O ROP, czyli systemie rozszerzonej odpowiedzialności producenta napisano już sporo. Wciąż jednak wielu przedsiębiorców, nie tyle nie potrafi zidentyfikować spoczywających na nich obowiązków z tym systemem związanych, ile nie czuje, że ich działalność tym system jest objęta.
ROP – czyli co?
System rozszerzonej odpowiedzialności producenta to nic innego jak zestaw środków, których celem jest zapewnienie, że podmiot wprowadzający na rynek określone rodzaje produktów (np. producent, importer, sprzedawca) zapewni organizację lub finansowanie zagospodarowania odpadów z takich produktów powstających. Innymi słowy jest to system, który nakładana na przedsiębiorców wprowadzających na rynek produkty wymagania związane z finansowaniem lub organizacją systemów zbierania i przetwarzana odpadów z tych produktów powstających.
Wymagania te różnią się w zależności od rodzaju wprowadzanych na rynek produktów, ich cel jest jednak zbieżny, a mianowicie zapewnienie środków pozwalających właściwie zagospodarować odpady, które z udostępnianych na rynku produktu prędzej czy później powstaną.
Jak podaje Instytut Ochrony Środowiska w raporcie pt. „Rynek recyklingu odpadów opakowaniowych w Polsce w 2022 r.” do obrotu w Polsce wprowadzono blisko 7 mln Mg opakowań, a jako konsumenci zużyliśmy ponad 865 mln reklamówek. Z kolei dane unijne wskazują, że w okresie 2012-2022 o ponad 89,3% wzrosła ilość urządzeń elektrycznych i elektronicznych wprowadzonych na rynek. Natomiast ilość powstających z nich odpadów powiększyła się z 7,6 mln ton w 2012 r. do 13,5 mln ton w 2021 r. (źródło: www.europarl.europa.eu) . Z kolei zużyte baterie czy akumulatory to odpady, zawierające pierwiastki takie jak ołów, kadm, nikiel czy lit oraz żrące kwasy i alkalia, których niekontrolowane rozszczelnienie może skazić wody i zanieczyścić gleby.
Powyższe, jak również masowość i ogólnodostępność produktów oraz ich coraz krótszy okres użytkowania, sprawiły, że konieczne stało się spojrzenie na niektóre rodzaje produktów przez pryzmat powstających z nich odpadów. W systemie ROP odpad dostrzegany jest już w samym produkcie, a więc dużo wcześniej zanim zostanie on użyty, zużyty i stanie się faktycznie odpadem.
Produkty objęte systemami rozszerzonej odpowiedzialności
Aktualnie systemy ROP obowiązują w odniesieniu do kilku grup produktów. Są to:
- opakowania – w stosunku, do których wymagania określone zostały w przepisach ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi,
- sprzęt elektryczny i elektroniczny, czyli urządzenia, których działanie uzależnione jest od dopływu prądu (również tego dostarczanego z baterii); dla tego rodzaju sprzętu wymagania zawarte zostały w ustawie o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym,
- baterie i akumulatory – objęte wymaganiami ustawy o bateriach i akumulatorach,
- pojazdy objęte ustawą o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji,
- niektóre rodzaje produktów jednorazowego użytku z tworzyw sztucznych, takich jak plastikowe pojemniki na żywność czy kubki na napoje, torby na zakupy z tworzywa sztucznego, wyroby tytoniowe z filtrami zawierającymi tworzywa sztuczne, balony czy nawilżane chusteczki, a także produkty w postaci olejów, smarów czy opon – ich obszar regulowany jest łącznie przepisami ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej.
Już dziś trwają jednak intensywne prace nad rozszerzeniem systemu m.in. o producentów odzieży, a kolejne grupy produktów kandydują do objęcia ich systemowymi rozwiązaniami.
Jakie podmioty angażowane są w system ROP?
Oczywiście użytkownik produktu i późniejszy wytwórca powstałego z niego odpadu jest zobowiązany do postąpienia z nim zgodnie z wymaganiami stawianym odpadom. Jednak ROP idzie krok dalej. Aby zapewnić skuteczność działań w zakresie postępowania z odpadami „produktowymi”, a także w celu pozyskania odpowiednich środków na ich realizację, w system zaangażowano podmioty za te produkty odpowiedzialne. Należą do tej grupy ich producenci, importerzy oraz wszystkie inne podmioty odpowiedzialne za ich wprowadzenie na rynek.
Dlatego jednym ze stojących przed każdym przedsiębiorcą zadań, jest identyfikacja produktów objętych ROP, które w ramach prowadzonej przez siebie działalności wprowadza na rynek. To pozwoli sięgnąć po odpowiednie regulacje i ustalić zakres spoczywających na przedsiębiorcy obowiązków. Warto przy tym podkreślić, że wpis do BDO (Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami) to tylko jeden z nich.
fot. sozosfera.pl (zdjęcie ilustracyjne)
Więcej informacji z zakresu prawa ochrony środowiska w formie szkoleń e-learningowych dostępnych
na stronie Kancelarii Ochrony Środowiska – Partnera merytorycznego serwisu Sozosfera
