Ochrona przeciwpożarowa

Ochrona przeciwpożarowa w gospodarce odpadami – krok naprzód?

Na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano niedawno nowy projekt rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 3 czerwca 2019 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów. Delegację do wydania tego aktu wykonawczego zawiera art. 43 ust. 8 Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, który – dodany przez art. 1 pkt 7 lit. c Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw – będzie obowiązywał od 22 sierpnia 2019 r. W związku z powyższym, pierwszy projekt rozporządzenia pojawił się już w zeszłym roku, w ramach prac nad nowelizacją.

Porównując obie wersje projektów, można z łatwością zauważyć ich znaczącą różnicę objętościową. Nowa wersja została sporządzona w zupełnie innej konwencji niż pierwotnie. Projekt z czerwca 2018 r. w głównej mierze odwoływał się do sposobów i warunków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 13 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, wprowadzając jedynie dodatkowe sposoby i warunki ochrony przeciwpożarowej w miejscach magazynowania odpadów innych niż budynki.

Można stwierdzić, że nowy projekt powstał na szkielecie swojej pierwotnej wersji. Sposoby ochrony przeciwpożarowej zostały jednak znacząco uszczegółowione i rozwinięte. Z uwagi na subsydiarny charakter projektowanego rozporządzenia, odnoszenie się do innych przepisów przeciwpożarowych będzie możliwe jedynie w sprawach w nim nieuregulowanych.

Odpady palne – dwie definicje?

Podstawowym celem rozporządzenia ma być zapobieganie i ograniczenie pożarów miejsc magazynowania odpadów. Jak wskazuje uzasadnienie najnowszego projektu, regulacje w nim przewidziane powstały w „oparciu o doświadczenie Państwowej Straży Pożarnej zdobyte podczas akcji gaśniczych składowisk odpadów oraz innych przepisów odnoszących się do ochrony przeciwpożarowej”.

Z uwagi na główny cel, projektowane regulacje mają objąć jedynie odpady palne. Projekt definiuje je w §5 jako „odpady, które w wyniku oddziaływania źródła zapłonu lub ciepła z zewnątrz lub w wyniku samonagrzewania ulegają w normalnych warunkach ich zbierania lub przetwarzania zapłonowi, samozapłonowi lub samozapalaniu, w tym:

  • zmieszane odpady komunalne magazynowane w ramach ich zbierania lub przetwarzania;
  • odpady pochodzące z przetworzenia odpadów komunalnych;
  • odpady selektywne zebrane w postaci odpadów papieru, tekstury, odpadów tworzyw sztucznych, w tym folii, opon i innych odpadów z gumy, tekstyliów, drewna lub odpadów materiałów drewnopochodnych;
  • paliwo alternatywne oraz odpady przeznaczone bezpośrednio do produkcji takiego paliwa;
  • odpady wielomateriałowe zawierające materiały, wskazane w pkt 3;
  • odpady w postaci cieczy palnych lub gazów palnych”.

Pojęcie odpadów palnych jest kluczowe dla właściwego stosowania nie tylko rozporządzenia, ale całości regulacji wynikającej z Ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw. W związku z tym należy zasygnalizować, że w równolegle procedowanym już w Sejmie projekcie aktu prawnego, tym razem nowelizacji ustawy o odpadach, projektodawcy również zawarli definicję tego samego pojęcia. Mianowicie, zakłada się dodanie do ww. ustawy art. 25 ust. 6f, który będzie zawierał katalog odpadów palnych, wymieniając w nim:

  • paliwo alternatywne oraz odpady przeznaczone bezpośrednio do produkcji takiego paliwa,
  • papier oraz tektura,
  • tekstylia,
  • odpady wielkogabarytowe, z wyłączeniem odpadów metali,
  • tworzywa sztuczne, w tym folia, oraz opony i inne odpady z gumy,
  • drewno i odpady drewnopochodne,
  • odpady pochodzące z przetwarzania odpadów komunalnych, z wyłączeniem odpadów pochodzących z termicznego przetwarzania odpadów,
  • odpady wielomateriałowe złożone z materiałów, o których mowa w pkt 2, 3, 5 lub 6.

Ponadto projektowany nowy art. 3b ustawy o odpadach przewiduje, że za odpady niepalne będą mogły zostać uznane także inne odpady nieznajdujące się w niewyczerpującym katalogu odpadów niepalnych, „jeżeli nie mogą one brać udziału w procesie spalania (nie są zdolne do palenia się), a przez to nie mogą wpływać na rozwój pożaru oraz jego moc, w szczególności ze względu na sposób magazynowania lub składowania tych odpadów, ich skład chemiczny lub postać”. Co więcej, uznawanie odpadów za niepalne dokonywane będzie indywidualnie w każdym przypadku, w odniesieniu do określonego stanu faktycznego (projektowany nowy art. 3c ustawy).

Co istotne, przyjęcie obu projektów (ustawy i rozporządzenia) spowoduje, że w porządku prawnym będą istniały dwie, niezupełnie pokrywające się definicje odpadów palnych.

