22 stycznia 2015 r. prezydent RP podpisał Ustawę z 15 stycznia 2015 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw, którą w tym samym dniu opublikowano w Dzienniku Ustaw (poz. 122). Większość nowych przepisów weszła w życie dzisiaj, 6 lutego br., część regulacji obowiązuje jednak już od dnia ogłoszenia, z mocą od 23 stycznia br.
Wbrew obawom przedsiębiorców, zezwolenia zarówno na zbieranie odpadów, jak i na ich odzysk lub unieszkodliwianie, a także decyzje wydane na podstawie Ustawy o odpadach z 27 kwietnia 2001 r. nie utraciły ważności. Zgodnie z nowelizacją, decyzje te zachowują ważność najpóźniej do 23 stycznia 2016 r. Do tego samego dnia pozostają w mocy przepisy aktów wykonawczych, wydanych na podstawie starej ustawy o odpadach, które nie zostały jeszcze zastąpione rozporządzeniami bazującymi na obowiązującej ustawie.
Jednocześnie nowa ustawa zawiera szereg istotnych zmian, którym warto się przyjrzeć bliżej.
Definicje instalacji
Ustawodawca zmodyfikował pierwszą część definicji „regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych”, poprzez wskazanie, że jest nią „zakład zagospodarowania odpadów, o mocy przerobowej wystarczającej do przyjmowania i przetwarzania odpadów z obszaru zamieszkanego co najmniej przez 120 tys. mieszkańców, spełniający wymagania najlepszej dostępnej techniki, o której mowa w art. 207 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska, lub technologii, o której mowa w art. 143 tej ustawy, w tym wykorzystujący nowe dostępne technologie przetwarzania odpadów lub zapewniający termiczne przekształcanie odpadów lub:
1) mechaniczno-biologiczne przetwarzanie zmieszanych odpadów komunalnych i wydzielanie ze zmieszanych odpadów komunalnych frakcji nadających się w całości lub w części do odzysku, lub
2) przetwarzanie selektywnie zebranych odpadów zielonych i innych bioodpadów oraz wytwarzanie z nich produktu o właściwościach nawozowych lub środków wspomagających uprawę roślin, spełniających wymagania określone w przepisach odrębnych, lub materiału po procesie kompostowania lub fermentacji dopuszczonego do odzysku w procesie odzysku R10, spełniającego wymagania określone w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ust. 4, lub
3) składowanie odpadów powstających w procesie mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych oraz pozostałości z sortowania odpadów komunalnych o pojemności pozwalającej na przyjmowanie przez okres nie krótszy niż 15 lat odpadów w ilości nie mniejszej niż powstająca w instalacji do mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych”. Ponadto w ustawie doprecyzowano, że przez instalację przewidzianą do zastępczej obsługi regionu rozumie się inną regionalną instalację do przetwarzania odpadów komunalnych przeznaczoną do przetwarzania tego samego rodzaju odpadów”.
W znowelizowanych przepisach pojawił się nowy rodzaj instalacji – ponadregionalna instalacja do przetwarzania odpadów komunalnych. Może nią być wyłącznie „spalarnia odpadów komunalnych o mocy przerobowej wystarczającej do przyjmowania i przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych zebranych z obszaru zamieszkanego co najmniej przez 500 tys. mieszkańców, spełniająca wymagania najlepszej dostępnej techniki”. Spalarnia odpadów komunalnych, stanowiąca ponadregionalną instalację, może obsługiwać regiony gospodarki odpadami komunalnymi z innych województw, jeżeli przewiduje to wojewódzki plan gospodarki odpadami (WPGO) województwa, na obszarze którego jest zlokalizowany ten obiekt, oraz WPGO obejmujący region, z którego odpady będą przekazywane do tej instalacji. Naturalnie, w przypadku spalarni nie stosuje się zakazów, o których mowa w art. 20 ust. 7 i 8 ustawy o odpadach, a mianowicie nie zabrania się przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, pozostałości z sortowania odpadów komunalnych oraz z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania odpadów komunalnych (o ile są przeznaczone do składowania) i odpadów zielonych poza obszarem regionu gospodarki odpadami komunalnymi, na którym zostały wytworzone, a także przywozu na obszar regionu gospodarki odpadami komunalnymi ww. odpadów, jeśli zostały wytworzone poza jego obszarem.
