Przepisy Ustawy z 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2015 r. poz. 122) obowiązują zaledwie od 6 lutego br., a już zdążyły wywołać znaczące problemy interpretacyjne, stając się przedmiotem ożywionej wymiany poglądów przedstawicieli branży. W trakcie prac nad nowelizacją sporą uwagę poświęcono bowiem roli i umiejscowieniu spalarni odpadów w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi.
Podczas licznych dyskusji wyraźnie ścierały się argumenty zwolenników i przeciwników tego rodzaju instalacji. Jedna z kluczowych wątpliwości, powstałych na gruncie zmienionych przepisów, dotyczy statusu, jaki może potencjalnie uzyskać instalacja do termicznego przekształcania odpadów.
Doniosła zmiana
Mocą nowelizacji, ustawodawca zmodyfikował definicję regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (RIPOK), która – w ujęciu całości przepisów regulujących gospodarowanie odpadami – odgrywa rolę podstawową. Według aktualnego brzmienia art. 35 ust. 6 Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (DzU z 2013 r. poz. 21, z późn. zm.), instalacją o takim statusie jest „zakład zagospodarowania odpadów, o mocy przerobowej wystarczającej do przyjmowania i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkanego co najmniej przez 120 tys. mieszkańców, spełniający wymagania najlepszej dostępnej techniki, o której mowa w art. 207 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, lub technologii, o której mowa w art. 143 tej ustawy, w tym wykorzystujący nowe dostępne technologie przetwarzania odpadów lub zapewniający:
- mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielanie ze zmieszanych odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku, lub (…)”;
- przetwarzanie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów oraz wytwarzanie z nich produktu o właściwościach nawozowych lub środków wspomagających uprawę roślin, spełniających wymagania określone w przepisach odrębnych, lub materiału po procesie kompostowania lub fermentacji dopuszczonego do odzysku w procesie odzysku R1O, spełniającego wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 4; lub
- składowanie odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych o pojemności pozwalającej na przyjmowanie przez okres nie krótszy niż 15 lat odpadów w ilości nie mniejszej niż powstająca w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych.
Doniosłą zmianą w zakresie definicji RIPOK-u jest rezygnacja z dotychczasowego wyrażenia „oraz zapewniający termiczne przekształcanie odpadów”. W znowelizowanej ustawie o odpadach pojawił się jednocześnie nowy rodzaj instalacji – ponadregionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych. Taki status może uzyskać wyłącznie „spalarnia odpadów komunalnych o mocy przerobowej wystarczającej do przyjmowania i przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych zebranych z obszaru zamieszkanego co najmniej przez 500 tys. mieszkańców, spełniająca wymagania najlepszej dostępnej techniki” (art. 35 ust. 6a ustawy o odpadach). Spalarnia odpadów komunalnych, stanowiąca ponadregionalną instalację, może obsługiwać regiony gospodarki odpadami komunalnymi z innych województw, jeżeli przewidują to wojewódzkie plany gospodarki odpadami zarówno województwa, na obszarze którego jest zlokalizowany ten obiekt, jak i innego województwa, z którego odpady będą przekazywane do tej instalacji. W przypadku tego rodzaju obiektów nie znajdują zastosowania zakazy, o których mowa w art. 20 ust. 7 i 8 ustawy o odpadach, a mianowicie nie zabrania się przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych (o ile są przeznaczone do składowania) i odpadów zielonych poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone, a także przywozu na obszar regionu gospodarki odpadami komunalnymi ww. odpadów, jeśli zostały wytworzone poza jego obszarem.
Uzasadnione wątpliwości
Usunięcie wyrażenia o „zapewnianiu termicznego przekształcania odpadów”, przy jednoczesnym wprowadzeniu do znowelizowanej ustawy o odpadach przepisów o ponadregionalnej instalacji do przetwarzania odpadów, którą może być wyłącznie spalarnia, wywołuje uzasadnione pytanie przedstawicieli branży, czy taki zakład może uzyskać wyłącznie status ponadregionalnej instalacji do przetwarzania odpadów, czy też – w razie niespełniania wymagań stawianych względem tego typu obiektów – może funkcjonować jako RIPOK.
Nie zagłębiając się w szczegółowe rozważania na temat problemów, jakie rodzi konstrukcja językowa nowej definicji RIPOK-u, uzasadnione jest przyjęcie, że spalarnia może uzyskać status RIPOK-u poprzez spełnienie wymagań określonych w definicji z art. 35 ust. 6 do słów „lub technologii”, tj. dotyczących mocy przerobowych i liczby mieszkańców oraz spełniania wymogów najlepszej dostępnej techniki. Kluczowe bowiem jest tu użycie spójnika „lub”. Takie twierdzenie podyktowane jest również logiką. Skoro – zgodnie z definicją zawartą w art. 35 ust. 6a ustawy o odpadach – ponadregionalna instalacja (spalarnia) spełnia tak naprawdę wymagania wyższe niż przewidziane wobec instalacji regionalnej, należy przyjąć, że jest to równoznaczne ze spełnianiem wymagań stawianych RIPOK-om.
