Ustawa o odpadach

Ustawa o odpadach – niekończąca się nowela?

13 czerwca br. w Sejmie odbyło się pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3495). Według stanu na 24 czerwca 2019 r., projekt skierowano do Komisji Ochrony Środowiska i Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej. W uzasadnieniu do projektu wskazano, iż podjęcie prac nad nowelizacją ustawy, potocznie nazywaną „ustawą śmieciową”, wynika w szczególności z rekomendacji zawartych w Krajowym planie gospodarki odpadami 2022 (KPGO 2022).

Wyeliminować problemy…

W ocenie projektodawców, zmiana przepisów ustawy ma na celu wyeliminowanie zidentyfikowanych problemów. Chodzi m.in. o możliwość ryczałtowego rozliczania przedsiębiorcy odbierającego odpady komunalne od mieszkańców czy brak zachęt do prowadzenia selektywnej zbiórki „u źródła”.

Problemy, które ma usunąć nowelizacja przepisów utrudniają gminom kontrolę nad strumieniem odpadów komunalnych, mogą także prowadzić do podwyższenia kosztów funkcjonowania systemu ich zagospodarowania.

Dodatkowe zmiany, bezpośrednio nie rekomendowane w ustawie, mają przyczynić się do usprawnienia funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi. Warto wspomnieć, że zmiana dotyka nie tylko ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, ale także siedmiu innych aktów prawnych. Są wśród nich:

  • Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
  • Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny,
  • Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym,
  • Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska,
  • Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
  • Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach,
  • Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw.

Zmianom ulega zatem także akt prawny, który nałożył na podmioty gospodarujące odpadami szereg obowiązków dostosowania prowadzonych instalacji do nowych wymogów prawnych w terminie jednego roku, tj. do 5 września 2019 r.

Na marginesie pamiętać trzeba, że równolegle w Sejmie zakończyły się prace nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (druk 3412). Ustawa ta, dotycząca głównie Bazy danych o odpadach (BDO) i sprawozdawczości, została uchwalona na posiedzeniu Sejmu 13 czerwca 2019 r. i przekazana Prezydentowi i Marszałkowi Senatu.

Ustawa o odpadach bez regionalizacji

Jedną z kluczowych zmian ustawy o odpadach jest uchylenie art. 20 ust. 7-11 tego aktu prawnego. W obowiązującym brzmieniu przepis ten zakazuje przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych (MBP), o ile są przeznaczone do składowania, a także odpadów zielonych – poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone. Zakazany jest także przywóz na obszar regionu ww. odpadów wytworzonych poza obszarem tego regionu.

Projektowana zmiana została uwarunkowana zniesieniem regionów gospodarki odpadami komunalnymi. Zgodnie z zapisami projektu, wskazanie w planie gospodarki odpadami regionów gospodarki odpadami nie będzie już obligatoryjnym elementem tego dokumentu. Z uzasadnienia do projektu noweli wynika, iż zmiana ta ma być odpowiedzią na problemy z zagospodarowaniem odpadów komunalnych w regionach oraz monopolizacją rynku. Po wprowadzeniu zmian ww. odpady będą mogły być przekazywane do instalacji położonych na obszarze całego kraju.

RIPOK-i instalacjami komunalnymi

Pokłosiem powyższych zmian jest także proponowana zmiana definicji legalnej regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK). Zgodnie z projektem, dotychczasowe RIPOK-i staną się instalacjami komunalnymi, które zdefiniowano jako instalacje do przetwarzania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych lub pozostałości z przetwarzania tych odpadów, określone w wojewódzkim planie gospodarki odpadami (WPGO), spełniające wymagania najlepszej dostępnej techniki, o której mowa w art. 207 Ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, lub technologii, o której mowa w art. 143 tej ustawy, zapewniająca: mechaniczno-biologiczne przetwarzanie niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych i wydzielenie z niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku, lub składowanie odpadów powstających w procesie MBP niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych.

