Utrata statusu odpadu

Utrata statusu odpadu

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, możliwe jest, by niektóre kategorie odpadów przestały nimi być. Aby tak się stało, muszą zostać spełnione kryteria utraty statusu odpadu (u.s.o.).

W myśl art. 14 Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. DzU z 2019 r. poz. 701), aby określony rodzaj odpadu utracił ten status, musi zostać poddany odzyskowi, w tym recyklingowi, a oprócz tego spełnić łącznie następujące przesłanki:

  • przedmiot lub substancja są powszechnie stosowane do konkretnych celów,
  • istnieje rynek takich przedmiotów lub substancji lub popyt na nie,
  • dany przedmiot lub substancja spełniają wymagania techniczne dla zastosowania do konkretnych celów oraz wymagania określone w przepisach i w normach mających zastosowanie do produktu,
  • zastosowanie przedmiotu lub substancji nie prowadzi do negatywnych skutków dla życia, zdrowia ludzi lub środowiska,
  • wymagania określone przez przepisy Unii Europejskiej.

Wdrożenie dyrektywy odpadowej

Kryteria u.s.o. zostały uregulowane w art. 6 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy (tzw. dyrektywa odpadowa). Zgodnie z ww. przepisem, określone rodzaje odpadów, po poddaniu procesowi odzysku, w tym recyklingu, i po spełnieniu określonych przesłanek przestają być odpadami – w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy odpadowej. Aby dany przedmiot (substancja) przestał być odpadem, w pierwszej kolejności musi zostać poddany procesowi odzysku. Pojęcie odzysku zdefiniowano w tej samej dyrektywnie w art. 3 ust. 15 jako jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu, poprzez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym wypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub w szerszej gospodarce.

Zgodnie z art. 6 ust. 2 dyrektywy, szczegółowe wymagania utraty statusu odpadu powinny zostać określone na poziomie Unii Europejskiej (UE) w odniesieniu do m.in. kruszyw, papieru, szkła, metalu, opon i tekstyliów. Kryteria te określa się na poziomie Unii w drodze procedury komitetowej, czyli procedury regulacyjnej połączonej z kontrolą, określonej w art. 39 ust. 2 dyrektywy.

W zakresie wymagań określanych przez przepisy UE, do chwili obecnej zostały wydane następujące Rozporządzenia Komisji:

1. ustanawiające kryteria określające, kiedy pewne rodzaje złomu przestają być odpadami na mocy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE (Nr 333/11),

2. ustanawiające kryteria określające, kiedy stłuczka szklana przestaje być odpadem na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/98/WE (Nr 1179/12),

3. ustanawiające kryteria określające, kiedy złom miedzi przestaje być odpadem na podstawie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE (Nr 715/2013).

Wyżej wymienione rozporządzenia określają szczegółowe kryteria, zgodnie z którymi wskazane rodzaje odpadów mogą przestać być odpadami. W tych przypadkach utrata statusu odpadu następuje bezpośrednio na podstawie tych przepisów.

Kryteria utraty statusu na szczeblach krajowych

Dyrektywa odpadowa w art. 6 ust. 4 stanowi także o przypadkach, kiedy kryteria utraty statusu odpadu nie zostały ustanowione na szczeblu UE w ramach ww. procedury. Wówczas państwa członkowskie mogą w każdym przypadku odrębnie decydować, czy dany odpad faktycznie przestał nim być, z uwzględnieniem odnośnego orzecznictwa. O wydaniu takiej decyzji kraj musi zawiadomić Komisję Europejską, zgodnie z Dyrektywą 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielenia informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego.

W przypadku odpadów, dla których przepisy konkretyzujące nie zostały przyjęte na szczeblu unijnym, powinno się stosować art. 6 ust. 4 dyrektywy, w celu stwierdzenia, czy dany przedmiot (substancja) faktycznie straciły status odpadu. Wyłącznie art. 6 ust. 1 dyrektywy odpadowej, bez żadnych konkretnych przepisów wykonawczych do niego, nie jest podstawą do ustalenia, że określony odpad już nim nie jest. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone m.in. w wyrokach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) oraz w opinii Rzecznik Generalnej TSUE Juliane Kokott w sprawie o sygn. C-358/11. Zgodnie z tą opinią, w przypadku odpadów, dla których nie zostały ustalone szczegółowe kryteria u.s.o. na poziomie UE, zastosowanie będzie miał art. 6 ust. 4 dyrektywy odpadowej. Oznacza to, że państwa członkowskie będą mogły same decydować o tym, czy w konkretnym przypadku odpad faktycznie przestaje nim być, np. wydając decyzję indywidualną.

