Sześciocyfrowy kod przypisywany odpadom stanowi swoisty ich identyfikator. Jest on niezbędny, by odpad mógł zostać przekazany kolejnemu posiadaczowi, tj. firmie zajmującej się zbieraniem lub przetwarzaniem odpadów. Bowiem taki odbiorca może przyjąć odpad tylko wtedy, gdy posiada zezwolenie obejmujące dany kod odpadu lub gdy w przepisach przewidziano wyłączenie z takiego obowiązku go zwalniające. I choć obowiązek, a w efekcie odpowiedzialność za właściwą klasyfikację odpadów spoczywa na wytwórcy, możne zrodzić się pytanie o to, czy klasyfikacja odpadu dokonana przez jego wytwórcę może zostać na późniejszym etapie istnienia odpadu zakwestionowana?
Weryfikacja przyjętej klasyfikacji odpadów przez odbiorcę
Choć prawdą jest, że to wytwórca odpowiada za prawidłową klasyfikację odpadów i przypisanie im jednego z ponad tysiąca sześciocyfrowych kodów, wskazanych w katalogu odpadów, to ich odbiorca nie jest całkowicie zwolniony z odpowiedzialności w tym zakresie. Należy bowiem pamiętać, że jednym z podstawowych jego obowiązków jest działalność zgodnie z warunkami wydanego mu zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów, w tym operowanie wyłącznie na odpadach w tym zezwoleniu ujętych. Nie powinien więc on przyjmować odpadów „w ciemno”, zasłaniając się tym, że obowiązek klasyfikacji leży po stronie wytwórcy. Brak weryfikacji przyjmowanych odpadów, w przypadku późniejszego zakwestionowania przyjętej ich klasyfikacji np. przez organy kontroli, może skutkować zarzutem naruszenia warunków zezwolenia.
Innymi słowy odbiorca nie może zasłaniać się istnieniem obowiązku klasyfikacji odpadów po stronie ich wytwórcy i nie poddawać żadnej weryfikacji przyjmowanych odpadów, bez narażania się na ryzyko naruszenia warunków udzielonego zezwolenia. W takiej sytuacji nawet prawidłowo wystawiona karta przekazania odpadu nie uchroni przed zarzutem naruszenia przepisów, skoro odpady przyjmowane w rzeczywistości nie stanowiły odpadów określonych w posiadanych przez przedsiębiorcę decyzjach.
Dlatego w razie wątpliwości co do przypisanego odpadom kodu, ich odbiorca może, a wręcz powinien zwrócić uwagę na prawidłowość jego przyjęcia.
Weryfikacja przyjętej klasyfikacji odpadów przez WIOŚ
Klasyfikacja odpadów może zostać również zakwestionowana przez organy kontrolne, w tym przede wszystkim przez inspektorów wojewódzkiej inspekcji ochrony środowiska (WIOŚ).
Jednym z uprawnień kontrolnych WIOŚ jest określenie składu morfologicznego odpadów, czyli możliwość poddania odpadów analizie jakościowej i ilościowej. W jej efekcie ustalony może zostać skład frakcyjny odpadów, przykładowo procentowa zawartość tworzyw sztucznych, papieru czy frakcji biodegradowalnych, stanowiący podstawę do przypisania odpadom nowego, właściwego kodu odpadów.
Uprawnienia kontrolne WIOŚ umożliwiają również pobranie prób odpadów i zlecenie wykonania ich specjalistycznych analiz chemicznych. Ich celem będzie nie tylko sprawdzenie czy odpady zawierają określone rodzaje substancji, takich jak metale ciężkie czy rozpuszczalniki organiczne, ale przede wszystkim ustalenie czy badane odpady wykazują właściwości niebezpieczne.
Na podstawie tak przeprowadzonych czynności, WIOŚ może zakwestionować przyjętą klasyfikację odpadu. Inspektorzy mogą uznać, że rzeczywisty skład odpadu wskazuje nie tylko na konieczność przypisania mu innego kodu, ale także na inne jego właściwości, co uzasadnia przyjęcie klasyfikacji odpowiedniej dla odpadu niebezpiecznego.
Konsekwencje
Podważenie przyjętej klasyfikacji odpadu może mieć poważne skutki, zarówno dla wytwórcy, jak i kolejnych posiadaczy odpadów. Prowadzi ono z reguły nie tylko do postawienia zarzutu prowadzenia ewidencji odpadów niezgodnie ze stanem rzeczywistym, ale także uznania, że odpady zostały przekazane lub przyjęte przez podmiot nieuprawniony. Ten ostatni element jest szczególnie istotny w kontekście ustalenia podmiotu za te odpady odpowiedzialnego.
Warto więc pamiętać, że prawidłowa klasyfikacja odpadów to nie tylko formalność, ale jedne z ważniejszych elementów systemu gospodarki odpadami. Dlatego najlepszą praktyką jest współpraca między stronami, już na etapie klasyfikacji, oraz – w razie wątpliwości – zasięgnięcie specjalistycznej opinii. Pozwoli to nie tylko zminimalizować ryzyko sporów z organami kontrolnymi, ale przede wszystkim zwiększa bezpieczeństwo i zgodność podejmowanych działań z przepisami.
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
Więcej informacji z zakresu prawa ochrony środowiska w formie szkoleń e-learningowych dostępnych
na stronie Kancelarii Ochrony Środowiska – Partnera merytorycznego serwisu Sozosfera.
