1 stycznia 2016 r. weszła w życie Ustawa z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (DzU z 2015 r. poz. 1688), która zastąpiła dotychczas obowiązującą ustawę z 29 lipca 2005 r. Nowa ustawa wprowadziła szereg zmian, które mają na celu poprawę funkcjonowania systemu gospodarowania zużytym sprzętem.
Zgodnie z art. 1 nowej ustawy, określa ona środki służące ochronie środowiska i zdrowia ludzi przez zapobieganie niekorzystnym skutkom wytwarzania zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, (który w ustawie nazywany jest „zużytym sprzętem”) i gospodarowania nim lub przez ograniczanie tych skutków oraz ogólnych skutków wykorzystania zasobów i poprawę efektywności ich wykorzystania. W niniejszym artykule warto wskazać najistotniejsze regulacje nowego aktu prawnego.
Definicja „wprowadzającego sprzęt”
W nowej ustawie w istotny zmodyfikowano definicję „wprowadzającego sprzęt”. Artykuł 3 ust. 1 pkt 13 starej ustawy określał go jako przedsiębiorcę, który produkuje i wprowadza sprzęt do obrotu pod własnym oznaczeniem, wprowadza sprzęt do obrotu pod własnym oznaczeniem, wyprodukowany przez innego przedsiębiorcę bądź importuje sprzęt. Obecnie definicja ta została bardzo rozbudowana. Przez wprowadzającego sprzęt rozumie się bowiem „osobę fizyczną, jednostkę organizacyjną niemającą osobowości prawnej lub osobę prawną, która, bez względu na wykorzystywaną technikę sprzedaży, w tym za pomocą środków porozumiewania się na odległość
- ma siedzibę na terytorium kraju i produkuje sprzęt pod własną nazwą lub znakiem towarowym lub wprowadza do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym na terytorium kraju sprzęt zaprojektowany lub wyprodukowany dla niego,
- ma siedzibę na terytorium kraju i pod własną nazwą lub znakiem towarowym odsprzedaje na terytorium kraju sprzęt wytworzony przez inne podmioty; odsprzedającego nie uznaje się za wprowadzającego sprzęt, jeżeli na sprzęcie znajdują się nazwa lub znak towarowy wprowadzającego sprzęt, lub
- ma siedzibę na terytorium kraju i wprowadza do obrotu w ramach swojej działalności sprzęt z innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego lub państwa niebędącego państwem członkowskim”. Krąg podmiotów kwalifikujących się jako „wprowadzający sprzęt” został więc rozszerzony na inne podmioty niż przedsiębiorcy.
Poza tym, nowa ustawa wprowadza również definicję „producenta”.
Odpowiedzialność wprowadzającego sprzęt/producenta
Nowa ustawa rozszerzyła odpowiedzialność wprowadzającego sprzęt/producenta, ponieważ odpowiada on za gospodarowanie odpadami, które powstają z produktów wprowadzanych przez niego na krajowy rynek, również wtedy, gdy obowiązki te będą realizowane za pośrednictwem organizacji odzysku sprzętu elektrycznego i elektronicznego (art. 11 ust. 1 i 2 nowej ustawy).
Zmiana ilości i zakresu grup sprzętu
Dostosowaniem do przepisów prawa w zakresie sprawozdawczości (art. 2 ust. 1 dyrektywy 2012/19/UE) jest zmiana ilości i zakresu grup sprzętu. Obecnie, do 31 grudnia 2017 r., liczba grup sprzętowych podlegających przepisom nowej ustawy wynosi 10 i zostanie zmniejszona do sześciu od 1 stycznia 2018 r. W związku z tym do końca 2017 r. będzie funkcjonował okres przejściowy, w którym zachowany zostanie dotychczasowy – zamknięty – wykaz sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Po tym terminie wykaz będzie miał już charakter otwarty, bowiem za sprzęt uznane będzie każde urządzenie wypełniające definicję sprzętu w rozumieniu nowej ustawy, a zarazem niewyłączone z zakresu jej stosowania.
Nowy podział na grupy sprzętu, zgodnie z załącznikiem nr 1 do nowej ustawy, został dokonany w następujący sposób:
- Sprzęt działający na zasadzie wymiany temperatury (np. chłodziarki, zamrażarki);
- Ekrany, monitory i sprzęt zawierający ekrany o powierzchni większej niż 100 cm2 (np. ekrany, odbiorniki telewizyjne, monitory, laptopy, notebooki);
- Lampy;
- Sprzęt wielkogabarytowy (którykolwiek z zewnętrznych wymiarów przekracza 50 cm), w szczególności urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, sprzęt konsumencki, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, narzędzia elektryczne i elektroniczne, zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy, wyroby medyczne, przyrządy stosowane do monitorowania i kontroli, automaty wydające, sprzęt do wytwarzania prądów elektrycznych (niniejsza grupa nie obejmuje sprzętu ujętego w grupach nr 1-3);
- Sprzęt małogabarytowy (żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm), w szczególności urządzenia gospodarstwa domowego, sprzęt konsumencki, oprawy oświetleniowe, sprzęt do odtwarzania dźwięku lub obrazu, sprzęt muzyczny, narzędzia elektryczne i elektroniczne, zabawki, sprzęt rekreacyjny i sportowy, wyroby medyczne, przyrządy stosowane do monitorowania i kontroli, automaty wydające, sprzęt do wytwarzania prądów elektrycznych (niniejsza grupa nie obejmuje sprzętu ujętego w grupach nr 1-3 i 6).
- Małogabarytowy sprzęt informatyczny i telekomunikacyjny, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 50 cm.
Minimalne poziomy zbierania zużytego sprzętu
Przepisy nowej ustawy określają minimalne roczne poziomy zbierania zużytego sprzętu przez wprowadzających sprzęt, które wynoszą:
• od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2020 r. – nie mniej niż 40% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu, a w przypadku sprzętu należącego do grupy sprzętu nr 3 – nie mniej niż 50% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu;
• od 1 stycznia 2021 r. – nie mniej niż 65% średniorocznej masy sprzętu wprowadzonego do obrotu albo 85% masy zużytego sprzętu wytworzonego na terytorium kraju.
Większa możliwość pozbywania się sprzętu małogabarytowego
Nieodpłatne oddanie zużytego sprzętu małogabarytowego, którego żaden z zewnętrznych wymiarów nie przekracza 25 cm, pochodzącego z gospodarstw domowych, jest obecnie możliwe już bez konieczności zakupu nowego sprzętu. Obowiązek odbioru zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego spoczywa na sklepach, w których powierzchnia przeznaczona do sprzedaży sprzętu elektrycznego i elektronicznego przekracza 400 m2.
Więcej administracyjnych kar pieniężnych
Dotychczas cały katalog kar pieniężnych znajdował się w art. 80 starej ustawy i obejmował osiem pozycji. Wysokość administracyjnych kar pieniężnych pod rządami starej ustawy wahała się od 5 tys. zł do 5 mln zł. W nowej ustawie, co prawda, górny pułap został obniżony do 1 mln zł, jednak liczba administracyjnych kar pieniężnych uległa zdecydowanemu zwiększeniu (bowiem ustawodawca zawarł je również w art. 91 w pkt. 1-48). Wynika to także z faktu, że nowa ustawa zmieniła reżim odpowiedzialności za naruszenie przepisów, które pod rządami starej ustawy zagrożone były karą grzywny.
Fot. na otwarcie pixabay.com
