Wśród licznych kompetencji wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska znajduje się walka z mafiami odpadowymi i różnymi wynaturzeniami w zakresie gospodarki odpadami. Dokumentowanie takiej działalności następuje w trakcie kontroli. Następnie jednym z uprawnień w walce z patologiami związanymi z procederem, jakim jest zbieranie odpadów bez zezwolenia jest możliwość wstrzymania takiej działalności. Szczególnie istotne jest to w przypadku, gdy odpady są zwożone do miejsc, które nie spełniają żadnych wymaganych norm dotyczących zbierania odpadów, w tym niebezpiecznych. Chodzi między innymi o sytuacje, w których odpady są zbierane w byłych żwirowniach czy wynajętych halach.
Zbieranie odpadów bez zezwolenia – działania wstępne Inspekcji i decyzja wstrzymująca
Wojewódzki inspektor ochrony środowiska wstrzymuje obowiązkowo działalność jaką jest zbieranie odpadów bez zezwolenia przez posiadacza odpadów, w drodze decyzji administracyjnej. Postępowanie w sprawie wydania decyzji wstrzymującej wszczyna się z urzędu.
W decyzji o wstrzymaniu działalności określa się termin wstrzymania działalności, uwzględniając potrzebę bezpiecznego dla środowiska zaprzestania wykonywania działalności. Termin wstrzymania działalności nie może być dłuższy niż rok od dnia doręczenia decyzji o wstrzymaniu działalności. W sytuacji zbierania odpadów bez zezwolenia przy działalności mafijnej najrozsądniej jest określić termin wstrzymania z dniem doręczenia takiego rozstrzygnięcia administracyjnego.
Decyzja, o której mowa podlega natychmiastowemu wykonaniu. Tym samym odwołanie od tej decyzji w szczególności przy tak określonym terminie nie wstrzymuje obowiązku zaprzestania nielegalnego zbierania odpadów.
Jednocześnie decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej; datę wydania; oznaczenie strony lub stron; powołanie podstawy prawnej oraz rozstrzygnięcie. W decyzji takiej należy też zawrzeć: uzasadnienie faktyczne i prawne; pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania. Musi ona też zawierać podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji. W przypadku decyzji, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego – należy w niej zawrzeć pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy.
Działalność kontrolna ponownie
Po wydaniu decyzji wstrzymującej zbieranie odpadów bez wymaganego zezwolenia, mimo prawnego rozstrzygnięcia, może dochodzić do dalszego prowadzenia nielegalnej działalności polegającej na zbieraniu odpadów bez zezwolenia. Tym samym wydanie takiej decyzji nie powinno oznaczać zakończenia działań wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska.
Miejsca, w których nielegalnie zbierane były/są odpady, powinny być okresowo kontrolowane przez pracowników Inspekcji Ochrony Środowiska. W przypadku potwierdzenia dalszego zbierania odpadów powinna zostać wszczęta procedura egzekucji obowiązku o charakterze niepieniężnym, której celem jest przymuszenie podmiotu do zaprzestania nielegalnej działalności.
Zbieranie odpadów bez zezwolenia i grzywny w celu przymuszenia
W ramach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na początku stronie doręczane jest upomnienie. Po upływie czasu określonego w upomnieniu nakazującego wstrzymanie działalności przechodzi się do kolejnych działań, czyli do nakładania grzywien w celu przymuszenia.
W myśl art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, grzywnę w celu przymuszenia nakłada się, gdy egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku znoszenia lub zaniechania albo obowiązku wykonania czynności, a w szczególności takiej czynności, której z powodu jej charakteru nie może spełnić inna osoba za zobowiązanego. Stosownie do treści art. 120 § 1 wspomnianej powyżej ustawy grzywna w celu przymuszenia może być nakładana zarówno na osoby fizyczne, jak i osoby prawne, a także jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej.
Wysokość grzywny została określona w art. 121 § 1, § 2 i § 3 tej samej ustawy. Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie w tej samej lub wyższej kwocie. Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej kwoty 50 000 zł. Grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć 50 000 zł, a w stosunku do osób prawnych i jednostek nieposiadających osobowości prawnej kwoty 200 000 zł.
Co powinno zawierać postanowienie o nałożeniu grzywny?
Grzywnę w celu przymuszenia nakłada organ egzekucyjny, który doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego zgodnie z art. 32 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz postanowienie o nałożeniu grzywny. Postanowienie o nałożeniu grzywny powinno zawierać wezwanie do uiszczenia nałożonej grzywny w oznaczonym terminie z pouczeniem, że w przypadku nieuiszczenia grzywny w terminie zostanie ona ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej należności pieniężnych. W postanowieniu należy także zawrzeć wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym w terminie wskazanym w postanowieniu, z zagrożeniem, że w razie niewykonania obowiązku w terminie będą nakładane dalsze grzywny w tej samej lub wyższej kwocie (art. 122 § 1 i § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Postanowienie należy uzupełnić także o pouczenie faktyczne i prawne. W szczególności powinna zostać dobrze uzasadniona kwestia wysokości nałożonej grzywny i czego dotyczy obowiązek.
Można także wskazać, że nałożona grzywna nie stanowi sankcji za zachowanie zobowiązanego do momentu wydania decyzji wstrzymującej zbierania odpadów bez zezwolenia, lecz środek przymuszający po tym momencie.
Ponadto w uzasadnieniu należy wskazać, iż grzywna w celu przymuszenia stanowi tzw. przymuszający środek egzekucyjny. Jest ona środkiem, który z uwagi na dolegliwość natury finansowej ma za zadanie skłonić zobowiązanego do wykonania obowiązku czyli zaprzestania nielegalnego zbierania odpadów.
Grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkukrotnie w tej samej lub innej kwocie w razie, gdy jednokrotne zastosowanie grzywny w celu przymuszenia nie odniesie zamierzonego skutku, grzywna może być nałożona ponownie.
Nadto stosownie do treści art. 64a § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ pobiera od zobowiązanego opłatę za dokonanie czynności egzekucyjnej, tj. za wydanie postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, w wysokości 68 zł. Kwota ta stosownie do art. 64a § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, winna być uiszczona przez zobowiązanego na rachunek bankowy wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska wskazany w postanowieniu.
Od każdego wydanego postanowienia przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska stronie służy możliwość złożenia zażalenia do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na zasadach określonych we wspomnianym postanowieniu.
Zbieranie odpadów bez zezwolenia – słowem podsumowania
Wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska mają obowiązek reagować w sytuacji, gdy stwierdzą zbieranie odpadów bez zezwolenia. W sytuacji potwierdzenia takiej działalności powinna ona być wstrzymana w drodze decyzji administracyjnej. Jednak jej wydanie nie powinno kończyć działań Inspekcji Ochrony Środowiska. W przypadku dalszego łamania przepisów prawa powinna być uruchomiona procedura egzekucji w administracji. Jej podstawową formą są grzywny w celu przymuszenia. Należy też wspomnieć, że prócz wstrzymania działalności wojewódzcy inspektorzy ochrony środowiska nakładają także administracyjną karę pieniężną za zbieranie odpadów bez zezwolenia, której wysokość może sięgać miliona złotych.
graf. Sozosfera/Canva AI (obrazek ilustracyjny)
