Rozszerzona odpowiedzialność producentów plastiku

Rozszerzona odpowiedzialność producentów plastiku

Na podwórku krajowym emocje rozgrzewają kolejne wersje projektów zmian w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz prace nad przepisami wykonawczymi do znowelizowanej już ustawy o odpadach.

Prawodawca unijny nie pozostaje jednak w tyle i również szykuje zmiany w przepisach, które w perspektywie kilku lat mogą wprowadzić zamieszanie na odpadowym rynku.

Rozszerzona odpowiedzialność producentów – udoskonalić systemy

Jednym z elementów szeroko dyskutowanego pakietu gospodarki o obiegu zamkniętym jest udoskonalenie systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Ich istotą jest zapewnienie, aby producenci określonych produktów partycypowali – finansowo lub także organizacyjnie – w zagospodarowaniu odpadów po wyprodukowanych towarach. W Polsce systemy takie zostały ustanowione dla pojazdów wycofanych z eksploatacji, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, baterii i akumulatorów, produktów w opakowaniach oraz określonych odpadów poużytkowych, takich jak opony, oleje i smary. W większości przypadków producenci ww. produktów podpisują umowy z wyspecjalizowanymi podmiotami – organizacjami odzysku – które przekazują pozyskane środki finansowe uczestnikom rynku odpadowego, w zamian za dokumenty potwierdzające zebranie i przetworzenie określonej masy odpadów. Bolączką polskiego rynku jest jednak relatywnie niska cena rynkowa tego rodzaju dokumentów, przekładająca się na istotne zastrzeżenia co do efektywności systemów. Kolejne zmiany przepisów wskazują natomiast, że pozyskanie zewnętrznych środków finansowania gospodarki odpadami będzie stawało się coraz bardziej palącym wyzwaniem.

Dyrektywa 2018/851/UE

Ustanowione dotychczas systemy zostaną poddane rewizji do 5 stycznia 2023 r. Taką datę graniczną wyznacza bowiem ubiegłoroczna dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2018/851 z dnia 30 maja 2018 r. zmieniająca dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów.

Wskazuje ona dodatkowe wymogi dla fakultatywnych i obligatoryjnych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta, sprecyzowane w art. 8 i 8a. Aktualne systemy, oparte na organizacjach odzysku, wydają się spełniać większość wymagań formalnych – lub dawać się do nich łatwo dostosować. Dyrektywa stawia jednak wyraźny wymóg, aby wysokość wkładów finansowych producentów pokrywała koszty selektywnej zbiórki odpadów, a następnie ich transportu i przetwarzania. Powyższe – jako wymóg raczej rezultatu niż formy – może stanowić podstawę do postulatów dalej idących zmian w systemie. I rzeczywiście, propozycje takie są już stawiane przez uczestników branży.

Dyrektywa w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (SUP)

Tymczasem dobiegają końca prace nad dyrektywą w sprawie produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych (Single-Use Plastics – SUP). Przebiła się ona do zbiorowej świadomości przede wszystkim z uwagi na wdrażany zakaz wprowadzania do obrotu określonych produktów, takich jak plastikowe talerze i sztućce, słomki oraz patyczki do uszu.

Powyższa restrykcja odnosi się jednak tylko do jednej z siedmiu wymienionych w załączniku kategorii produktów. Z perspektywy branży odpadowej równie interesujący pozostaje art. 8, nakazujący państwom członkowskim ustanowienie kolejnych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta, obejmujących wskazane towary, w tym określone pojemniki na żywność i napoje, kubki, torebki, chusteczki nawilżające, balony, produkty tytoniowe z filtrem oraz same filtry.

Część powyższych produktów stanowi w istocie opakowania i już na chwilę obecną pozostaje objęta analogicznym systemem. Nowa dyrektywa wskazuje jednak na konieczność zapewnienia, aby koszty ponoszone przez producentów pokrywały także odbiór takich odpadów z publicznych systemów zbiórki i ich dalsze przetworzenie oraz koszty uprzątnięcia śmieci (litter) po wymienionych produktach. Sposób kalkulowania tych ostatnich będzie przedmiotem przewodnika opublikowanego przez Komisję Europejską. Przepisy wskazują przy tym precyzyjnie koszty wymagające pokrycia w przypadku poszczególnych grup produktów.

Termin implementacji powyższych regulacji również wyznaczono na 5 stycznia 2023 r., z pewnymi odstępstwami (tu wskazano 31 grudnia 2024 r.).

W świetle trwającej już debaty nad koniecznymi zmianami w systemach rozszerzonej odpowiedzialności producenta, warto zwrócić uwagę branży na zasadność zastanowienia się nad mechanizmami uwzględnienia nowych produktów i rodzajów kosztów jeszcze przed publikacją pierwszych projektów strony rządowej.

fot. sozosfera.pl

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny

partner medialny