W poniedziałek, 24 marca 2025 r., oficjalnie otwarto gdańską instalację termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK), czyli Port Czystej Energii. – Gdańsk i blisko 40 partnerskich gmin z Pomorza mają zagwarantowane zagospodarowanie uciążliwych odpadów na najbliższe dziesiątki lat. Port Czystej Energii jest domknięciem systemu gospodarki odpadami w Gdańsku i regionie – powiedział Sławomir Kiszkurno, prezes Portu Czystej Energii.
– Otwarciem Portu Czystej Energii rozwiązujemy jednocześnie trzy kwestie związane z gospodarką odpadami komunalnymi: bezpiecznie je zagospodarowujemy i jednocześnie uzyskujemy energię i ciepło z odpadów. To trudy, wieloletni projekt, z którego możemy być dumni i który przyniesie realne korzyści dla Gdańska – podkreślała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent miasta.
Termiczne przekształcanie odpadów
Termiczne przekształcanie odpadów, realizowane w takich instalacjach, jak Port Czystej Energii, to realna i jedyna szansa na domknięcie systemu gospodarki odpadami w gminach. W całej Europie funkcjonuje ok. 500 takich elektrociepłowni – zaznaczył Urząd Miejski W Gdańsku (UM). Gdański ITPOK jest dziesiątą taką instalacją w Polsce.
– Bez wsparcia funduszy unijnych, bez zaangażowania Unii Europejskiej nie udałoby się nam przeprowadzić tak dużej inwestycji. Całkowity jej koszt to ok. 800 mln zł, z czego ponad 270 mln to wsparcie z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko – podkreślał Jacek Karnowski, wiceminister funduszy i polityki regionalnej.
– Bardzo ważne jest byśmy decentralizowali źródła energii. Inwestycje takie jak ta, potrzebne są w całym kraju. Mam nadzieję, że zainspiruje to inne regiony do myślenia o alternatywnych źródłach energii. Zrobię wszystko, by moja administracja pomagała w tym procesie – zaznaczyła Beata Rutkiewicz, wojewoda pomorska.
– Są w Polsce odważne samorządy, które podejmują ważne decyzje. To długofalowe działanie, bo budowę spalarni odpadów komunalnych w regionie omawiałem w różnorodnych gremiach przez ostatnie kilkanaście lat. Dziś gratuluję wszystkim zaangażowanym przez lata w ten projekt – mówił Mieczysław Struk, marszałek województwa pomorskiego.
Ile energii Port Czystej Energii wygenerował podczas gorących rozruchów?
Podczas gorących rozruchów sprawdzano działanie instalacji i kalibrowano systemy i działające w niej urządzenia. Odbył się próbny odbiór ciepła z GPEC oraz testy turbiny i generatora. W trakcie, trwających od lipca 2024 r. testów, spalono 41 tys. ton nienadających się do recyklingu odpadów komunalnych – wyliczył UM. Natomiast od października do grudnia ub.r. wyprodukowano 10 tys. MWh energii elektrycznej. Ta ilość energii wystarczyłaby na pokrycie zapotrzebowania Gdańskich Autobusów i Tramwajów przez 3,5 miesiąca. Inwestor, czyli spółka Port Czystej Energii, wydał wykonawcy tzw. świadectwo rozruchu i 5 lutego br. zakład przeszedł w okres eksploatacji, czyli rozpoczęła się regularna obsługa obiektu, dostawy odpadów z instalacji komunalnych oraz produkcja energii i ciepła z odpadów.
Przykłady krajów, w których ITPOK-i funkcjonują dłużej i na większą skalę dowodzą, że to rozwiązanie, które znacząco ogranicza ilość odpadów trafiających na składowiska, przy jednocześnie wysokim poziomie recyklingu odpadów – zaznaczył gdański magistrat.
Pomimo nieustannie rozwijających się technologii niektórych odpadów nie można ponownie wykorzystać i poddać recyklingowi. Obecność ITPOK-a pozwala na bezpieczne unieszkodliwianie tej części odpadów i korzystanie z wyprodukowanej zielonej energii. W ten sposób – według UM – gminy mogą realizować założenia gospodarki o obiegu zamkniętym, wspierać dążenia do neutralności klimatycznej i wypełniać unijne cele w zakresie zrównoważonej polityki energetycznej.
Port Czystej Energii – parametry techniczne i finansowanie inwestycji
W ciągu roku Port Czystej Energii przekształcać będzie termicznie 160 tys. ton nienadających się do recyklingu odpadów komunalnych. Wyprodukuje z nich 114 tys. MWh energii elektrycznej i 509 tys. GJ energii cieplnej. Ta ilość wyprodukowanej energii elektrycznej wystarczy na pokrycie 6,5 roku potrzeb dotyczących oświetlenia ulicznego w Gdańsku. Ilość wytwarzanego ciepła zapewni pokrycie zapotrzebowania 70 tys. gospodarstw domowych latem i 19 tys. gospodarstw domowych zimą.
Realizacja Projektu jest ostatnim, brakującym ogniwem gminnych systemów gospodarki odpadami komunalnymi w regionie pomorskim. Według UM, umożliwia ona jego optymalizację przy jednoczesnym zapewnieniu wysokich standardów środowiskowych. Inwestycja dofinansowana została z Funduszu Spójności Unii Europejskiej, w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020. Łączny koszt projektu netto to niespełna 663 mln zł.
Na podstawie media.gdansk.pl
fot. K. Stańczak