W świetle projektu, statusu instalacji komunalnej nie będą mieć już, funkcjonujące obecnie jako RIPOK-i, obiekty zapewniające przetwarzanie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów. W konsekwencji, bioodpady (obejmujące zgodnie z nową definicją legalną również odpady zielone) będzie można zagospodarowywać w instalacjach nieujętych w WPGO, na obszarze całego kraju. Zgodnie z projektowanym art. 29a ustawy o odpadach, podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości obowiązany będzie przekazywać niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne do (określonej w WPGO) instalacji komunalnej, zapewniającej mechaniczno-biologiczne przetwarzanie tych odpadów, z zastrzeżeniem art. 158 ust. 4. Nadmienić w tym miejscu trzeba, iż – w myśl projektowanego art. 158 ust. 3 ustawy – postanowiono wprowadzić zakaz przekazywania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów komunalnych do termicznego przekształcania. Wyjątkowo dopuszczono taką możliwość w sytuacji, kiedy gmina, z której są odbierane te odpady, prowadzi selektywne zbieranie odpadów, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów.

Przy okazji należy także w tym miejscu zauważyć, że zgodnie z projektem, ww. zakazu termicznego przekształcania zmieszanych odpadów komunalnych nie stosuje się do spalarni odpadów lub współspalarni odpadów finansowanych ze środków Unii Europejskiej lub funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej przez okres niezbędny do zapewnienia trwałości projektu.

W świetle projektowanego art. 29a ust. 2 ustawy o odpadach, wytwórca odpadów powstających w procesie MBP lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, przeznaczonych do składowania, ma obowiązek przekazywać te odpady do instalacji zapewniającej składowanie, posiadającej status instalacji komunalnej, wpisanej do WPGO. Zgodnie z uzasadnieniem projektu, propozycje te pozwolą na możliwość przekazywania ww. odpadów na obszarze całego kraju, bez przypisania ich do danego województwa. Jakkolwiek projektodawcy sygnalizują, że wybór instalacji komunalnych powinien odbywać się z uwzględnieniem zasady bliskości i hierarchii postępowania z odpadami, tak – wobec braku jednoznacznych restrykcji za naruszenie ww. zasad – praktyka pokaże, na ile postulaty te nie okażą się tylko pobożnym życzeniem. Istnieje bowiem obawa, że w rzeczywistości, to głównie cena będzie decydowała o miejscu zagospodarowania odpadów. W razie przekazywania odpadów po procesie MBP lub pozostałości z sortowania odpadów komunalnych, przeznaczonych do składowania, do instalacji innej aniżeli instalacja komunalna, określona w WPGO, przewiduje się sankcję w postaci administracyjnej kary pieniężnej, o której stanowi art. 194 ustawy o odpadach.

Instalacje na listę marszałka, a nie do uchwały w sprawie wykonania WPGO

Warto zwrócić uwagę na proponowane regulacje dotyczące podejmowanych dotąd przez sejmiki województw uchwał w sprawie wykonania planów gospodarki odpadami. Dotychczasowa praktyka pokazała, że zarówno od postanowień planu, jak i od podjęcia tych uchwał zależało, czy określone podmioty prowadzące instalacje będą działały na rynku gospodarki odpadami jako RIPOK-i.

W świetle projektowanych zmian, sejmik województwa nie będzie już podejmował uchwały w sprawie wykonania WPGO. Zamiast tego projektuje się utworzenie przez marszałka województwa specjalnej listy (prowadzonej w Biuletynie Informacji Publicznej). Na liście tej uwzględnione zostaną te instalacje, które spełniają wymagania dla instalacji komunalnych, zostały oddane do użytkowania i posiadają wymagane decyzje pozwalające na przetwarzania odpadów. Lista ta ma być aktualizowana przez marszałka na bieżąco, a o wpis trzeba będzie się ubiegać, składając stosowny wniosek, poparty dokumentami potwierdzającymi zakończenie budowy i oddanie do użytkowania instalacji komunalnej. Trzeba też będzie dołączyć kopię zezwolenia na przetwarzanie odpadów, pozwolenia na wytwarzanie odpadów uwzględniającego przetwarzanie odpadów albo pozwolenia zintegrowanego, uwzględniającego przetwarzanie odpadów w tej instalacji.

