitarnych i bezzałogowych statków powietrznych, obrazu zdarzeń oraz dźwięku towarzyszącego tym zdarzeniom;
  2. gromadzeniu i zabezpieczaniu dowodów popełnienia przestępstwa lub wykroczenia;
  3. żądaniu pisemnych lub ustnych informacji oraz przesłuchiwaniu osób w zakresie niezbędnym dla ustalenia stanu faktycznego przy jednoczesnym pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, o której mowa w Kodeksie karnym;
  4. ustalaniu tożsamości osób oraz żądaniu okazania dokumentów niezbędnych do wymierzenia grzywny w drodze mandatu karnego lub sporządzenia wniosku o ukaranie;
  5. nakładaniu grzywien w postępowaniu mandatowym za wykroczenia określone w trybie przewidzianym przepisami o postępowaniu w sprawach o wykroczenia;
  6. dokonywaniu oględzin pomieszczeń i innych miejsc;
  7. zatrzymywaniu lub przeszukiwaniu pojazdów przewożących towary oraz kontroli dokumentów związanych z przewozem towaru, jeżeli zachodzi podejrzenie przewożenia odpadów;
  8. udzielaniu pouczeń, zwracaniu uwagi, ostrzeganiu lub stosowaniu innych środków oddziaływania wychowawczego.

Warto również zwrócić uwagę, że inspektorzy są uprawnieni do uzyskiwania, gromadzenia, przetwarzania i wykorzystywania informacji o osobach, rzeczach i zdarzeniach, w tym uzyskiwania informacji oraz utrwalania śladów i dowodów, w sposób określony powyżej, które powinny być przechowywane zgodnie z przepisami o ochronie danych osobowych.

Koordynacja działań

Nowością wśród uprawnień jest wprowadzenie kompetencji, aby Główny Inspektor Ochrony Środowiska powoływał zespół kontrolny, w skład którego będą wchodzili inspektorzy Inspekcji Ochrony Środowiska, zatrudnieni w wojewódzkich inspektoratach ochrony środowiska. Wówczas wojewódzki inspektor ochrony środowiska wskazuje inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska, którzy wejdą w skład zespołu kontrolnego. Koszty delegacji inspektorów Inspekcji Ochrony Środowiska, wskazanych do prac w zespole kontrolnym, pokrywa wojewódzki inspektor ochrony środowiska. Zespół powołuje się w celu przeprowadzenia kontroli interwencyjnej oraz w szczególnie uzasadnionych przypadkach innych kontroli pozaplanowych. Jeżeli wykonanie czynności kontrolnych wymaga specjalistycznej wiedzy lub umiejętności, Główny Inspektor Ochrony Środowiska może powołać w skład zespołu pracownika zatrudnionego w wojewódzkim inspektoracie ochrony środowiska, niebędącego inspektorem Inspekcji Ochrony Środowiska, posiadającego taką wiedzę lub takie umiejętności. Przykładem mogą być osoby pracujące w grupie pomiarowej Laboratorium Inspekcji Ochrony Środowiska.

Usprawnienie walki z patologiami w zakresie ochrony środowiska

Od 1 stycznia 2019 r. nastąpi reorganizacja wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska. Główny Inspektor Ochrony Środowiska będzie włączał w swoją strukturę Wydziały Monitoringu i Laboratoria. W wojewódzkich inspektoratach ochrony środowiska pozostaną tylko obecne Wydziały Inspekcji oraz pracownicy administracyjni. Oprócz tego Inspekcja Ochrony Środowiska ma być wzmocniona kadrowo, co umożliwi pracę na trzy zmiany. Każda z tych zmian w zakresie organizacyjnym i kompetencyjnym ma na celu usprawnienie walki z patologiami w zakresie ochrony środowiska.

fot. na otwarcie archiwum WIOŚ w Gdańsku

 

partner medialny