24 stycznia br. pod adresem www.bdo.mos.gov.pl zaczął działać długo wyczekiwany rejestr podmiotów wprowadzających produkty, produkty w opakowaniach i gospodarujących odpadami.
Wspomniany rejestr powstał w oparciu o art. 49 Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. DzU z 2018 r., poz. 21) i jest pierwszą funkcjonalnością Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO).
Ustawa o odpadach zakłada kilkuetapowe wprowadzanie funkcjonalności całej bazy:
- Etap I – wpisy podmiotów do rejestru w ramach BDO – od 24 stycznia 2018 r.
- Etap II – sprawozdawczość „odpadowa” za pośrednictwem BDO – pierwszy raz za rok 2019,
- Etap III – ewidencja „odpadowa” za pośrednictwem BDO – od 2020 r.
Za prowadzenie rejestru odpowiedzialni są marszałkowie województw.
Wpis do rejestru
Marszałek województwa dokonuje wpisu podmiotów do rejestru na wniosek (art. 50 ust. 1) albo z urzędu (art. 51 ust. 1), nadając im indywidualne numery rejestrowe.
Wpis z urzędu dotyczy:
- posiadacza odpadów, który uzyskał pozwolenie zintegrowane,
- posiadacza odpadów, który uzyskał pozwolenie na wytwarzanie odpadów,
- posiadacza odpadów, który uzyskał zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów,
- podmiotu, który uzyskał decyzję zatwierdzającą program gospodarowania odpadami wydobywczymi lub zezwolenie na prowadzenie obiektu unieszkodliwiania odpadów wydobywczych,
- podmiotu, który uzyskał koncesję na podziemne składowanie odpadów na podstawie Ustawy z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze,
- podmiotu, który uzyskał wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – na podstawie Ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Jeśli chodzi o wpis do rejestru na wniosek, to marszałek województwa dokonuje go w obszarze kilku ustaw:
1. z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej:
- wprowadzających na terytorium kraju produkty (opony, oleje smarowe, preparaty smarowe),
- prowadzących odzysk lub recykling odpadów powstałych z produktów,
- organizacji odzysku,
- dokonujących eksportu oraz wewnątrzwspólnotowej dostawy odpadów powstałych z produktów w celu poddania ich odzyskowi lub recyklingowi;
2. z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji:
- wprowadzających pojazdy,
- prowadzących punkty zbierania pojazdów,
- prowadzących stacje demontażu,
- prowadzących strzępiarki.
3. z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym):
- wprowadzających sprzęt lub autoryzowanych przedstawicieli,
- zbierających zużyty sprzęt,
- prowadzących zakład przetwarzania,
- organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego,
- prowadzących działalność w zakresie recyklingu,
- prowadzących działalność w zakresie innych niż recykling procesów odzysku.
4. z 24 kwietnia 2009 r. o bateriach i akumulatorach:
- wprowadzających baterie lub akumulatory,
- prowadzących zakłady przetwarzania zużytych baterii lub zużytych akumulatorów,
- podmiotów pośredniczących.
5. z 14 grudnia 2012 r. o odpadach:
- posiadaczy odpadów prowadzących przetwarzanie odpadów zwolnionych z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie odpadów, z wyjątkiem wymienionych w art. 45 ust. 1 pkt 2 i 3,
- transportujących odpady,
- sprzedawców odpadów i pośredników w obrocie odpadami, o ile nie podlegają wpisowi do rejestru na podstawie pkt 1 i 3 lub z urzędu,
- prowadzących zakłady recyklingu statków,
- wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów, z wyłączeniem posiadaczy odpadów wymienionych w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2, tj. posiadających pozwolenie zintegrowane lub pozwolenie na wytwarzanie odpadów.
6. z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi:
- organizacji samorządu gospodarczego, o których mowa w art. 25 ust. 1 tej ustawy,
a także przedsiębiorców:
- będących organizacjami odzysku opakowań,
- dokonujących wewnątrzwspólnotowej dostawy:
- odpadów opakowaniowych,
- produktów w opakowaniach,
c. eksportujących:
- odpady opakowaniowe,
- opakowania,
- produkty w opakowaniach,
d. prowadzących recykling lub inny niż recykling proces odzysku odpadów opakowaniowych,
e. wprowadzających opakowania,
f. wprowadzających produkty w opakowaniach.
Jak dokonać wpisu?
Aby uzyskać wpis do rejestru, należy złożyć wniosek do marszałka województwa właściwego ze względu na siedzibę firmy. Formularze wniosków są dostępne na stronie internetowej rejestru w formie edytowalnego dokumentu (wynikają z Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 grudnia 2017 r. w sprawie wzorów formularza rejestrowego, formularza aktualizacyjnego i formularza o wykreśleniu z rejestru – DzU z 2017 r. poz. 2458). Podmiot składa jeden wniosek o wpis do rejestru również wtedy, gdy wykonuje bądź zamierza wykonywać działalność w więcej niż jednym ww. zakresie.