Niewątpliwie pożądane byłoby, aby w toku prac legislacyjnych przyjąć jedno, wspólne dla całości regulacji pojęcie odpadów palnych oraz aby definicja ta nawiązywała do kodów odpadów. Warto także postawić sobie pytanie czy tak daleko idące obostrzenia, jak przewidziane w projekcie rozporządzenia, powinny dotyczyć wszystkich rodzajów odpadów „palnych”, w tym także tych, które z gospodarczego punktu widzenia stanowią surowiec i posiadają dodatnią wartość ekonomiczną.

Strefy pożarowe i ograniczanie rozprzestrzeniania ognia

Projekt z czerwca br. wprowadza obowiązek zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów stałych palnych oraz ciekłych palnych w odrębnych strefach pożarowych produkcyjnych i magazynowych. Strefa ta powinna być wygrodzona elementami oddzielenia pożarowego (np. ściany przeciwpożarowe o określonej w rozporządzeniu klasie odporności) lub pasami wolnego terenu (§6 ust. 1 i §13 nowego projektu). Jednakże, po spełnieniu warunków przewidzianych przez rozporządzenie, niewielka ilość odpadów stałych palnych będzie mogła być również gromadzona przy zewnętrznych ścianach budynków w ich strefie pożarowej (§6 ust. 3 projektu).

Istotne w walce z pożarami miejsc zbierania, magazynowania i przetwarzania odpadów jest ograniczenie rozprzestrzeniania pożaru, co tym samym zapewnia większe bezpieczeństwo ekip ratowniczych oraz obiektów znajdujących się w sąsiedztwie. Pomocnym rozwiązaniem, znajdującym się także w pierwszej wersji projektu, ma być obowiązek magazynowania odpadów w oznaczonych sekcjach magazynowych. Aktualny projekt szczegółowo określa wymiary sekcji, grubość ścian separacyjnych, a także zawiera szereg wymogów technicznych dotyczących sposobów przechowywania odpadów oraz dopuszczalne warunki lokalizacji tych miejsc (§6-8, §11-12, §15-19 nowego projektu).

Ponadto w nowym projekcie rozporządzenia uszczegółowiono dopuszczalne limity wysokości magazynowanych odpadów palnych zarówno stałych, jak i ciekłych. Na podstawie pierwszej wersji projektu, wysokość magazynowanych odpadów nie mogła przekroczyć 5 m. Aktualnie planowane rozwiązania przewidują, że limity dopuszczalnej wysokości albo ilości odpadów ustala się odpowiednio w zależności od miejsca magazynowania albo od temperatury zapłonu i rodzaju odpadu (§9 -10 i §14 ust. 1-2 ). Co więcej, w odniesieniu do odpadów palnych ciekłych, nowy projekt ogranicza ilość sekcji magazynowania do sześciu (§ 14 ust. 1).

Drogi pożarowe

Szczególną kwestią dla bezpieczeństwa i ochrony przeciwpożarowej jest zagwarantowanie przejezdnych dróg pożarowych. Zeszłoroczny projekt wymagał utworzenia drogi pożarowej o szerokości nie mniejszej niż 7 m, która zapewniłaby dostęp pojazdów straży pożarnej do magazynowanych odpadów, w przypadku prowadzenia akcji gaśniczej. Zupełnie odmienną regulację przewiduje aktualny projekt, który określa warunki tworzenia dróg pożarowych do budynków i stref pożarowych z odpadami stałymi, w zależności od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy lub występowania pomieszczenia zagrożonego wybuchem (§30 ust. 1). Natomiast sposób doprowadzenia drogi pożarowej do strefy z odpadami stałymi poza budynkiem lub do miejsca magazynowania ciekłych odpadów palnych (większego niż 25 m2) ma być określany w uzgodnieniu z komendantem powiatowym Państwowej Straży Pożarnej, uwzględniając przy tym warunki przewidziane w rozporządzeniu (§30 ust. 3).

Ochrona przeciwpożarowa – zabezpieczenia miejsc magazynowania odpadów

Szybkie wykrycie pożaru i rozpoczęcie akcji ratowniczej we wczesnej fazie jego rozwoju ma umożliwić obowiązek wyposażenia stref pożarowych w urządzenia alarmujące i systemy sygnalizujące. Co więcej, projekt rozporządzenia szczegółowo określa wymogi wyposażenia stref pożarowych w samoczynne urządzenia gaśnicze, gaśnice oraz koce gaśnicze (§20-25). Warto wskazać, że miejsca przechowywania odpadów palnych ulegające samonagrzewaniu będą podlegać dodatkowym zabezpieczeniom, ustalonym na podstawie operatu przeciwpożarowego (§27 ust. 1).

Ponadto, podobnie jak w pierwszej wersji projektu, przewidziany został wymóg wyposażenia zewnętrznego miejsca magazynowania odpadów w instalację wodociągową lub zbiornik przeciwpożarowy. Tegoroczny projekt szczegółowo określa wymaganą ilość wody, która ma być przeznaczona dla celów ochrony przeciwpożarowej (§28-29).

