O systemie kaucyjnym

Ocena projektu ustawy o systemie kaucyjnym i propozycje zmian

O systemie kaucyjnym w Polsce pisze się i mówi już od dawna. Nigdy jednak nie byliśmy tak blisko jego ustanowienia jak dziś – zwraca uwagę Polskie Stowarzyszenie Zero Waste (PSZW) i tłumaczy, że stało się tak za sprawą ukazania się projektu ustawy o systemie kaucyjnym, który w poniedziałek, 31 stycznia, opublikowało Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) na stronie Rządowego Centrum Legislacyjnego. Niemal w tym samym czasie, kolejne kraje europejskie – Słowacja i Łotwa – uruchamiają swoje systemy kaucyjne.

Projekt ustawy o systemie kaucyjnym ma pewne plusy

Stowarzyszenie podkreśla, że cieszy je fakt, iż projekt ustawy o systemie kaucyjnymdoczekał się publikacji, a tym samym Polska dołączyła do grona europejskich krajów podchodzących systemowo do rozwiązania problemu zaśmiecenia i marnotrawstwa surowców. System kaucyjny jest niezwykle istotnym elementem, by i nasz kraj zmierzał do realizacji modelu gospodarki o obiegu zamkniętym (GOZ) – podkreśla PSZW. Według organizacji, dobrze zaprojektowany i poprawnie wprowadzony system pozwoli zamknąć obieg surowców i opakowań, pomoże osiągnąć cele zawarte w europejskich dyrektywach odpadowych, a jednocześnie wzmocni i rozpropaguje rozwiązania wielorazowe.

Zaproponowane przez MKiŚ rozwiązanie opiera się na powszechności oraz braku konieczności okazania paragonu, co należy zaliczyć na plus. Dobrą wiadomością – w opinii PSZW – jest też to, że w przeciwieństwie choćby do Słowacji, resort klimatu i środowiska uwzględnił w projekcie także opakowania wielorazowe.

Co w proponowanych przepisach o systemie kaucyjnym nie działa?

Teraz projekt ustawy o systemie kaucyjnymtrafi do konsultacji społecznych, a wg PSZW, jest nad czym debatować, ponieważ przedstawiony dokument nie wskazuje na to, aby miał znacząco poprawić sytuację dotyczącą zaśmiecenia i marnotrawstwa w Polsce. – Wielość operatorów, nieznana wysokość kaucji zależna od decyzji poszczególnych operatorów, brak puszek aluminiowych w systemie, a także jednorazowego szkła – to kwestie kluczowe, które należy ponownie przemyśleć i zaprojektować. W przeciwnym razie system może okazać się skomplikowany, a przez to niepopularny i tym samym nieskuteczny. Ze środowiska zniknie jedynie plastik, a puszki i szkło dalej będą marnotrawione ze szkodą dla środowiska, społeczeństwa i gospodarki – mówi Filip Piotrowski z PSZW.

Zarówno nowo powstające, jak i dobrze funkcjonujące systemy kaucyjne w Europie z reguły opierają się na jednym centralnym operatorze. Takie podejście zapewnia transparentność, jasność i funkcjonalność systemu – dodaje Stowarzyszenie.

Decyzja o wysokości kaucji w rękach wielu operatorów to pomysł nie tylko komplikujący kwestię poziomu zwrotu opakowań, ale i dający pole do nadużyć, a także niepotrzebnej i nieuczciwej konkurencji o klienta. Ten ostatni zaś będzie musiał każdorazowo sprawdzać wysokość kaucji na poszczególne opakowania, co tylko spotęguje zakłopotanie w sprawach związanych z kaucją – uważa organizacja.

Projekt ustawy o systemie kaucyjnym bez aluminiowych puszek i szklanych jednorazówek

Stowarzyszenie zwraca uwagę, że ważną kwestią jest to, iż wg projektu ustawy, puszki aluminiowe nie zostały ujęte w systemie. Organizacja podkreśla, że wszystkie 24 kraje w Europie, gdzie funkcjonuje system kaucyjny lub gdzie planuje się jego wdrożenie objęły zarówno puszkę aluminiową, jak i butelki plastikowe. Obecny projekt ustawy wydaje się nie spełniać ani oczekiwań strony społecznej, ani przedsiębiorców.

Pominięcia w ustawie jednorazowych opakowań szklanych to także element, który wymaga zmiany. Nie trzeba być szczególnie spostrzegawczym obserwatorem przestrzeni publicznej czy użytkownikiem terenów rekreacyjnych, by dostrzec stopień zaśmiecenia butelkami jednorazowymi, np. tzw. małpkami (małymi opakowaniami po wysokoprocentowym alkoholu) czy butelkami po piwach kraftowych. Nieuwzględnienie ich w systemie niesie konkretne i wymierne zagrożenia dla środowiska, ludzi i zwierząt. Natomiast, włączenie strumienia jednorazowych opakowań do systemu kaucyjnego pozwoli obniżyć koszty selektywnej zbiórki dla gmin, znacznie podnieść poziomy recyklingu tego strumienia, a także obniżyć koszty dla recyklerów, którzy dostaną czystszy materiał oraz, co najważniejsze, wyrówna szanse wejścia na rynek dla opakowań wielorazowych, które wymagają systemu kaucyjnego – podkreśla PSZW.

Strona samorządowa będą wnioskować o zmiany w projekcie ustawy o systemie kaucyjnym

Warto podkreślić, że opublikowanie ustawy to dobre wieści dla Polskiego Stowarzyszenia Zero Waste. Jako przedstawiciele strony społecznej zabieramy się do pracy i będziemy wnioskować o zmiany w ustawie. Zależy nam, aby polski system kaucyjny był systemem centralnym i zarządzanym przez jednego operatora. Chcemy, by był obowiązkowy dla wszystkich podmiotów wprowadzających opakowania na rynek i przejrzysty pod względem przepływu opakowań i kaucji na rynku. System powinien być ogólnopolski, powszechny, wygodny, a więc z jedną stałą stawką obejmującą wszystkie opakowania po napojach: z tworzyw, metali i szkła (także jednorazowego) – dodaje Filip Piotrowski.

Według organizacji, taki system to gwarancja czystości przestrzeni publicznej i środowiska przyrodniczego, w tym powietrza, a także stałego przepływu wysokiej jakości surowców wtórnych dla gospodarki. Efektywny system kaucyjny to także niższe koszty ponoszone przez samorządy i instytucje na walkę z zaśmiecaniem. Sięganie do dobrych rozwiązań zastosowanych w innych krajach oraz przystosowanie ich do lokalnych warunków i potrzeb to dość prosty przepis na system kaucyjny o wysokiej skuteczności w walce z zaśmieceniem i marnowaniem surowców oraz łatwy i przystępny dla konsumentów.

Na podstawie nadesłanej informacji

fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)

Partner Portalu

Partner Portalu

reklama

Partner Portalu

Partner Portalu

reklama

reklama

reklama

Partner Portalu

 

partner merytoryczny