Jedną z najczęściej pojawiających się wątpliwości w zakresie właściwej klasyfikacji odpadów, jest ta dotycząca możliwości ich uznania za odpady komunalne. Klasyfikacja ta jest szczególnie istotna, bowiem sposób postępowania oraz związany z tym zakres obowiązków spoczywających na przedsiębiorcy różni się od tych przewidzianych dla odpadów takiej klasyfikacji nieposiadających.
Innymi słowy inny jest sposób postępowania z odpadami komunalnymi, a inny z odpadami, które takiego statusu nie mają. Przykładowo wytwórca odpadów komunalnych nie musi posiadać wpisu w rejestrze BDO, prowadzić ich ewidencji, realizować obowiązków sprawozdawczych. Musi on jednak postępować z tak zaklasyfikowanymi odpadami w ściśle określony sposób, który jest właściwy dla terenu gminy, na którym tego rodzaju odpady powstają.
Kiedy więc odpad może czy wręcz powinien zostać zaklasyfikowany jako komunalny?
Odpady komunalne – definicja i wyłączenia
Mimo, że odpady komunalne posiadają swoją definicję ustawową, w praktyce jej stosowania pojawiają się jednak wątpliwości.
Odpady komunalne to przede wszystkim odpady powstające w gospodarstwach domowych, wytwarzane w ramach codziennego bytowania każdego z nas. Jednak w myśl ustawowej definicji odpady komunalne mogą powstawać również u innych wytwórców, w tym u przedsiębiorców. Warunkiem jest jednak to, aby odpady te ze względu na swój charakter i skład były podobne do odpadów pochodzących z gospodarstw domowych.
Warto także zapoznać się z treścią artykułu pt. Mikroprzedsiębiorca kontra BDO – zmiany od 1 stycznia 2025 r. dostępnym w serwisie sozosfera.pl.
Powyższa definicja jednoznacznie wskazuje, że sam fakt powstawania odpadów w wyniku działalności przedsiębiorcy, nie wyklucza możliwości uznania ich za komunalne. Kluczowy bowiem będzie ich charakter i skład, a w konsekwencji podobieństwo do odpadów wytwarzanych każdego dnia w gospodarstwach domowych.
Pewne kategorie odpadów zostały jednak wprost wyłączone z możliwości uznania je za komunalne. Wyłączenia te obejmują odpady z produkcji, rolnictwa, leśnictwa, rybołówstwa, zbiorników bezodpływowych, sieci kanalizacyjnej oraz z oczyszczalni ścieków, w tym osady ściekowe, pojazdy wycofane z eksploatacji oraz odpady budowlane i rozbiórkowe.
Odpady komunalne i ich skład
Warto zwrócić uwagę, że aktualnie dla możliwości uznania odpadów za komunalne, wytworzonych przez przedsiębiorcę, nie ma znaczenia czy dany odpad posiada właściwości niebezpieczne. To kryterium zostało bowiem z definicji odpadu komunalnego z dniem 1 stycznia 2022 r. usunięte. Tym samym przedsiębiorca może być wytwórcą odpadów komunalnych również o charakterze niebezpiecznym.
Kluczowe jednak, dla klasyfikacji odpadów komunalnych, pojęcia „składu” i „charakteru” nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane.
Wypada zauważyć, że odpady podobne składem do tych wytwarzanych w gospodarstwach domowych powstają nie tylko w związku z zatrudnieniem pracowników i umożliwieniem im chociażby spożywania posiłków, ale również są one generowane przez działalność jako taką. Przykładowo powstające w ramach działalność biurowej odpady w postaci różnego rodzaju materiałów czy sprzętów mogą – ze względu na ich występowanie również w gospodarstwach domowych – stanowić odpad komunalny. Gospodarstwa domowe powszechnie dysponują urządzeniami elektronicznymi w postaci komputerów, tabletów, smartfonów czy drukarek, analogicznie jak u przedsiębiorców drukowane są różnego rodzaju materiały, wymieniane baterie czy świetlówki. Podobnie w odniesieniu do świadczenia usług noclegowych czy restauracyjnych, udzielanie klientom noclegu oraz stołowanie ich jest działalnością analogiczną, jaką wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym.
Ważny też charakter odpadów i ich ilość
W odniesieniu do charakteru odpadów, w orzecznictwie przyjmuje się, że chodzi w istocie o odpady, które powstały w podobny sposób, jak te powstające w gospodarstwach domowych. Wynika to z tego, że każda działalność prowadzona przez człowieka, w tym działalność gospodarcza, ze swojej istoty prowadzi do wytworzenia odpadów komunalnych, właśnie z uwagi na udział człowieka w tej działalności i czynności wykonywane przez tego człowieka w taki sam sposób, jak w gospodarstwie domowym. Tym samym odpady komunalne to odpady powstające w związku z normalnym bytowaniem ludzi, w gospodarstwach domowych, ale też poza nimi – w miejscach, gdzie ludzie przebywają wykonując swoje normalne czynności życiowe.
I choć wskazuje się również, że cechy takie jak ilość czy waga same w sobie nie stanowią przesłanki pozwalającej wyróżnić odpady komunalne od pozostałego strumienia odpadów, to jednak nie można nie zauważyć, że ostatecznie mają one bezpośredni wpływ na charakter tak wytwarzanych odpadów. Jeżeli wśród odpadów zdecydowanie dominuje jeden rodzaj, powiązany z działalnością gospodarczą, to jego ilość nie powinna pozostawać bez związku z klasyfikacją odpadu jako komunalnego lub takiego charakteru nieposiadającego.
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
Artykuł został opublikowany w ramach współpracy z Kancelarią Ochrony Środowiska
