Uroczystości Wszystkich Świętych to w Polsce nadzwyczajne wydarzenie kulturowe i społeczne, kultywowane w naszym kraju od dziesięcioleci. Wraz z rozwojem społeczeństwa zyskało ono także wymiar konsumpcjonistyczny, co przekłada się na miliony produktów zakupionych w celu uczczenia tego święta. W efekcie, tego dnia produkujemy aż 120 tys. ton odpadów, które często zalegają na cmentarzach i ich okolicach jeszcze długo po świętach – wskazano w nadesłanej pod koniec października informacji. Ekspert ze Stowarzyszenia „Polski Recykling” wskazał w tym materiale, w jaki sposób segregować powstałe tego dnia odpady cmentarne, aby zminimalizować ich wpływ na środowisko.
Pamięć o zmarłych – ile zniczy i kwiatów i za ile?
Każdego roku miliony Polaków odwiedzają groby swoich bliskich, by uczcić ich pamięć zapaleniem zniczy, kwiatami czy wieńcami. Świętu Zmarłych towarzyszą więc intensywne zakupy. Według szacunków Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zniczy i Świec, w 2023 r. Polacy kupili 300 mln zniczy za 700 mln zł. Wydano także 300 mln zł na kwiaty. Według tego samego badania, w kategorii wydatków tego dnia zajmujemy niekwestionowane pierwsze miejsce w Europie. Należy jednak pamiętać, że to tylko część wprowadzanych do obiegu przedmiotów, bo eksperci szacują, że na wydatki związane ze Wszystkimi Świętymi przeznaczamy nawet miliard złotych rocznie. To tyle samo, ile wart jest rynek zniczy w Polsce – podano w informacji.
– W kwestii nawyków zakupowych, a następnie produkcji odpadów, obserwujemy pewne zmiany. Chociaż liczba zniczy kupowanych z okazji święta rok do roku nie zmienia się znacząco, to zauważalny jest trend zastępowania tradycyjnych zniczy przez te elektryczne. Czy są one bardziej ekologiczne? Trudno jednoznacznie orzec, ponieważ z jednej strony mamy mniejszą emisję spalin i ograniczamy zagrożenia pożarowe, ale z drugiej jest kwestia baterii, które najczęściej są wyrzucane razem z elektrycznym zniczem, chociaż powinny być wyjmowane i segregowane – wskazał Sławomir Pacek, prezes Stowarzyszenia „Polski Recykling”.
Morze odpadów
Zakupom na taką skalę co roku towarzyszy morze odpadów. Jak podał „Polski Recykling”, tego roku polskie cmentarze wygenerują do 120 tys. ton odpadów. Te powstające na cmentarzach trafiają zazwyczaj do wspólnego kontenera, ponieważ segregacja to na polskich nekropoliach w dalszym ciągu rzadkość. Ewentualna segregacja odpadów na nekropoliach zależy od umowy między właścicielem cmentarza a firmą prowadzącą zbiórkę.
– Warto, aby podmioty mające wpływ na sposób zbiórki i zagospodarowania odpadów: samorządy lokalne, administracja cmentarzy czy związki wyznaniowe, uświadamiały odwiedzających cmentarze na temat zasad i korzyści płynących z segregowania. A także proponowały rozwiązania mające na celu zmniejszenie ilości odpadów, jak zniczodzielnie – miejsca, w których można zostawić niepotrzebne znicze do wykorzystania przez innych – dodał prezes Pacek.
Dobre praktyki
Na ilość produkowanych odpadów można wpłynąć już na etapie przygotowań do obchodów Wszystkich Świętych. Stowarzyszenie „Polski Recykling”, jako dobre praktyki, wskazuje m.in. wykorzystanie zniczy z poprzednich lat czy zakup kwiatów w donicach lub wieńców wykonanych z suszonych roślin zamiast plastikowych gałązek. To kilka prostych przykładów, które pomogą zmniejszyć wykorzystanie pierwotnych surowców, takich jak tworzywa sztuczne.