A jak to dokładnie wygląda w Polsce?

W Polsce transpozycji dokonano w ustawie o odpadach, która weszła w życie 23 stycznia 2013 r. Ten akt prawny określa m.in. środki, które mają służyć ochronie nie tylko życia ludzkiego, ale także ochronie środowiska, oraz zapobiegać negatywnemu wpływowi na zdrowie ludzi czy środowisko, który spowodowany jest wytwarzaniem odpadów.

Jak już wspomniano, w polskim ustawodawstwie utrata statusu odpadu została uregulowana w art. 14 ustawy o odpadach. Zgodnie z tym przepisem, spełnione muszą zostać określone przesłanki. Co istotne, w ustawie o odpadach brakuje podstawy prawnej, która umożliwiałaby przyjęcie rozporządzenia, na podstawie którego następowałoby u.s.o. Pomimo tego że w dyrektywie odpadowej taka możliwość istnieje – w ustawie o odpadach ustanowiono jedynie drogę aktu indywidualnego, tj. decyzji. W krajowych przepisach nie ma zatem żadnego artykułu, który zawierałby delegację do ustanowienia kryteriów u.s.o. w drodze rozporządzenia. Z racji tego, że Polska nie chciała ustanowić aktu generalnego dotyczącego procedury utraty statusu odpadu wydawana jest konkretna decyzja, dla której spełnione muszą zostać określone przesłanki.

A zatem przy wydawaniu decyzji kryteria u.s.o. powinny być skonkretyzowane. Przykładem takiej decyzji w ustawodawstwie polskim może być zezwolenie na przetwarzanie odpadów, które zostało uregulowane w art. 43 ustawy o odpadach, lub pozwolenie zintegrowane.

Proces odzysku

W polskim ustawodawstwie definicję odzysku zaczerpnięto z dyrektywy odpadowej. A zatem przez pojęcie odzysku rozumie się jakikolwiek proces, którego głównym wynikiem jest to, aby odpady służyły użytecznemu zastosowaniu przez zastąpienie innych materiałów, które w przeciwnym przypadku zostałyby użyte do spełnienia danej funkcji, lub w wyniku, którego odpady są przygotowywane do spełnienia takiej funkcji w danym zakładzie lub ogólnie w gospodarce.

Pojęcie utraty statusu odpadu jest ściśle związane z rozumieniem ukończenia procesu odzysku, a także samego procesu odzysku.

Utrata statusu odpadu – każdy rodzaj odpadu po spełnieniu określonych przesłanek

Na gruncie polskiego ustawodawstwa, u.s.o. może nastąpić na bazie art. 14 ust. 1 ustawy o odpadach. Przepis ten dokładnie wskazuje warunki, które muszą zostać spełnione, aby dany przedmiot (substancja) przestał być odpadem. Ustawa nie wprowadza jednak katalogu odpadów, które mogą zostać poddane procesowi utraty statusu odpadu, przez co niejednoznaczne może być to, że procedura ta przeprowadzana jest tylko dla określonego rodzaju odpadów. Przepisy nie doprecyzowują, jakie konkretnie rodzaje odpadów mogą zostać poddane procedurze u.s.o., zaryzykować więc można stwierdzenie, że każdy rodzaj odpadu może zostać jej poddany, po spełnieniu określonych przesłanek.

Ponadto, z racji tego, że w ustawie o odpadach nie ustanowiono delegacji do tego, by ustalić kryteria u.s.o. w drodze rozporządzenia, każdy stan faktyczny jest rozpatrywany indywidualnie, w drodze decyzji administracyjnej.

Utrata statusu odpadu następuje z mocy ustawy, po spełnieniu łącznie określonych przesłanek, nie zapominając o tej najważniejszej, tj. aby uwzględnione były wymagania określone w odpowiednich przepisach europejskich. Nie jest przewidziana żadna dodatkowa procedura weryfikacyjna, więc przyjąć należy, że decydująca w tym przypadku jest wydana decyzja. Powinna ona skonkretyzować sposób, w jaki powinny zostać spełnione przesłanki z art. 14 ustawy o odpadach, w danym przypadku, tak aby proces u.s.o. mógł nastąpić.

Co więcej, nie istnieje żadna szczególna procedura, która regulowałaby ten proces, nie ma żadnego odrębnego postępowania – proces u.s.o realizowany jest poprzez zezwolenie na przetwarzanie odpadów bądź pozwolenie zintegrowane.

fot. na otwarcie Gerd Altmann z Pixabay

reklama

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny

partner medialny