Długotrwałe prowadzenie postępowań mających dostosować decyzje odpadowe do wymagań nowelizacji z 2018 r., na które nałożył się upływ terminów dotychczasowych decyzji skutkowały interwencją ustawodawcy, pozwalającą na wydłużenie obowiązywania decyzji odpadowych do 31 grudnia 2025 r. Termin ten okazał się jednak niewystarczający.
Termin obowiązywania decyzji odpadowych – rys historyczny
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (DzU poz. 1592 z późn. zm.) zobowiązała posiadaczy odpadów do złożenia do 5 marca 2020 r. wniosków o dostosowanie posiadanych przez nich decyzji z zakresu gospodarki odpadami do nowych wymagań, określonych w tej ustawie. Chodziło o takie decyzje, jak: zezwolenia na zbieranie odpadów, zezwolenia na przetwarzanie odpadów, zezwolenia na zbieranie i przetwarzanie odpadów albo pozwolenia na wytwarzanie odpadów, uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów, a także o pozwolenia zintegrowane uwzględniające zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Złożono tysiące wniosków o zmianę tych decyzji, co doprowadziło w zasadzie do paraliżu organów odpowiedzialnych za wydanie decyzji dostosowujących.
Problem został dostrzeżony przez ustawodawcę, który Ustawą z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 roku oraz w 2024 roku w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (t.j. DzU z 2024 r. poz. 1288 z późn. zm.), tzw. ustawą elektryczną” wprowadził do Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. DzU z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.)i Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. DzU z 2025 r. poz. 647 z późn. zm.) przepisy wydłużające (po spełnieniu określonych warunków) termin obowiązywania pozwoleń na wytwarzanie odpadów oraz zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów do dnia 31 grudnia 2025 r. Rozwiązanie to miało umożliwić zakończenie postępowań dostosowawczych i zabezpieczyć przedsiębiorców przed utratą uprawnień do gospodarowania odpadami.
Kolejne wydłużenie terminu
26 czerwca 2025 r. został przedstawiony projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw (nr z wykazu UDER39). W pierwotnym brzmieniu projekt ten zawierał uregulowanie pozwalające na wydłużenie terminu obowiązywania pozwoleń na wytwarzanie odpadów oraz zezwoleń na zbieranie i przetwarzanie odpadów do 31 grudnia 2027 r. Konieczność wydłużenia tego terminu została w uzasadnieniu do ww. projektu umotywowana w następujący sposób: „Według danych ze stanu na dzień 31 grudnia 2024 r., do rozpatrzenia pozostawało około 1410 wniosków o dostosowanie decyzji administracyjnych do przepisów ustawy pożarowej. Stanowi to około 13% wszystkich złożonych wniosków. Aby nie zaburzać procedury wydawania decyzji, nie pogłębiać długotrwałości i przewlekłości postępowań administracyjnych oraz zapobiec zgłaszanym przez podmioty obawom o dalsze prowadzenie działalności gospodarczej – zaproponowano zmiany w przepisach art. 193 ust. 1c ustawy – Prawo ochrony środowiska oraz art. 226a ustawy o odpadach.” Pełna treść uzasadnienia jest dostępna na stronie: legislacja.rcl.gov.pl.
W trakcie prac legislacyjnych projekt uległ jednak modyfikacji. Projekt, który 9 października 2025 r. wpłynął do Sejmu, przewiduje wydłużenie terminu obowiązywania pozwoleń na wytwarzanie odpadów oraz zezwoleń na zbieranie lub przetwarzanie odpadów jedynie do dnia 30 czerwca 2026 r.
Warto przy tym zasygnalizować, że w uwagach złożonych do projektu tej ustawy pojawiły się postulaty, aby dodać przepisy umożliwiające wydłużenie terminu obowiązywania decyzji w każdym przypadku, kiedy przedsiębiorca złoży – z odpowiednim wyprzedzeniem – wniosek o wydanie kolejnego pozwolenia/zezwolenia. Takie rozwiązanie, w istocie wzorowane na art. 414 ust. 2 ustawy – Prawo wodne (t.j. DzU z 2025 r. poz. 960), nie spotkało się jednak z akceptacją projektodawcy.
Co dalej z terminem obowiązywania decyzji odpadowych?
Istotne skrócenie terminu obowiązywania ww. decyzji skutkuje obawą, czy do 30 czerwca 2026 r. zostaną zakończone sprawy o wydanie nowych pozwoleń i zezwoleń, uprawniających do prowadzenia gospodarki odpadami.
Jak powinni w tym przypadku zachować się przedsiębiorcy? Przede wszystkim, należy pamiętać o ponagleniu. Jest to środek, który można wnieść, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (tzw. przewlekłość). Mówi o tym art. 37 § 1 pkt 2 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. DzU z 2024 r. poz. 572 z późn. zm.). Wniesienie ponaglenia otwiera też drogę do złożenia do sądu administracyjnego skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Tę kwestię reguluje art. 53 § 2b Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. DzU z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).
W razie ryzyka niewydania decyzji do 30 czerwca 2026 r., uzyskanie orzeczenia, że z uwagi na nieprawidłowości leżące po stronie organu postępowanie jest długotrwałe, pozwala przedsiębiorcy na wykazanie, że dochowana została należyta staranność, a utrata uprawnień do prowadzenia gospodarki odpadami nie nastąpiła „z winy” przedsiębiorcy. Takie orzeczenie będzie pomocne w szczególności w przypadku ewentualnych roszczeń odszkodowawczych z uwagi na niewydanie w terminie decyzji administracyjnej.
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