Zgodnie z art. 53 ust. 7 ustawy o odpadach, do wniosku o wpis do rejestru, składanego w formie pisemnej, dołączyć należy uwierzytelnioną kopię dowodu uiszczenia opłaty rejestrowej (o ile przedsiębiorca podlega obowiązkowi jej uiszczenia) oraz oświadczenie o spełnieniu wymagań niezbędnych do wpisu do rejestru lub oświadczenie o braku okoliczności skutkujących wykreśleniem z rejestru oraz oświadczenie potwierdzające, że dane zawarte w tych wnioskach są zgodne ze stanem faktycznym. Oświadczenie musi zawierać klauzulę o treści: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia”.
Ponadto podmioty wprowadzające sprzęt lub autoryzowani przedstawiciele, organizacje odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego, a także te organizacje odzysku, o których mowa w Ustawie z 11 maja 2001 r. o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej, a także przedsiębiorcy wprowadzający baterie lub akumulatory, bądź pojazdy, muszą dołączać do wniosku dodatkowe dedykowane dokumenty, wymienione w art. 53 ust. 7 ustawy o odpadach.
Opłata rejestrowa
Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy o odpadach, opłacie rejestrowej za wpis do rejestru podlegają następujące podmioty:
- wprowadzający sprzęt i autoryzowanych przedstawicieli,
- wprowadzający baterie lub akumulatory,
- wprowadzający pojazdy,
- producenci, importerzy i wewnątrzwspólnotowi nabywcy opakowań,
- wprowadzający na terytorium kraju produkty w opakowaniach,
- wprowadzający na terytorium kraju opony,
- wprowadzający na terytorium kraju oleje smarowe.
Wysokość opłaty rejestrowej i wysokość opłaty rocznej wynosi dla mikroprzedsiębiorców 100 zł, a dla pozostałych podmiotów 300 zł, co zostało określone w drodze rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 19 stycznia 2018 r. w sprawie wysokości stawek opłaty rejestrowej oraz opłaty rocznej (DzU z 2018 r. poz. 184).
Opłaty rejestrowej nie uiszcza przedsiębiorca wpisany do rejestru, o którym mowa w ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o krajowym systemie ekozarządzania i audytu (EMAS) (DzU Nr 178, poz. 1060), który składając wniosek o wpis do rejestru przedłoży informację potwierdzającą dobrowolny udział w systemie ekozarządzania i audytu (EMAS).
Podmioty, które posiadają w dniu wejścia w życie przepisów ustawy o odpadach wpis do dotychczasowych rejestrów, są zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty rejestrowej.
Rejestr odpadowy – terminy i sankcje
W myśl przepisów przejściowych (art. 234), podmioty objęte obowiązkiem złożenia wniosku o wpis do rejestru, o którym mowa w art. 49 ust. 1, muszą to zrobić w terminie 6 miesięcy od dnia utworzenia rejestru, czyli do 24 lipca 2018 r. W przypadku niedostosowania się do tych przepisów przedsiębiorcę czekają sankcje. Ustawa o odpadach przewiduje dwa rodzaje kar.
Według art. 179 ”kto wbrew przepisom art. 50 ust. 1, art. 59 ust. 1 oraz art. 60 ust. 1 nie składa wniosku o wpis do rejestru, o zmianę wpisu do rejestru lub o wykreślenie z rejestru albo składa wniosek niezgodny ze stanem faktycznym, podlega karze aresztu albo grzywny. Z kolei zgodnie z art. 194 ust. 1, administracyjną karę pieniężną wymierza się m.in. za prowadzenie działalności w zakresie, o którym mowa w art. 50 ust. 1, bez wymaganego wpisu do rejestru. Wynosi ona co najmniej 1000 zł i nie może przekroczyć 1 mln zł.
Wytwórcy odpadów – szczególny przypadek?
W kontekście mniejszych przedsiębiorców należy zwrócić uwagę na przepis wynikający z art. 50 ust. 1 pkt 5e w odniesieniu do wytwórców odpadów obowiązanych do prowadzenia ewidencji odpadów. W tym miejscu warto zajrzeć do artykułu wyjaśniającego zasady prowadzenia ewidencji odpadów. W świetle obowiązku rejestrowego, każdy najdrobniejszy przedsiębiorca winien rozważyć, czy spoczywa na nim obowiązek prowadzenia ewidencji odpadów (nawet tylko w oparciu o karty przekazania odpadów!). Wymóg ten przekłada się bowiem na obowiązek złożenia wniosku o wpis do rejestru. Należy podkreślić, że mowa jest o podleganiu temu obowiązkowi, a nie o jego faktycznym wykonywaniu! Jak wskazano w powyższej analizie przepisów, brak wpisu do rejestru jest równoznaczny z narażeniem swojej firmy na kary pieniężne.
Wyjaśnienia Ministerstwa Środowiska
Wzór formularza rejestrowego na stronie www.bdo.mos.gov.pl nie zawiera pola odpowiedniego do wpisu ww. działalności. W tej sytuacji należy aktualnie rejestrować działalność poprzez wypełnienie działu I wniosku, a w przypadku pojawienia się nowych formularzy należało będzie złożyć wniosek aktualizacyjny. Takie wyjaśnienie znalazło się w dokumencie Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Środowiska, w którym przedstawiono materiał z najczęściej zadawanymi pytaniami i odpowiedziami. Materiał taki został opublikowany na stronie Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego.