Przeciwdziałaniu powstaniu pożaru, a także jego rozprzestrzenianiu, ma służyć również istnienie instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, która – podobnie jak inne regulacje ochrony przeciwpożarowej – będzie wdrażana w trakcie przeprowadzania ćwiczeń z zakresu postępowania na wypadek pożaru (§26).

Stosowanie rozwiązań zamiennych

Należy podkreślić, że wymagania ochrony przeciwpożarowej nie mają charakteru absolutnego. Projektodawca, rozumiejąc różnorodność funkcjonujących budynków, obiektów i miejsc magazynowania, zbierania i przetwarzania odpadów, przewiduje stosowanie rozwiązań zamiennych. Wymagania zawarte w rozporządzeniu mogą być spełnione w sposób określony w art. 6a Ustawy z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej. Możliwość skorzystania z danego środka jest dopuszczalna na podstawie wniosku, który powinien być uzasadniony ekspertyzą techniczną, sporządzoną przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych albo Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej – Państwowy Instytut Badawczy (§2). W odniesieniu do pierwotnej wersji projektu, jest to znaczące ułatwienie, gdyż poprzednio proponowano, by stosowanie rozwiązań zamiennych było możliwe tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych uwarunkowaniami lokalnymi, wskazanymi w ekspertyzie technicznej, w uzgodnieniu z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej.

Obowiązywanie nowych przepisów

Przepis ustawowy, dający upoważnienie do wydania rozporządzenia, wejdzie w życie 22 sierpnia br. Tę samą datę przewidziano jako początek obowiązywania projektowanego aktu wykonawczego. Jednakże w projekcie wskazano szereg przepisów przejściowych, które wydłużą czas na przystosowanie obiektów budowlanych lub ich części oraz innych miejsc przeznaczonych do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów do warunków ochrony przeciwpożarowej. Między innymi mowa tu o strefach pożarowych i sekcjach magazynowych dotyczących zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów – te powinny być stosowane najpóźniej od 22 lutego 2020 r. (jeżeli znajdują się poza budynkami) albo od 22 lutego 2021 r. (jeżeli znajdują się w budynkach).

Ponadto, w stosunku do obiektów budowlanych lub ich części oraz innych miejsc przeznaczonych do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów, dla których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia uzgodniono warunki ochrony przeciwpożarowej w trybie art. 42 ust. 4c i 4d Ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, przewidziano możliwość spełnienia wymagań w sposób inny niż określono to w rozporządzeniu, nie dłużej jednak niż przez trzy lata od wejścia w życie rozporządzenia.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że proponowane przepisy rozporządzenia nie dostrzegają sytuacji instalacji będących w procesie inwestycyjnym.

Kluczowe zaś pytanie brzmi o realność dostosowania się istniejących instalacji do nowych wymagań w terminach proponowanych w projekcie rozporządzenia.

Ochrona przeciwpożarowa – mieszana ocena projektowanych przepisów

Regulacje zawarte w projekcie omawianego rozporządzenia należy w większości ocenić pozytywnie. Aktualnie proponowane rozwiązania, w odróżnieniu od pierwotnej wersji projektu, cechują się znaczącym zindywidualizowaniem, tym samym zwracając uwagę na różnorodność miejsc magazynowania, zbierania i przetwarzania odpadów. Podobnie możliwość spełnienia wymagań ochrony przeciwpożarowej przy użyciu innych sposobów niż przewidzianych przez projekt, uzasadnionych ekspertyzą techniczną, sprawia, że dana projektowana regulacja jest dość elastyczna.

Nie powinno budzić wątpliwości, że projektowane rozwiązania stanowić będą element kosztotwórczy, a tym samym mogą przyczynić się do (dalszego) wzrostu kosztów gospodarowania odpadami.

Negatywnie należy ocenić nieuporządkowanie kwestii definicji odpadów palnych. Istnienie różnych pojęć w dwóch aktach prawnych spowoduje niespójność przepisów, co może rodzić poważne problemy interpretacyjne, tym bardziej w sytuacji niepowiązania definicji odpadów palnych z kodami odpadów.

Ponadto nowy projekt w wielu miejscach odnosi się do czynności składowania odpadów palnych. Biorąc pod wagę zakaz deponowania odpadów wysokokalorycznych (powyżej 6000 kJ/kg s.m.) o kodach 19 08 05, 19 08 12, 19 08 14, 19 12 12 oraz z grupy 20, wprowadzony Rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 16 lipca 2015 r. w sprawie dopuszczania odpadów do składowania na składowiskach, można przypuszczać, że dana regulacja będzie się odnosiła do pozostałych odpadów palnych, nieobjętych zakazem. A może użycie w projektowanym rozporządzeniu słowa „składowanie” jest po prostu zwykłym błędem językowym?

fot. na otwarcie sozosfera.pl

partner portalu

partner portalu

reklama

reklama

reklama

reklama

 

partner medialny

partner medialny