Plan inwestycyjny
W znowelizowanej ustawie o odpadach pojawiły się przepisy odnoszące się do planu inwestycyjnego, stanowiącego załącznik do WPGO. Plan ten ma określać potrzebną infrastrukturę dotyczącą odpadów komunalnych, w tym odpadów budowlanych i rozbiórkowych, wraz z mocami przerobowymi, służącą zapobieganiu powstawaniu tych odpadów oraz gospodarowaniu nimi, zapewniającą osiągnięcie celów wyznaczonych w przepisach unijnych. Plan inwestycyjny ma zawierać w szczególności wskazanie planowanych inwestycji, oszacowanie ich kosztów i określenie źródeł finansowania oraz harmonogram realizacji planowanych inwestycji. Projekt planu inwestycyjnego podlega uzgodnieniu z Ministrem Środowiska.
Co szczególnie istotne – z punktu widzenia przedsiębiorców zamierzających skorzystać ze środków unijnych lub Narodowego i wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej – warunkiem dopuszczalności finansowania inwestycji, dotyczących odpadów komunalnych (w tym odpadów budowlanych i rozbiórkowych), z ww. źródeł jest ujęcie ich w planie inwestycyjnym.
Opiniowanie i uzgadnianie
Istotnym novum są przepisy, według których projekt WPGO musi zostać zaopiniowany przez organy wykonawcze gmin (niebędących członkami związków) i związków międzygminnych z obszaru województwa, a w zakresie związanym z ochroną wód – przez właściwego dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Następnie zarząd województwa jest obowiązany przekazać projekt planu do zaopiniowania Ministrowi Środowiska. Wskazane organy wyrażają opinię w terminie nie dłuższym niż miesiąc od dnia otrzymania projektu, przy czym nieudzielenie jej w wyznaczonym czasie uznaje się za opinię pozytywną. Jeżeli w tym samym terminie Minister nie zgłasza uwag do projektu planu inwestycyjnego, projekt uznaje się za uzgodniony.
Użyteczne narzędzia
Nie sposób w tym miejscu zapomnieć o rozszerzeniu katalogu przypadków, w których obligatoryjnej zmianie podlega uchwała w sprawie wykonania WPGO. Od chwili wejścia w życie nowelizacji konieczność takiej zmiany będzie zachodziła nie tylko w przypadkach zmiany podziału na regiony gospodarki odpadami komunalnymi czy zakończenia budowy regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych określonej w WPGO, ale również wówczas, gdy instalacja, która uzyskała status regionalnej bądź ponadregionalnej instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych, nie spełnia wymagań ochrony środowiska lub odpowiednio wymogów dotyczących tego typu obiektów. W ten sposób organy zostały wyposażone w użyteczne narzędzie do walki z quasi-instalacjami.
Stosownie do wprowadzonego nowelizacją art. 38a, jeżeli instalacja przeznaczona do przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz przeznaczonych do składowania pozostałości z sortowania odpadów komunalnych i pozostałości z procesu mechaniczno-biologicznego przetwarzania zmieszanych odpadów komunalnych nie została ujęta w WPGO, odmawia się wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia na budowę, pozwolenia zintegrowanego lub zezwolenia na przetwarzanie odpadów w tej instalacji. Wymaga przypomnienia, że dotychczas instalacje, które nie figurowały w planie, a posiadały wszelkie wymagane decyzje, mogły domagać się uwzględniania ich w WPGO.