Pozytywnie należy ocenić projektowane rozwiązania przewidujące, iż w sytuacji, kiedy instalacja nie spełnia wymagań dla instalacji komunalnej, marszałek – w drodze decyzji – odmówi prowadzącemu taką instalację wpisu na ww. listę. Jest to rozwiązanie korzystne, jeśli zważyć, iż prowadzący instalację będzie mógł w takiej sytuacji skorzystać z przysługujących mu środków odwoławczych, a także środków zaskarżenia decyzji na etapie ewentualnego postępowania przed sądem administracyjnym. Projekt noweli przewiduje także przesłanki stanowiące dla marszałka podstawę do wykreślenia instalacji z listy i podstaw do ubiegania się o kolejny wpis.

Dla funkcjonujących dziś RIPOK-ów fundamentalne znaczenie ma regulacja o charakterze przejściowym. Zgodnie z projektem, RIPOK-i prowadzące procesy przetwarzania odpadów w ramach instalacji MBP lub składowiska odpadów, z mocy przepisu ustawy, staną się ww. instalacjami komunalnymi. Uchwały w sprawie wykonania WPGO, podjęte na podstawie obowiązującego dziś art. 38 ustawy o odpadach, stracą moc. Instalacje, które wpisane były do uchwały wykonawczej, z urzędu znajdą się na marszałkowskiej liście instalacji komunalnych. Do czasu uzyskania takiego wpisu, instalacje te mają przyjmować i przetwarzać odpady, zgodnie z posiadanymi pozwoleniami.

Wpis do WPGO bez znaczenia dla inwestycji

Przedstawicielom branży doskonale znany jest, jak się często okazuje w praktyce, kłopotliwy art. 38a ustawy o odpadach. Przepis ten od ujęcia danej instalacji w planie gospodarki odpadami uzależnia uzyskanie decyzji środowiskowej, pozwolenia na budowę, pozwolenia na przetwarzanie odpadów czy pozwolenia zintegrowanego. W świetle postanowień projektowanej noweli, przepis ten ma zostać uchylony, co dla wielu może mieć niebagatelne znaczenie. W uzasadnieniu do projektu wskazano m.in., iż rozwiązanie to ułatwi powstawanie instalacji, a od ujęcia instalacji w WPGO, a raczej w stanowiącym do niego załącznik – Planie inwestycyjnym, będzie zależała możliwość finansowania inwestycji ze środków publicznych.

Tę ostatnią kwestię w istocie doprecyzowano, wskazując, że warunkiem dopuszczalności budowy, rozbudowy lub modernizacji instalacji przeznaczonych do przetwarzania odpadów komunalnych, w tym odpadów budowlanych i rozbiórkowych, z dofinansowaniem ze środków Unii Europejskiej lub krajowych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej, jest ich ujęcie w planie inwestycyjnym. Warunek ten nie dotyczy instalacji do recyklingu odpadów.

O dalszych zmianach w kolejnych artykułach

Spośród proponowanych zmian na uwagę zasługują również te dotyczące zasad nakładania administracyjnych kar pieniężnych oraz przesłanek odmowy wydawania pozwoleń; zmiany w zakresie ponoszenia i przenoszenia odpowiedzialności posiadaczy odpadów za ich prawidłowe zagospodarowanie; zaostrzenie sankcji za niewłaściwe postępowanie z odpadami, w tym ich magazynowanie i transport, a także zmiany odnoszące się do innych aktów prawnych, o których już w kolejnych artykułach na stronach portalu Sozofera.

fot. na otwarcie sozosfera.pl

Artykuł powstał w ramach współpracy z Kancelarią Prawną Dr Krystian Ziemski & Partners

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny