Konsumenci oddają opakowania głównie poprzez automaty i punkty zbiórki manualnej. Deloitte prognozuje zwiększenie skali systemu kaucyjnego

Rok systemu kaucyjnego – Deloitte przedstawia raport

Z raportu firmy Deloitte pn. “System kaucyjny 2026 – rok po starcie” wynika, że przez rok konsumenci zwrócili 5 mld opakowań. Skala systemu będzie nadal dynamicznie rosła. Jak zaznacza Deloitte, tak znaczący wolumen zbiórki wiąże się z wysokimi kosztami organizacyjnymi.

Deloitte sprawdził jak funkcjonuje system

Konsumenci oddają opakowania głównie poprzez automaty i punkty zbiórki manualnej. Deloitte prognozuje zwiększenie skali systemu kaucyjnego. Wartość nakładów na utrzymanie systemu w najbliższej dekadzie może wynieść dla producentów nawet 25,2 mld zł. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska, sieć zbiórki obejmuje już prawie 65 tys. punktów.

Deloitte dostrzega jednak wyzwania związane z efektywnością i transparentnością obowiązującego modelu. W Polsce istnieje wielu operatorów, co doprowadziło do powielania infrastruktury, równoległych tras logistycznych oraz braku wspólnych standardów wymiany danych o przepływach surowcowych i finansowych – wymienia Deloitte.

– Model oparty na wielu operatorach niewątpliwie zwiększa złożoność organizacyjną całego przedsięwzięcia. Konieczność utrzymywania przez poszczególnych operatorów odrębnej infrastruktury logistycznej i informatycznej oraz procesów administracyjnych prowadzi do powielania części zasobów, a tym samym zwiększa koszty funkcjonowania systemu. W rezultacie, przy założeniu docelowego poziomu zbiórki wynoszącego 90%, roczne wydatki ponoszone przez wprowadzających w związku z funkcjonowaniem systemu w Polsce mogą sięgnąć około 1,5 mld zł i być około dwukrotnie wyższe niż wynikałoby to z zastosowania poziomów stawek stosowanych w analogicznych systemach w krajach o zbliżonej skali, takich jak Rumunia czy Słowacja – powiedziała Joanna Leoniewska-Gogola z Deloitte.

Wysokie koszty systemu kaucyjnego

Największe koszty w systemie generuje opłata za zbiórkę wypłacana punktom handlowym i innym punktom zbiórki. Jej stawki nie są regulowane centralnie, lecz wynikają z uzgodnień rynkowych. Producenci napojów, którzy ostatecznie pokrywają te wydatki poprzez opłatę producencką, pozbawieni są w tym procesie decyzyjności. Deloitte szacuje, że koszt utrzymania systemu w latach 2027-2036 może być o 9-10 miliardów złotych wyższy niż w innych krajach.

Szklane butelki objęte kaucją

Władze planują poszerzyć system o szklane butelki wielokrotnego użytku. Deloitte zaznacza, że przed podjęciem takich kroków należy przeprowadzić pogłębioną analizę konsekwencji. Tradycyjny rynek dobrowolnego depozytu funkcjonuje w Polsce skutecznie od 30 lat (głównie w branży piwowarskiej). Osiąga poziomy zwrotów rzędu 90% i wykorzystuje głównie tę samą flotę samochodów do przywozu pełnych i odbioru pustych butelek.

– Systemy kaucyjne dla butelek zwrotnych funkcjonujące w branży piwowarskiej od dekad udowadniają swoją skuteczność. Są zoptymalizowane logistycznie, dlatego nie wymagają budowania oddzielnych struktur. Wtłoczenie ich w ramy nowego modelu nie przyniesie dodatkowych korzyści ekologicznych, a jedynie drastycznie podniesie koszty operacyjne, wydłuży obieg opakowania i zwiększy ryzyko stłuczek, niwecząc wysiłek branży wkładany w rozwój gospodarki obiegu zamkniętego – powiedział Krzysztof Zagrajek ze Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego Browary Polskie.

– Wydłużenie łańcucha logistycznego, dodatkowe przeładunki i konieczność sortowania mogą prowadzić do dodatkowego nakładu pracy. Paradoksalnie, organizacja nowej centralnej logistyki może sprawić, że koszt pozyskania umytej butelki wielokrotnego użytku będzie bliski cenie zakupu nowej butelki jednorazowej, co może być niezgodne z zasadą gospodarki obiegu zamkniętego – powiedział dr inż. Jacek Pietrzyk z Deloitte.

Kolejne lata rozwoju systemu kaucyjnego

Autorzy raportu wskazali działania naprawcze, które w ich opinii są niezbędne. Według nich, priorytetem powinno być precyzyjne uregulowanie rozliczeń międzyoperatorskich opartych na zasadzie kosztu netto w podziale na frakcje materiałowe, a także szczegółowa standaryzacja procesów wymiany danych i informacji. Stabilizacja logistyki, eliminacja dublowania procesów i pełna weryfikacja efektywności kosztowej obecnych struktur na podstawie twardych danych sprawozdawczych stworzą bezpieczne warunki do realizacji celów GOZ, w tym zgodności z unijnym rozporządzeniem PPWR.

Z czym wiąże się rozwój systemu kaucyjnego?

Od 2028 roku system osiągnie skalę około 9,7 mld opakowań rocznie – w tym ok. 5,5 mld butelek z tworzyw sztucznych i 4,2 mld puszek metalowych – prognozuje Deloitte. Przewiduje się wzrost ilości zwrotów – z ok. 70% w 2026 roku do 85-90% w 2027 roku. Natomiast od 2028 roku ma to być ok. 90%. Udział opakowań oddawanych przez automaty ma wzrosnąć z do 92% w 2028 roku, a od 2033 roku ustabilizować się na poziomie około 95%. Przy takiej skali znaczenie kosztów jednostkowych, logistyki i sprawnego rozliczania między operatorami będzie jeszcze większe. Eksperci rekomendują, by przed rozszerzeniem działań o kolejne rodzaje opakowań najpierw uporządkować jego obecne mechanizmy. Pełen raport można przeczytać na stronie internetowej.

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Partner Portalu
Eggersmann Polska zagospodarowanie odpadów komunalnych, fermentacja bioodpadów, kompostowanie
Partner Portalu
inneko
Reklama
technika2011-mobilne mysjki do pojemników na odpady
Reklama
apriva zamiatarki, myjki do pojemników śmieciarki
Partner Merytoryczny
Grupa Ekopro gospodarka odpadami, ochrona środowiska, gospodarka o obiegu zamkniętym
Partner Merytoryczny
Kancelaria Maruszkin Prawo ochrony środowiska
Kancelaria Ochrony Środowiska Prawo ochrony środowiska

Artykuły i aktualności

Partner Merytoryczny
Kancelaria Polowiec Prawo ochrony środowiska