Rozmowa z Joanną Janczewską, dyrektor operacyjną ds. recyklingu w Organizacji Odzysku Opakowań ASEKOL PL, która od lat angażuje się w budowę odpowiedzialnego systemu gospodarowania odpadami.
Na początek proszę o kilka słów o sobie…
Od ponad 20 lat jestem związana z branżą gospodarki odpadami, z czego aż 19 lat spędziłam w organizacjach odzysku opakowań, skutecznie realizując wymagane poziomy recyklingu dla największych przedsiębiorstw wprowadzających opakowania na rynek, współpracując z instalacjami przetwarzania odpadów w całej Polsce. Mottem, które przyświeca mi w biznesie jest „Rzetelność w oparciu o obowiązujące przepisy oraz dialog jako klucz do stabilnej współpracy”.
Zanim przejdziemy do meritum, dla tych czytelników, którzy nie spotkali się jeszcze z tematyką rozporządzenia PPWR, proszę w skrócie opowiedzieć co to takiego?
16 grudnia 2024 roku Rada Unii Europejskiej zatwierdziła rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady dotyczące opakowań oraz odpadów opakowaniowych (ang. Packaging and Packaging Waste Regulation – PPWR). Nowe przepisy mają na celu ograniczenie negatywnego wpływu opakowań i powstających z nich odpadów na środowisko oraz zdrowie ludzi, a także wspieranie transformacji w kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym. Nowe regulacje obejmą przede wszystkim producentów, dostawców, importerów i dystrybutorów opakowań, a także podmioty zajmujące się sprzedażą detaliczną oraz świadczeniem usług w zakresie realizacji zamówień. Zgodnie z rozporządzeniem, każde państwo członkowskie będzie zobowiązane do zmniejszenia ilości wytwarzanych odpadów opakowaniowych na mieszkańca względem poziomu z 2018 roku: o 5% do roku 2030, o 10% do roku 2035 oraz o 15% do roku 2040. Dodatkowo, kraje członkowskie będą musiały wdrożyć działania pozwalające na osiągnięcie określonych poziomów recyklingu na całym swoim terytorium.
Chcemy dziś poruszyć temat niezwykle istotny, jakim jest projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), mający wdrożyć w Polsce system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP) w odniesieniu do celów PPWR. Niezaprzeczalnie, jest Pani jedną z największych specjalistek w Polsce w tym zakresie. Jakie jest Pani stanowisko w tej sprawie?
Na początek kilka faktów. Podsumujmy, jakie są główne założenia przedstawione w rozporządzeniu PPWR:
- wszystkie opakowania od 2030 r. muszą nadawać się do recyklingu,
- opakowania, których zdolność do recyklingu będzie poniżej 70%, będą od 2030 r. zabronione,
- każde opakowanie z tworzyw sztucznych będzie musiało zawierać określony w PPWR procent, zależny od opakowania: od 10% do 35% materiałów z recyklingu odpadów wytworzonych przez konsumentów,
- przedsiębiorca wprowadzający produkt w opakowaniu będzie musiał zapewnić recykling odpadów opakowaniowych i osiągnąć zdolność do recyklingu wprowadzanego opakowania na poziomie co najmniej 70%.
Projekt UC100 nadaje przedsiębiorcom wprowadzającym produkty w opakowaniach na rynek rolę płatnika biernego, bez żadnego wpływu na to, czy i jak:
- opakowania będą zbierane, sortowane i poddawane recyklingowi, dążąc do osiągnięcia celów wskazanych w Rozporządzeniu PPWR.
Jaki będzie tego skutek? Po pierwsze w odniesieniu do opakowań o zdolności do recyklingu poniżej 70% obowiązywać będzie zakaz ich wprowadzania na rynek. Po drugie, od 2030 roku niektóre produkty mogą nie mieć opakowań!
Jaki wpływ będzie to miało na współpracę pomiędzy wprowadzającymi a np. recyklerami?
Rozpatrywałabym ten wątek nieco szerzej. Brak korelacji współpracy pomiędzy: wprowadzającymi, gminą, sortownią, recyklerem stanowi zagrożenie dla realizacji ww. celów. Na rynku wiele mówi się o ekoprojektowaniu, o recyklingu opakowań. Należy pamiętać, że to na poziomie sortowni odbywa się odzysk odpadu opakowaniowego i przygotowanie do recyklingu. Głos sortowni jest bardzo ważny ze wskazaniem barier, potrzeb, możliwości technologicznych do wysortowania m.in. małych opakowań trafiających do frakcji podsitowej, nie ze względu na skład, ale ze względu na wielkość. To tylko jeden z przykładów. Bez sortowania nie ma recyklingu. Bez recyklingu nie ma realizacji skali recyklingu opakowania. Brak skali recyklingu to zakaz wprowadzania na rynek!
Kto Pani zdaniem poniesie za to konsekwencje?
Konsekwencje będą głównie dla firm wprowadzających produkty w opakowaniach, a nie dla Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW – przyp. red.).
Rola organizacji odzysku opakowań byłaby tu nieoceniona, tworząc aktywną współpracę jako pomost pomiędzy: wprowadzającymi, gminą, sortownią i recyklerem, sprawozdając do NFOŚiGW. Model czeski ROP oparty jest właśnie o taką współpracę.
Ponadto, przekazywanie dofinansowania zza biurka, wyłącznie w oparciu o dokumenty, wiąże się z ryzykiem finansowania procesów gospodarki odpadami niezgodnych z rzeczywistością.
Zmiana powinna naprawić to, co złe i wykorzystać to, co dobre – rzetelnie działające firmy mogą wiele dobrego wnieść do realizacji ROP i osiągnięcia ambitnych celów nadanych Rozporządzeniem PPWR.
rys. ASEKOL PL
Artykuł opublikowany w ramach współpracy z firmami ASEKOL PL Organizacja Odzysku Sprzętu Elektrycznego i Elektronicznego
i ASEKOL PL OPAK Organizacja Odzysku Opakowań i Organizacja Odzysku S.A. – Partnerami portalu