Szacuje się, że po 1 listopada z każdego grobu pozostaje od 3 do 9 kg odpadów. Biorąc pod uwagę, że w naszym kraju funkcjonuje ok. 13 tysięcy cmentarzy, gromadzona jest na nich ogromna ilość surowca, który mógłby zostać poddany recyklingowi. Przy tej skali problemu, oddolne, obywatelskie inicjatywy mogą okazać się nieskuteczne i w celu poprawienia sytuacji niezbędna jest interwencja na szczeblu administracyjnym – zaznaczyło Stowarzyszenie.
– W wielu krajach europejskich przedsiębiorcy wprowadzający produkty lub opakowania przejmują za nie odpowiedzialność finansową. Wszystko opiera się o prawidłowo działający system rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Na przykład w Słowenii do systemu włączone są znicze cmentarne. Oznacza to, że od kilku lat, to producenci i importerzy zniczy ponoszą koszty zbiórki i zagospodarowania kłopotliwych odpadów powstałych po obchodach Wszystkich Świętych. To w kontekście gospodarki odpadami doskonały punkt odniesienia w dyskusji o wprowadzeniu podobnych rozwiązań w Polsce – zaznaczyła Anna Larsson, dyrektor ds. wdrażania modeli GOZ w Reloop Platform.
Odpady cmentarne wymagają odpowiedniego zagospodarowania
1 listopada często powtarza się widok wypalonych i potłuczonych zniczy, plastikowych wieńców i doniczek z kwiatami czy kartonów oraz resztek ziemi znajdujących się w jednym pojemniku. Wszystkie te odpady cmentarne wymagają odpowiedniego zagospodarowania, a zalegają na cmentarzach i w ich okolicach, zaśmiecając środowisko i szpecąc otoczenie. Surowce trafiające do cmentarnych kontenerów należą do różnych frakcji, które po segregacji mogłyby zostać ponownie zagospodarowane – podkreślił „Polski Recykling”.
Po listopadowym święcie w pojemnikach na odpady dominuje szkło oraz plastik PET, z którego wykonane są wieńce bądź wkłady do zniczy. Te, według danych Stowarzyszenia, obecnie generują nawet 75 tys. ton odpadów, a mogą stanowić wysokokaloryczne paliwo alternatywne. Paliwo takie nadaje się do wykorzystania, np. w branży energetycznej. Ograniczenie każdego kilograma odpadów jest na wagę złota, ponieważ niezagospodarowany surowiec trafia na składowiska szpecąc i zatruwając środowisko przez długie lata – zaznaczyło Stowarzyszenie.
Jak segregować odpady cmentarne?
Stowarzyszenie „Polski Recykling” przygotowało poradnik, dotyczący segregacji cmentarnych odpadów.
Jeśli chodzi o plastikowy znicz z plastikowym wkładem to oprawka oraz metalowe wieczko powinny trafić do pojemnika żółtego. Z kolei wkład z tworzywa z resztkami wosku należy wyrzucić do czarnego pojemnika.
Gdy w grę wchodzi szklany znicz z resztkami wosku to należy odseparować metalowe lub plastikowe wieczko lub podkładkę i wrzucić ją do żółtego pojemnika. Natomiast szkło z resztkami wosku powinno trafić do pojemnika czarnego.
Zeschnięte kwiaty w donicy plastikowej – ziemię oraz kwiaty wysypujemy do pojemnika brązowego, a donice wrzucamy do żółtego. Potłuczoną donicę ceramiczną wrzucamy do pojemnika czarnego przeznaczonego na odpady zmieszane.
Jak postępować z wiankiem na iglastych gałązkach ozdobionym sztucznymi kwiatami? Sztuczne kwiaty, wstążki i drut wrzucić należy do pojemnika żółtego. Natomiast gałązki i kwiaty naturalne należy skierować do pojemnika brązowego.
Kartony i podkładki opakowaniowe – jeżeli są czyste i suche – to wrzucić należy do pojemnika niebieskiego. Jeżeli natomiast będą zmoczone lub zatłuszczone woskiem, to powinny trafić do pojemnika czarnego.
Jeżeli nekropolia nie ma wyznaczonego miejsca segregowania odpadów można odpady zabrać ze sobą i posegregować w miejscu do tego przeznaczonym – zachęciło Stowarzyszenie.
Na podstawie nadesłanej informacji
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
